Autor: apozarowska

Jeszcze raz o upadłości konsumenckiej – analiza sytuacji dłużnika

29 stycznia 2024

Pan Zbyszek 66 lat, rozstał się z żoną ale pomimo, że Państwo mieszkają oddzielnie utrzymują dobre  relacje, są w stałym kontakcie i pomagają sobie na tyle, na ile pozwalają im możliwości. Formalnie nie są rozwiedzeni. Pan Zbyszek utrzymuje się z emerytury, która co miesiąc jest pomniejszona z uwagi na egzekucję komorniczą. Pan Zbyszek ma liczne zadłużenia i to było głównym powodem rozstania z małżonką. Zgłosił się do doradcy obywatelskiego z prośbą o informację czy ma możliwość ogłoszenia upadłości konsumenckiej i jakie wiążą się z tym konsekwencje.

Pan Zbyszek został poinformowany, że celem upadłości konsumenckiej jest zaspokojenie wierzycieli w maksymalnym stopniu i oddłużenie dłużnika. Nie zawsze upadłość konsumencka jest najlepszym sposobem rozwiązania problemów finansowych.

Doradca zadał panu Zbyszkowi następujące pytania:

1. Od kiedy nie spłaca zobowiązań? Zgodnie z Ustawą prawo upadłościowe: dłużnik jest  niewypłacalny jeśli nie spłaca swoich wymagalnych zobowiązań powyżej 3 miesięcy.

2. Czy dłużnik prowadzi lub prowadził działalność gospodarczą?. Upadłość może ogłosić osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Jeśli działalność jest jeszcze prowadzona należy ją zamknąć i wyrejestrować z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczych.

3. Majątek dłużnika – cały majątek dłużnika wchodzi w masę upadłości. Jeśli w skład majątku wchodzi mieszkanie własnościowe trzeba przede wszystkim sprawdzić czy wysokość zadłużenia przekracza wartość majątku. Jeśli nie przekracza wartości majątku, trzeba zastanowić się czy można „ocalić” mieszkanie nie podejmując procedury upadłości.

Podczas rozmowy okazało się, że pan Zbyszek nie ma orzeczonego rozwodu. A więc w świetle prawa cały czas pozostaje we wspólności majątkowej małżeńskiej.

Jeżeli mieszkanie zostało nabyte w trakcie trwania małżeństwa stanowi majątek wspólny małżonków.

Majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny. Małżonek może przystąpić do upadłości jako jeden z wierzycieli i domagać się spłaty ze swojego udziału. Co to oznacza? Żona pana Zbyszka może przystąpić do procedury upadłościowej jedynie jako jeden z wierzycieli. Małżonkowie nie muszą mieć równych udziałów w majątku/nieruchomości, ale nawet jeśli mają po ½  współmałżonek może nie otrzymać ½ wartości nieruchomości. Zależy to od tego ilu jest wierzycieli i jaka jest kwota roszczeń do zaspokojenia.

Jeśli dłużnik posiada dużo niespłaconych zobowiązań, może to wiązać się z utratą mieszkania również przez współmałżonka niebędącego dłużnikiem. 

Majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości – również jeżeli rozwód został orzeczony nie wcześniej niż rok przed złożeniem wniosku o upadłość. To samo dotyczy separacji i ubezwłasnowolnienia małżonka – chyba że pozew/wniosek został złożony w sądzie min. 2 lata wcześniej.

Doradca zapytał pana Zbyszka czy w ciągu ostatnich pięciu lat przed złożeniem wniosku nie uczynił darowizny ze swojego majątku lub nie zbył go w inny sposób – może być to uznane za dokonane z pokrzywdzeniem wierzycieli.

4. Jeśli zadłużeni są obydwoje małżonkowie – przystępują do procedury upadłości odrębnie, składając oddzielnie wnioski o upadłość. Ogłoszenie przez jednego z małżonków upadłości powoduje rozdzielność majątkową z mocy prawa.

5. Jeśli małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową w ciągu roku przed ogłoszeniem upadłości jest to bezskuteczne wobec masy upadłościowej. Ustanowienie rozdzielności majątkowej na podstawie orzeczenia sądu w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości, chyba że pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej został złożony co najmniej na dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. 

Jeśli rozdzielność majątkowa była ustanowiona przed notariuszem (umowa majątkowa), żeby była skuteczna względem masy upadłości, musi być zawarta co najmniej 2 lata przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką. 

Analizując sytuację dłużnika ważne jest ustalenie :-

  • jaki jest stan cywilny dłużnika?
  • w przypadku małżeństwa. Czy jest rozdzielność majątkowa Jeżeli tak  – to w jaki sposób została ustanowiona i od kiedy?
  • jeśli orzeczono rozwód/separację – to od kiedy?
  • jeśli któryś z małżonków  został ubezwłasnowolniony, również ma znaczenie to od kiedy?

Doradca zapytał pana Zbyszka czy w ostatnim czasie odbywała się lub trwa sprawa spadkowa, w  której jest uczestnikiem. Jest to również istotna informacja, którą należy zamieścić we wniosku o upadłość konsumencką.

Doradca poinformował pana Zbyszka, że jeśli ma kredyt, który został podżyrowany lub odpowiada solidarnie np. za dług mieszkaniowy, musi wziąć pod uwagę, że po ogłoszeniu jego upadłości kredytodawca/wierzyciel zażąda spłaty od żyrantów lub osób solidarnie odpowiadających za zadłużenie. Przy długach mieszkaniowych zobowiązane solidarnie do opłat są wszystkie pełnoletnie osoby współzamieszkujące z najemcą. Solidarnie oznacza, że każdy odpowiada za całość zadłużenia. Egzekucja jest możliwa wówczas od wszystkich zobowiązanych, którzy są wypłacalni.

Pan Zbyszek został poinformowany, że  jeśli nie spłaca części zobowiązań a choćby jedno spłacał, podczas postępowania upadłościowego syndyk zażąda, żeby wszyscy wierzyciele byli traktowani na równi. Bez względu na to kim jest wierzyciel: Skarbnikiem Miasta czy podmiotem komercyjnym. Na pytanie dlaczego dany wierzyciel był spłacany a inni nie, uzasadniona jest odpowiedź,  np. że ktoś realizował ugodę na spłatę zadłużenia czynszowego żeby uchronić się przed eksmisją i ocalić dach nad głową.

Podstawa prawna:
Kodeks cywilny:
Art.  527.  [Actio pauliana]
§  1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
§  2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
§  3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
§  4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Art.  534.  [Termin zawity]
Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności.

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.

Autorka: Agnieszka Pożarowska

Zmiany w ustawie o pomocy społecznej

20 listopada 2023

Pani Janina ma 79 lat. Jest osobą samotną mieszkającą w Warszawie. Utrzymuje się z emerytury. Syn chętnie wspiera Panią Janinę finansowo ale mieszka za granicą, ożenił się i nie planuje wrócić do Polski. Pani Janina jest w całkiem dobrej formie psychicznej ale nie może sprawnie się poruszać i dźwigać. Obawia się co będzie z nią w przyszłości. Nie chce trafić do Domu Pomocy Społecznej. Mieszka od kilkudziesięciu lat w tej samej kamienicy, wszystkich tu zna i jest zaprzyjaźniona z wieloma osobami. Pani Janina nie wyobraża sobie, że miałaby opuścić swoje mieszkanie. Pani Janina zwróciła się z pytaniem do doradcy obywatelskiego, gdzie mogłaby otrzymać pomoc gdy zachoruje lub po prostu gorzej się poczuje.

Pani Janina może skorzystać z nowych form pomocy oferowanej przez Ośrodki Pomocy Społecznej  dla osób starszych i wymagających wsparcia. 

1 listopada 2023 r. weszła w życie Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw. 

Do katalogu świadczeń niepieniężnych zdefiniowanych w ustawie, obok usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, weszły tzw. usługi sąsiedzkie. Jeśli stan zdrowia Pani Janiny pogorszy się, OPS oprócz usług opiekuńczych może zapewnić krótkotrwały pobyt w domu pomocy społecznej. Od 1 listopada katalog świadczeń zawiera  usługi wsparcia krótkoterminowego. Każdej osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie takich usług.

Zgodnie ze zmianami w ustawie o Pomocy Społecznej, usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania mogą być przyznane w formie usług sąsiedzkich. Usługi sąsiedzkie obejmują pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji, oraz, w miarę potrzeb i możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.

Organizatorem usług sąsiedzkich jest gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania osoby korzystającej z usług sąsiedzkich lub inny uprawniony podmiot wskazany przez gminę.

Osobą wykonującą usługi sąsiedzkie może być osoba, która:

1) jest pełnoletnia;

2) nie jest członkiem rodziny osoby, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie;

3) nie jest oddzielnie zamieszkującym małżonkiem, wstępnym ani zstępnym osoby, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie;

4) złożyła organizatorowi usług sąsiedzkich oświadczenie o zdolności pod względem psychofizycznym do świadczenia takich usług;

5) zamieszkuje w najbliższej okolicy osoby, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie;

6) ukończyła szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy;

7) została zaakceptowana przez osobę, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie;

8) została zaakceptowana przez organizatora usług sąsiedzkich.

Z kolei usługi wsparcia krótkoterminowego mogą być przyznane osobie, która ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymaga doraźnej pomocy. Formą takiej pomocy może być pobyt całodobowy lub dzienny. Może mieć to miejsce, kiedy osoby na co dzień  sprawujące opiekę, mają czasowe ograniczenia w możliwości zapewnienia właściwego wsparcia w miejscu zamieszkania osoby potrzebującej. Usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w formie pobytu całodobowego są adekwatne do zakresu usług realizowanych przez dom pomocy społecznej na rzecz jego mieszkańców, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb osób korzystających z tej formy wsparcia. Usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w formie pobytu całodobowego mogą być przyznane na czas określony nie dłuższy niż 30 dni w roku kalendarzowym, z możliwością przedłużenia pobytu w szczególnie uzasadnionych przypadkach o nie więcej niż kolejne 30 dni w roku kalendarzowym.

Usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w formie dziennej mogą być przyznane w wymiarze nie mniejszym niż 4 godziny dziennie i nie większym niż 12 godzin dziennie, nie większym niż 30 dni w roku kalendarzowym, z możliwością przedłużenia wsparcia w szczególnie uzasadnionych przypadkach o nie więcej niż kolejne 30 dni w roku kalendarzowym. Osoba może korzystać z usług wsparcia krótkoterminowego w danym roku kalendarzowym zarówno w formie pobytu całodobowego, jak i w formie dziennej, jednak łącznie dla obydwu form nie dłużej niż 60 dni w roku kalendarzowym.

Wniosek o przyznanie pomocy w formie usług wsparcia krótkoterminowego składa się w ośrodku pomocy społecznej, lub w centrum usług społecznych właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby wymagającej wsparcia. Do wniosku dołącza się oświadczenie o sytuacji osobistej i dochodowej osoby ubiegającej się o usługi wsparcia krótkoterminowego, a także dokumenty wskazujące na rodzaj i zakres wsparcia, którego wymaga ta osoba.

Odpłatność za świadczenie usług wsparcia krótkoterminowego

W przypadku świadczenia przez dom pomocy społecznej usług wsparcia krótkoterminowego rada gminy lub rada powiatu właściwa dla tego domu pomocy społecznej określa, w drodze uchwały, wysokość opłat za godzinę świadczenia usług, w przypadku usług wsparcia krótkoterminowego świadczonego w formie dziennej, oraz za dzień pobytu w przypadku świadczenia usług wsparcia krótkoterminowego w formie pobytu całodobowego.

Decyzję przyznającą prawo do usług wsparcia krótkoterminowego wydaje kierownik ośrodka pomocy społecznej lub dyrektor centrum usług społecznych, po dokonaniu uzgodnień z konkretnym DPS-em. Decyzja określa także wymiar i zakres usług, odpłatność za usługi, miejsce świadczenia usług oraz okres, na jaki zostały one przyznane.

Osoba korzystająca z usług wsparcia krótkoterminowego nie ponosi opłat, jeżeli jej dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Tzn.  kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w wysokości 776 złotych.

Pani Janina może zatem korzystać ze wsparcia krótkoterminowego w formie pobytu dziennego lub całodobowego w domu pomocy społecznej nie rezygnując z samodzielnego życia i mieszkania. Podczas okresów lepszego samopoczucia i większej sprawności fizycznej może nadal mieszkać w swoim domu i korzystać z usług opiekuńczych sąsiedzkich oprócz tradycyjnych usług opiekuńczych, które jej się należą.

1 stycznia 2024 roku zmieni się wysokość zasiłku stałego.

Obecnie kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł, a dla osoby w rodzinie 600 zł – kryteria dochodowe pozostaną na takim samym poziomie, ale od 1.01.2024 roku zasiłek stały wzrośnie: w przypadku osoby samotnie gospodarującej –  zasiłek stały będzie stanowił różnicę między kwotą wynoszącą 130 proc kryterium dochodowego a jej dochodem. Maksymalna kwota zasiłku stałego ma wynieść  1 000 zł miesięcznie, minimalna kwota zasiłku 100 zł. W przypadku osoby w rodzinie – zasiłek stały będzie stanowił różnicę między kwotą stanowiącą 130 proc. kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. 

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw.

Autorka: Agnieszka Pożarowska

Przeciwdziałanie przemocy domowej

17 lipca 2023

Pani Karolina mieszka z partnerem, obydwoje są w podobnym wieku, nie ukończyli jeszcze 40 lat.  Mają dwoje małoletnich dzieci. Syn chodzi do szkoły podstawowej. Córka ma dopiero 4 lata. Po jej narodzeniu pani Karolina i partner zdecydowali, że Pani Karolina zrezygnuje z pracy i podejmie się wychowania dzieci a partner będzie dostarczał rodzinie środków utrzymania. Tak się też stało. Pani Karolina zajmuje się prowadzeniem domu i opieką nad dziećmi. Partner pani Karoliny po kilku miesiącach utrzymywania rodziny zaczął czuć się niesprawiedliwie traktowany jako ten który „musi pracować” a żona „siedzi w domu”. Zaczęły się konflikty na tym tle. Partner zaczął Pani Karolinie ograniczać środki na zakupy żywności i utrzymanie domu. Nie przemawiały do niego argumenty, że Pani Karolina wydaje racjonalnie pieniądze i służy to zaspokajaniu potrzeb rodziny. Partner zrobił się agresywny słownie, zaczęło dochodzić do rękoczynów: szarpania, popychania ale także obraźliwych słów, deprecjonowania aktywności, które na rzecz rodziny i wychowywania dzieci podejmowała Pani Karolina. Nie doszło jeszcze do widocznych skutków agresji fizycznej partnera ale pani Karolina żyje w permanentnym strachu, że partner skrzywdzi ją bądź dzieci. Co ma zrobić, nie ma widocznych śladów na ciele, że partner stosuje przemoc – jak więc ma to zgłosić na policję? Kto może jej pomóc?

Doradca poinformował panią Karolinę, że 22 czerwca 2023 r. weszła w życie nowa ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej, zastępująca dotychczas obowiązującą ustawę o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.

Obecna Ustawa nosi nazwę o przeciwdziałaniu przemocy domowej, która została na nowo zdefiniowana. Zdefiniowano dwie formy przemocy dotychczas nie uwzględniane w Ustawie o przemocy w rodzinie: przemocy ekonomicznej oraz przemocy stosowanej z użyciem narzędzi elektronicznych.

Jako przemoc domową zdefiniowano  jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej, w szczególności:

  • narażające tę osobę na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia lub mienia,
  • naruszające jej godność, nietykalność cielesną lub wolność, w tym seksualną,
  • powodujące szkody na jej zdrowiu fizycznym lub psychicznym, wywołujące u tej osoby cierpienie lub krzywdę,
  • ograniczające lub pozbawiające tę osobę dostępu do środków finansowych lub możliwości podjęcia pracy lub uzyskania samodzielności finansowej – przemoc ekonomiczna
  • istotnie naruszające prywatność tej osoby lub wzbudzające u niej poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, w tym podejmowane za pomocą środków komunikacji elektronicznej

Warto również zwrócić uwagę, że w definicji osób doznających przemocy domowej pojawiły się zapisy o osobie wspólnie zamieszkującej i gospodarującej oraz jej wstępnych, zstępnych, rodzeństwie i ich małżonkach oraz zapisy o osobie pozostającej obecnie lub w przeszłości w trwałej relacji uczuciowej lub fizycznej niezależnie od wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania. Oznacza to, że nie ma znaczenia czy pani Karolina jest w związku małżeńskim ze sprawcą przemocy, nie muszą być rodziną w tradycyjnym rozumieniu tego słowa, żeby Pani Karolina mogła się bronić i zgłosić przemoc.

Do kategorii sprawcy przemocy domowej może być zaliczona osoba pozostająca obecnie we wspólnym pożyciu ale także osoba będąca w przeszłości we wspólnym pożyciu oraz jej wstępni, zstępni, rodzeństwo i ich małżonkowie.

W definicji wyodrębniono również osobę małoletniego, ze wskazaniem że małoletni może być uznany za osobę doznającą przemocy domowej także jeśli jest  świadkiem przemocy wobec osoby/osób we wspólnym gospodarstwie domowym.

Praktycznym wsparciem dla osób doznających przemocy w domu jest procedura Niebieskiej Karty. Są to działania interwencyjne mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa pokrzywdzonemu oraz w celu zapobiegania aktom przemocy w przyszłości.

Procedura Niebieskiej Karty może zostać wszczęta przez przedstawicieli różnych instytucji:

a) jednostki organizacyjne pomocy społecznej,

b) gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych,

c) policję,

d) oświatę i ochronę zdrowia

Procedurę „Niebieskiej Karty” można wszcząć także na skutek zgłoszenia dokonanego przez członka rodziny lub przez osobę będącą świadkiem przemocy w rodzinie, ale także przez samo wypełnienie formularza „Niebieskiej karty” przez pracownika jednej z wyżej wymienionych służb, jeżeli w toku prowadzonych czynności powzięli podejrzenie stosowania przemocy wobec członków wspólnego gospodarstwa domowego. Jeśli ofiarą przemocy jest dziecko, czynności związane z  procedurą muszą zostać przeprowadzone w obecności rodzica, opiekuna prawnego lub faktycznego.

Podejmowanie interwencji w środowisku wobec rodziny dotkniętej przemocą nie wymaga zgody osoby dotkniętej przemocą w rodzinie. Wprowadzono zasadę realizacji procedury według miejsca zamieszkania osoby doznającej przemocy domowej. Obowiązkiem powołanej grupy diagnostyczno-pomocowej jest zawiadomienie osoby podejrzanej o stosowanie przemocy domowej o wszczęciu procedury „Niebieskiej Karty”, nawet pod jej nieobecność.

Jeżeli w trakcie prowadzenia procedury „Niebieskiej Karty” dojdzie do zmiany miejsca zamieszkania osoby doznającej przemocy domowej albo osoby stosującej przemoc, wówczas gminą właściwą do prowadzenia procedury jest ta, w której zamieszkuje osoba doznająca przemocy domowej. 

Wobec sprawcy, członkowie zespołu interdyscyplinarnego lub grupy roboczej mają za zadanie zdiagnozować sytuację domową, przekazać informacje o konsekwencjach popełnianych czynów; motywować sprawcę do udziału w programach oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych;  przekazać informacje o koniecznych do zrealizowania działaniach w celu zaprzestania stosowania przemocy domowej.

Procedura „Niebieskiej Karty” kończy się w przypadku: ustania przemocy domowej i uzasadnionego przypuszczenia o zaprzestaniu dalszego stosowania przemocy domowej oraz po zrealizowaniu indywidualnego planu pomocy.

Zgodnie ze zmianami w procedurze „Niebieskiej karty”, po zakończeniu procedury grupa diagnostyczno-pomocowa zobowiązana jest do prowadzenia działań monitorujących stan bezpieczeństwa osób, które doznawały przemocy domowej w okresie 9 miesięcy od zakończenia procedury.

Warto również, aby osoba dotknięta przemocą złożyła oficjalne zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na najbliższym komisariacie policji lub w prokuraturze, najlepiej od razu wraz z wnioskiem o ściganie sprawcy tego przestępstwa. 

Do wszczęcia postępowania dotyczącego niektórych przestępstw, samo zawiadomienie nie wystarczy, a konieczne będzie złożenie przez pokrzywdzonego wniosku o ściganie, który można także złożyć wraz z zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa.

Przedstawione rozwiązania mają służyć osobom pokrzywdzonym. Mają zapewnić im bezpieczeństwo oraz skutecznie powstrzymać przemoc i agresję w każdej formie, która dotyczy nie tylko skutków fizycznych ale powoduje również krzywdę psychiczną u osób dotkniętych przemocą. Przemoc przynosi także krzywdę uczestnikom będącym świadkami przemocy, zwłaszcza małoletnim. Dlatego na każdy rodzaj przemocy trzeba niezwłocznie reagować, by nie spowodowała nieodwracalnych skutków.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw

Autorka: Agnieszka Pożarowska

Obowiązki opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej

15 Maj 2023

Pan Kamil opiekuje się niepełnosprawnym 82-letnim ojcem, panem Stanisławem. Pan Kamil jest pracownikiem umysłowym, ma żonę i dorosłe dzieci. Tata pana Kamila po ukończeniu 75. roku życia, przestał radzić sobie mentalnie, zapominał o wizytach lekarskich, mylił daty, nie mógł skupić się dłużej na rozmowie czy słuchaniu radia. Wkrótce pojawiły się objawy demencji i po wykonaniu specjalistycznych badań okazało się, że Tata klienta ma początki choroby Alzheimera. Ponieważ kłopoty umysłowe Taty szybko postępowały, Pan Kamil złożył  wniosek  o ubezwłasnowolnienie Taty. Sąd orzekł, że całkowite ubezwłasnowolnienie ojca jest uzasadnione. Jednak dla osoby, która zostanie ubezwłasnowolniona całkowicie, sąd ustanawia opiekuna. Pan Kamil zwrócił się do doradcy obywatelskiego o informacje odnośnie zakresu obowiązków jakie będzie miał do spełnienia jako opiekun prawny ojca i jakie formalności będzie miał do wykonania.

Doradca poinformował pana Kamila, iż osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie ma zdolności do czynności prawnych dlatego dla osoby pełnoletniej, która zostanie ubezwłasnowolniona całkowicie, sąd ustanawia opiekuna (dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratora).

Opiekunem prawnym dla dorosłej osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej może zostać osoba, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych, nie została pozbawiona praw publicznych, nie nadużywa alkoholu, jest niekarana.

Opiekunem osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie powinien być ustanowiony przede wszystkim jego małżonek, a jeśli brak małżonka, może nim zostać bliski krewny bądź inna osoba bliska, nawet jeśli nie jest spokrewniona.

„Art.  149.  [Pierwszeństwo w objęciu opieki]

§  1.  Gdy wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem małoletniego powinna być ustanowiona przede wszystkim osoba wskazana przez ojca lub matkę, jeżeli nie byli pozbawieni władzy rodzicielskiej.

§  2. Jeżeli opiekunem nie została ustanowiona osoba wymieniona w paragrafie poprzedzającym, opiekun powinien być ustanowiony spośród krewnych lub innych osób bliskich pozostającego pod opieką albo jego rodziców.”

Uprawnienia i obowiązki osoby sprawującej opiekę nad osobą ubezwłasnowolnioną regulują przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką i podlega w tym zakresie nadzorowi sądu opiekuńczego. Zgodnie z art. 156 KRiO opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie. Wniosek o dokonanie czynności dotyczącej majątku osoby ubezwłasnowolnionej składa się w sądzie rejonowym, wydziale rodzinnym.

Jest to związane z tym, że osoba całkowicie ubezwłasnowolniona nie może samodzielnie wykonywać czynności prawnych. Do najważniejszych spośród nich zalicza się między innymi podpisywanie umów, sporządzanie testamentu, zawarcie małżeństwa, branie udziału w wyborach, czy zaciąganie kredytów. Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie może także sama wyrażać zgody na przeprowadzanie operacji i zabiegów medycznych. Podjęcie decyzji o wykonaniu wymienionych powyżej czynności wymaga uzyskania zezwolenia sądu wydanego na wniosek opiekuna. 

Niezwłocznie po objęciu opieki opiekun obowiązany jest sporządzić inwentarz majątku osoby pozostającej pod opieką i przedstawić go sądowi opiekuńczemu. Inwentarz powinien obejmować szczegółowy wykaz wszystkich przedmiotów majątkowych, długów i zobowiązań osoby ubezwłasnowolnionej oraz oszacowanie majątku. Przepis ten stosuje się także w razie późniejszego nabycia majątku przez osobę pozostającą pod opieką. Sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna od obowiązku sporządzenia inwentarza, jeżeli majątek jest nieznaczny.

Opiekun obowiązany jest, w terminach oznaczonych przez sąd opiekuńczy, nie rzadziej niż co roku, składać temu sądowi sprawozdania dotyczące osoby pozostającego pod opieką oraz rachunki z zarządu jego majątkiem. Jeżeli dochody z majątku nie przekraczają prawdopodobnych kosztów utrzymania pozostającego pod opieką, sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna od przedstawiania szczegółowych rachunków z zarządu; w wypadku takim opiekun składa tylko ogólne sprawozdanie o zarządzie majątkiem.

“Art.  166.  [Sprawozdania z opieki; rachunki z zarządu]

Sąd przyznaje opiekunowi na jego żądanie za sprawowanie opieki wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia opiekuna od niej. Pokrywane jest ono z dochodów lub majątku osoby, dla której opiekun jest ustanowiony. Jeśli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywane jest ze środków publicznych i wypłacane przez ośrodek pomocy społecznej. Wysokość wynagrodzenia w stosunku miesięcznym, nie może przekroczyć 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres poprzedzający dzień przyznania wynagrodzenia. Jest także możliwość żądania przez opiekuna od osoby pozostającej pod opieką zwrotu poczynionych przez opiekuna nakładów i wydatków związanych ze sprawowaniem opieki. Takie roszczenie przedawnia się z upływem 3 lat od ustania opieki lub zwolnienia z niej opiekuna.

W celu np. podjęcia gotówki z rachunku bankowego osoby będącej pod opieką lub odbierania emerytury podopiecznego, należy złożyć wniosek do Sądu.

Pan Kamil otrzymał wzór wniosku o zezwolenie na wykonanie czynności dotyczącej  emerytury Taty, który należy złożyć do Sądu Rejonowego, wydziału rodzinnego.

WNIOSEK OPIEKUNA O UDZIELENIE ZEZWOLENIA W WAŻNEJ SPRAWIE DOTYCZĄCEJ OSOBY UBEZWŁASNOWOLNIONEJ

Ja, niżej podpisana/y wnoszę o:

1) zezwolenie na …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2) przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszego wniosku, tj.:

a) postanowienia Sądu Rejonowego …………………………. z dnia ……………. r., sygn. akt …………………, na fakt ustanowienia wnioskodawcy opiekunem ubezwłasnowolnionej matki ……………………………………………………………..,

Uzasadnienie

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego ………………………. z dnia ………….. r., sygn. akt., zostałam ustanowiona opiekunem prawnym mojej Matki/Ojca ………………………….

Dowód: postanowienie Sądu Rejonowego ………………… z dnia ………… r., sygn. akt ……………………………………………………………………………..

Na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie,  Wydział Cywilny Rodzinny i Rejestrowy, wydanego w sprawie o sygnaturze akt  ……………………………moja Matka …………została ubezwłasnowolniona całkowicie.

Dowód: postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie, Wydział Cywilny, Rodzinny i Rejestrowy wydane w sprawie o sygnaturze akt ……………………………………………

Wniosek o dokonywanie czynności uzasadniam:

.………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………………………………………………………………

Dowód: 

…………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Podstawę wniosku stanowi art. 156 k.r.o.

……………………………………………………

Podpis

Załączniki:

1) postanowienie Sądu Rejonowego …………… z dnia ………….. r., sygn. akt ……………………………………………………………………………………………………..

2) postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie, Wydział Cywilny, Rodzinny i rejestrowy z dnia danego w sprawie o sygnaturze akt …………………………. 

3) dowód uiszczenia opłaty sądowej w wysokości 100,00 zł;

4) odpisy wniosku wraz z załącznikami.

Opiekun może podejmować ulokowaną w banku gotówkę również tylko za zezwoleniem sądu opiekuńczego.

Podstawa prawna: Do opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnim zgodnie z art. 175 KRiO.

Pan Kamil został poinformowany, że wszystkie obowiązki nałożone na opiekuna dotyczące podopiecznego i jego spraw majątkowych, mają za cel ochronę i bezpieczeństwo osoby ubezwłasnowolnionej. Ważne jest zatem, żeby nie stracić z oczu dobra podopiecznego a pomoc w wypełnieniu dokumentów do sądu rodzinnego Pan Kamil uzyska w punkcie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Podstawa prawna:
Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy

Autorka: Agnieszka Pożarowska

Jak działać w przypadku zagrożenia eksmisją?

13 marca 2023

Pani Sylwia jest młodą kobietą mieszkającą z rodzicami w lokalu komunalnym. Ukończyła szkołę ponadpodstawową i podjęła zatrudnienie w wyuczonym zawodzie. Rodzina Pani Sylwii ma jednak od kilku lat problemy materialne. Po ukończeniu szkoły pani Sylwia długo nie mogła znaleźć pracy. Mama zachorowała i otrzymuje niską rentę z tytułu niezdolności do pracy. Ojciec pani Sylwii jest bezrobotny. Zarejestrował się w Urzędzie Pracy ale dla osób po 60-tym roku życia bez wyuczonego zawodu ofert pracy jest niewiele. W okresie kiedy Pani Sylwia nie mogła znaleźć pracy, rodzice przestali płacić czynsz za mieszkanie. Właściciel lokalu (gmina) wypowiedział umowę najmu lokalu i pani Sylwia wraz z rodzicami otrzymała pisemne wezwanie do opróżnienia i opuszczenia lokalu w który mieszka. Co może zrobić w takiej sytuacji.

Pani Sylwia została poinformowana, że jeśli sytuacja rodziny po podjęciu przez panią Sylwię zatrudnienia nie zmieniła się na tyle, żeby rodzina była w stanie wspólnie spłacać zadłużenie, najemcy mogą wystąpić do Zarządu Gospodarowania Nieruchomościami (ZGN) o rozłożenie zadłużenia na raty. Jeżeli rodzina Pani Sylwii będzie opłacać czynsz na bieżąco i realizować ugodę dotyczącą spłaty zadłużenia w formie ratalnej, po 3 miesiącach realizowania ugody jest możliwość wystąpienia o przywrócenie tytułu prawnego do lokalu – czyli o ponowne podpisanie umowy najmu.

Po przywróceniu tytułu najmu, rodzina Pani Sylwii może skorzystać z dodatku mieszkaniowego, który przysługuje osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem. Dodatek mieszkaniowy przysługuje także osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, ale oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. Wniosek należy złożyć w Urzędzie Gminy/Urzędzie Dzielnicy.

Pomoc w opłatach czynszowych może stanowić również obniżka czynszu, o którą można wnioskować w Urzędzie.

Jeśli rodzina pani Sylwii nie będzie w stanie zawrzeć ugody odnośnie spłaty zadłużenia, może spodziewać się, że ZGN skieruje sprawę do sądu o eksmisję wszystkich osób zamieszkujących w lokalu. Należy pamiętać, że tu także można skorzystać z rozwiązań przewidzianych przez prawo a chroniących lokatorów. Najważniejsze jest, żeby odbierać korespondencję z sądu i niezwłocznie na nią odpowiadać. 

Jeśli Pani Sylwia i rodzice otrzymają pozew o eksmisję, należy na pozew odpowiedzieć. Przy eksmisji bowiem sąd orzeka o uprawnieniu do najmu socjalnego lub bądź o braku takiego uprawnienia.

Zgodnie z Ustawą o ochronie lokatorów, sąd nie może orzec o braku uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu wobec:

1) kobiety w ciąży,

2) małoletniego, osoby niepełnosprawnej w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 i 1981) lub ubezwłasnowolnionego oraz osoby sprawującej nad nim opiekę i wspólnie z nim zamieszkałej,

3) obłożnie chorego,

4) emeryta lub rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej,

5) osoby posiadającej status bezrobotnego,

6) osoby spełniającej przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały

Sąd orzeknie o uprawnieniu do najmu socjalnego jeśli osoby wskazane powyżej nie mogą zamieszkać w innym lokalu lub ich sytuacja materialna nie pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. 

Wyjątek stanowią osoby stosujące przemoc w rodzinie oraz osoby wykraczające w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego.

W przypadku gdy dojdzie do eksmisji bez uprawnienia do najmu socjalnego i komornik dokonuje obowiązku opróżnienia lokalu, gmina wskaże pomieszczenie tymczasowe.  Pomieszczenie tymczasowe zawiera dostęp do źródła zaopatrzenia w wodę i do toalety, ale urządzenia te będą znajdowały się poza pomieszczeniem, zawiera także oświetlenie naturalne i elektryczne, daje możliwość ogrzewania, i zapewnia możliwość zainstalowania urządzenia do gotowania posiłków. Pomieszczenie tymczasowe musi mieć co najmniej 5 m2 powierzchni mieszkalnej na jedną osobę i w miarę możliwości znajdować się w tej samej lub pobliskiej miejscowości, w której dotychczas zamieszkiwały osoby zakwaterowane.

Umowę najmu pomieszczenia tymczasowego zawiera się na czas oznaczony, nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 6 miesięcy. Po upływie okresu, na który umowa została zawarta, można wystąpić z wnioskiem o przekwalifikowanie lokalu na lokal socjalny.

Zgodnie z Kodeksem Postępowania Cywilnego: „Wykonując obowiązek opróżnienia lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika na podstawie tytułu wykonawczego, z którego nie wynika uprawnienie dłużnika do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu lub prawo do lokalu zamiennego, (…) jeżeli dłużnikowi nie przysługuje tytuł prawny do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może zamieszkać, komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności do czasu, gdy gmina właściwa ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, na wniosek komornika, wskaże dłużnikowi tymczasowe pomieszczenie.”

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

Autorka: Agnieszka Pożarowska

Wynagrodzenie minimalne a egzekucja komornicza

6 lutego 2023

Pan Darek ma 37  lat. Mieszka z żoną i dwójką dzieci w lokalu komunalnym. Ma córkę z poprzedniego małżeństwa i zaległe alimenty. Od niedawna pracuje zawodowo na umowę o pracę w pełnym wymiarze godzin. Pan Darek jeszcze w czasach kawalerskich wziął spory kredyt na urządzenie mieszkania. Stracił pracę i nie był w stanie go spłacić. Wierzyciel wniósł pozew o zapłatę do sądu. Pan Darek otrzymał sądowy nakaz zapłaty. Miesiąc temu odezwał się do niego komornik reprezentujący wierzyciela-kredytodawcę i wszczął egzekucję z wynagrodzenia pana Darka. Pan Darek dowiedział się z telewizji, że w 2023 r. wzrosła kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. Co to oznacza dla Pana Darka w kontekście egzekucji komorniczej z wynagrodzenia za pracę?

Doradca poinformował Pana Darka, że w ubiegłym roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 3010 zł brutto a od 1 stycznia 2023 r. pensje minimalne wzrosły do 3 490 zł brutto tj. 2 709,48 zł netto czyli “na rękę”. 

Dobra informacja jest taka, że płaca minimalna wzrośnie jeszcze raz w 2023 r. – kolejna podwyżka płacy minimalnej odbędzie się 1 lipca 2023 r., wówczas wyniesie ona 3600 zł brutto. 

Egzekucja z wynagrodzenia za pracę odbywa się zgodnie z przepisami Kodeksu Pracy. Oznacza to, że od potrąceń komorniczych wolna jest kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. W związku z tym komornik dokonując zajęcia z wynagrodzenia musi pozostawić pracownikowi aktualnie kwotę 2 709,48 zł.

Nie dotyczy to jednak egzekucji alimentów. W razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych – komornik może zająć do wysokości trzech piątych wynagrodzenia (60%). Jeśli wynagrodzenie jest przekazywane na rachunek bankowy, kwota która trafia (już wcześniej „okrojona” przez pracodawcę) na konto bankowe – jest egzekwowana odrębnie, zgodnie z przepisami Prawa bankowego. Zgodnie z ustawą Kodeks postępowania cywilnego do zajęcia alimentacyjnego na koncie bankowym nie przysługuje kwota wolna (art. 1083 § 2 k.p.c.). Oznacza to, że środki na koncie bankowym egzekwowane z tytułu alimentów mogą być zajęte w całości. Może się więc zdarzyć tak, że wynagrodzenie zostanie najpierw potrącone przez pracodawcę a następnie, gdy zostanie przekazane na rachunek bankowy podlega zajęciu w całości przez komornika. W rezultacie dłużnik zostanie pozbawiony wynagrodzenia w całości.

W przypadku Pana Darka, zasadnym byłoby porozumieć się z byłą partnerką-matką jego córki,  co do ratalnej spłaty zaległych alimentów na dziecko. Pan Darek uniknąłby w ten sposób egzekucji alimentów przez komornika i związanych z tym kosztów. Pan Darek musiałby zawrzeć porozumienie o ratalnej spłacie zaległości i zobowiązać się do regularnego bieżącego świadczenia alimentacyjnego na córkę.  W przeciwnym razie, jak wykazano powyżej, może zostać pozbawiony swojego wynagrodzenia w całości. 

Podstawa prawna:
Kodeks pracy (art. 87 i 88)
Kodeks postępowania cywilnego (art. 1083)
Ustawa Prawo bankowe (art. 54)

Autor: Agnieszka Pożarowska

Świadczenie dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji

3 października 2022

Pani Krystyna jest 56 letnią mężatką. Z powodu złego stanu zdrowia od wielu lat nie pracuje, ma orzeczony przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności znaczny stopień niepełnosprawności. Pani Krystyna kiedyś starała się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, ale jej nie otrzymała, gdyż nie miała wymaganych okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Rodzinę utrzymuje więc mąż, który sprawuje również opiekę nad Panią Krystyną. Pani Krystyna przeczytała ostatnio o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, tzw. 500 plus dla niepełnosprawnych i pyta czy mogłaby je otrzymywać?

Doradca w pierwszej kolejności wyjaśnił pani Krystynie, że świadczenie to przysługuje osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji, jeśli niezdolność ta została stwierdzona orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji lub orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Takie orzeczenie musi być wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Uwaga! Świadczenie to jest uzależnione od kryterium finansowego i jest przeznaczone dla osób, które nie są uprawnione do emerytury ani renty, nie mają ustalonego prawa do innego świadczenia pieniężnego finansowanego ze środków publicznych oraz dla osób uprawnionych do emerytury, renty lub innych świadczeń finansowanych ze środków publicznych (np. zasiłek stały lub zasiłek okresowy z Pomocy Społecznej), jeśli łączna wysokość brutto tych świadczeń nie przekracza kwoty 1896,13 zł. Osobie, która pobiera emeryturę, rentę lub inne świadczenie finansowane ze środków publicznych i łączna kwota brutto tych świadczeń wynosi więcej niż 1396,13 zł, ale nie przekracza 1 96,13 zł wysokość świadczenia będzie pomniejszona o różnicę między kwotą 1896,13 zł i łączną kwotą przysługujących wnioskodawcy świadczeń.

Wniosek o świadczenie uzupełniające należy złożyć w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. W imieniu osoby niepełnosprawnej wniosek może złożyć przedstawiciel ustawowy, pełnomocnik bądź opiekun faktyczny. Wniosek można złożyć także przez platformę elektroniczną PUE ZUS  albo wysłać pocztą, listem poleconym. Do wniosku należy dołączyć orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji lub orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Jeżeli osoba posiada ważne orzeczenie, tzn. nie zakończył się czas na który zostało wydane przez komisję lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia przed 1 września 1997 r. i osoba ta została zaliczona do I grupy inwalidzkiej na podstawie tego orzeczenia może również starać się o świadczenie uzupełniające.

ZUS potwierdzi prawo do świadczenia uzupełniającego również na podstawie: orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz orzeczenia o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Ponieważ Pani Krystyna nie ma orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji powinna do wniosku o świadczenie uzupełniające dołączyć aktualne dokumenty medyczne:  zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza wystawione nie wcześniej niż na miesiąc przed złożeniem wniosku, dokumentację medyczną potwierdzającą charakter schorzeń, dokumenty z rehabilitacji i inne dokumenty, które mogą mieć wpływ przy orzekaniu o niezdolności do samodzielnej egzystencji: badania, karty wypisów ze szpitala, etc. Ponieważ Pani Krystyna posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności powinna również ten dokument dołączyć do wniosku.

Decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia wydawana jest w ciągu 30 dni, ale najpierw musi uprawomocnić się orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Zatem osoby nieposiadające jeszcze orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji muszą liczyć się z wydłużeniem okresu potrzebnego najpierw do rozpatrzenia dokumentów medycznych i oceny czy osoba wnioskująca nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji.

Świadczenie uzupełniające przysługuje w wysokości 500 zł. Każda osoba pobierająca świadczenie uzupełniające ma obowiązek powiadomić ZUS o wszelkich zmianach w wysokości uzyskiwanych dochodów, świadczeń ze środków publicznych, o uzyskaniu prawa do emerytury, renty, czy środkach uzyskanych z Pomocy Społecznej. Przekroczenie kryterium dochodowego skutkuje bowiem koniecznością zwrotu świadczenia.

W przypadku decyzji odmawiającej przyznania tego świadczenia przysługuje droga odwoławcza. Odwołanie od decyzji ZUS składa się do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Odwołanie należy złożyć za pośrednictwem organu ZUS, który decyzję wydał, w ciągu miesiąca od dnia jej doręczenia. Odwołanie można złożyć na piśmie w oddziale ZUS, zgłosić ustnie do protokołu w placówce ZUS albo wysłać pocztą listem poleconym. Odwołanie można złożyć także elektronicznie za pomocą platformy PUE ZUS, na formularzu „POG”. Złożenie odwołania i postępowanie przed sądem są wolne od opłat.

W punkcie poradnictwa obywatelskiego można uzyskać szczegółowe informacje na temat tego świadczenia, pomoc przy wypełnianiu wniosku i kompletowaniu dokumentów potrzebnych do jego złożenia oraz (w razie decyzji odmownej) wspólnie z doradcą sporządzić odwołanie od decyzji ZUS. 

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji

Autor: Agnieszka Pożarowska

Elektroniczna forma składania wniosków o upadłość konsumencką za pośrednictwem Krajowego Rejestru Zadłużonych

18 lipca 2022

Pani Dorota zgłosiła się do punktu poradnictwa obywatelskiego z zamiarem napisania wniosku o upadłość konsumencką. Klientka jest 27 letnią matką samodzielnie wychowującą 6 letniego syna. Mieszka z dzieckiem w mieszkaniu komunalnym. W problemy finansowe popadła po tym jak chłopiec  zachorował i musiała zrezygnować  z zatrudnienia. Obecnie utrzymuje się wyłącznie ze świadczenia pielęgnacyjnego, które otrzymuje w związku z opieką nad chorym synem. 

Pani Dorota spełnia przesłanki ogłoszenia upadłości. Jest niewypłacalna (zgodnie z definicją Ustawy Prawo Upadłościowe), ponieważ ma przeterminowane, tj. niespłacane od więcej niż 3 miesiące zadłużenia. Nie prowadzi działalności gospodarczej – jest osobą fizyczną. Długi nie powstały celowo ani w wyniku rażącego niedbalstwa. Choroba dziecka spowodowała całkowitą zmianę w życiu pani Doroty. Pani Dorota opiekuję się synkiem a w wolnych chwilach odbywa on-line kursy dokształcające, żeby zwiększyć swoje kompetencje na rynku pracy. Aktywnie też poszukuje pracy zdalnej na portalach internetowych. Rachunki za mieszkanie i opłaty opłaca na stronie internetowej swojego banku.

Doradca poinformował Panią Dorotę, że od 1 grudnia 2021 r. jest dostępna nowa, elektroniczna  forma składania wniosku o upadłość konsumencką za pośrednictwem Krajowego Rejestru Zadłużonych. Nadal istnieje także możliwość złożenia wniosku wraz z załącznikami w formie tradycyjnej, czyli pisemnie na formularzu, który można wydrukować ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości. Klienci wykluczeni cyfrowo, którzy nie korzystają z Internetu,  w dalszym ciągu mogą korzystać z tej formy złożenia wniosku do sądu gospodarczego.

Dzięki biegłości w posługiwaniu się internetem Pani Dorota jest zainteresowana złożeniem wniosku w formie elektronicznej, została zatem poinformowana, że każda osoba, która chce skorzystać z tej możliwości musi najpierw mieć założony profil zaufany .

W tym celu najlepiej skorzystać ze strony:

https://www.gov.pl/web/gov/zaloz-profil-zaufany

oraz wybrać opcję „Chcę złożyć wniosek on-line”, a następnie zdecydować czy chce się potwierdzić swoje dane w punkcie, w którym można się uwierzytelnić – lista miejsc jest dostępna na stronie internetowej, możliwość taka istnieje min. W urzędach, instytucjach państwowych etc. Osoby, które posiadają bankowość elektroniczną mogą się uwierzytelnić on-line poprzez stronę banku.

Po aktywowaniu profilu zaufanego należy założyć na stronie rejestrów sądowych, profil do aplikacji Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). KRZ to nowy system. Ustawa o KRZ weszła w życie dn. 1 grudnia 2021 r. Ogólnie rzecz ujmując, w KRZ znajdują się informacje dotyczące osób zadłużonych. W KRZ można jednak znaleźć wyłącznie informacje dotyczące postępowań wszczętych po 1 grudnia 2021 r. (nie widnieją tam akta spraw wszczętych przed uchwaleniem ustawy).

KRZ jest także elektronicznym narzędziem służącym do opracowywania i wysyłania do Sądu wniosków o upadłość konsumencką oraz swego rodzaju skrzynką nadawczo-odbiorczą do wnoszenia pism do sądu, a także do odbioru korespondencji sądowej.

W Rejestrze ujawnia się między innymi informacje o: 

1. osobach fizycznych i prawnych wobec których były lub są prowadzone postępowania restrukturyzacyjne, upadłościowe; informacje o umorzonych postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych przez komornika sądowego lub sąd, a także postępowaniach  egzekucyjnych prowadzonych przez naczelnika urzędu skarbowego, ZUS itp.

2. wspólnikach osobowych spółek handlowych, którzy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki;

3. informacje o osobach fizycznych, wobec których toczy się egzekucja świadczeń alimentacyjnych lub egzekucja należności budżetu państwa powstałych z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, a które zalegają ze spełnieniem tych świadczeń za okres dłuższy niż 3 miesiące. 

Rejestr ma charakter jawny i ogólnodostępny, ale zawiera również taki rodzaj informacji, do których dostęp mają jedynie strony postępowania. Dostęp do KRZ jest w pełni darmowy.

Pisma procesowe oraz dokumenty wniesione za pośrednictwem KRZ opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym.

Do pisma procesowego wnoszonego za pośrednictwem systemu KRZ dołącza się załączniki również w postaci elektronicznej, trzeba więc mieć dostęp do skanera.

Żeby założyć profil do KRZ należy na stronie https://prs.ms.gov.pl/krz wejść w Portal Użytkowników Zarejestrowanych i wybrać Krajowy Węzeł Identyfikacji Elektronicznej lub jeśli Użytkownik jest posiadaczem Kwalifikowanego Podpisu Elektronicznego wybrać tę opcję.

Po zalogowaniu do KRZ jesteśmy na swoim indywidualnym profilu i można przystąpić do pracy na wnioskiem. 

W katalogu dokumentów należy odszukać: Pisma w postępowaniu o ogłoszenie upadłości, Wniosek o ogłoszenie upadłości

Po uzupełnieniu nawet częściowym formularza, należy pamiętać o regularnym zapisywaniu danych na wniosku. Po wylogowaniu się z systemu, rozpoczęty wniosek możemy odnaleźć  z poziomu Skrzynki przesyłek po lewej stronie. Menu do edycji znajduje się pod opcją Akcje w postaci pionowych kropek.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe

Autor: Agnieszka Pożarowska

Doręczenie korespondencji sądowej przez komornika

9 Maj 2022

Pan Adam od wielu lat żyje w nieformalnej separacji z żoną, mieszka w Warszawie, a jego żona w Poznaniu. Pan Adam jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Z powodu stanu zdrowia nie może podjąć zatrudnienia i utrzymuje się z zasiłku stałego z OPS w wysokości 645 zł. Wynajmował pokój, ale obecnie nie stać go na opłacenie najmu. Z uwagi na to, że zalega z płatnościami za kilka miesięcy, wynajmujący zażądał opuszczenia i opróżnienia mieszkania z rzeczy pana Adama. Pan Adam zwrócił się do doradcy obywatelskiego z pytaniem jak uzyskać dla siebie mały lokal z zasobów Miasta. Okazało się jednak, że nie jest to możliwe dopóki pan Adam formalnie jest żonaty. Dlatego pan Adam postanowił się rozwieść. Przy pomocy doradcy napisał i złożył do biura podawczego sądu pozew o rozwód, ale niestety żona nie odebrała korespondencji sądowej…  Pan Adam właśnie otrzymał pismo z sądu zobowiązujące go do doręczenia korespondencji pozwanej (żonie) przez komornika, a ponieważ zupełnie nie wie o co chodzi, ponownie zgłosił się do punktu NPO.

Doradca przede wszystkim poinformował Pana Adama, że taka procedura jest zgodna z Kodeksem Postępowania Cywilnego. Jest to regulacja stosunkowo nowa, ponieważ weszła w życie 7 listopada 2019 roku. Procedura doręczenia korespondencji przez komornika wygląda następująco.

Jeśli adresat, pomimo podwójnego awizo, nie odbierze pozwu lub innego pierwszego pisma procesowego – sąd zawiadamia o tym powoda, czyli stronę, która wniosła sprawę. Strona pozywająca ma dwa miesiące na przesłanie do sądu potwierdzenia doręczenia pozwu za pośrednictwem komornika albo wskazania aktualnego adresu pozwanego lub dostarczenie innego dowodu, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie. 

Wniosek o doręczenie korespondencji składa się do komornika, w którego rewirze znajduje się miejsce doręczenia. Rewir to obszar właściwości sądu rejonowego, przy którym działa komornik. Znaczenie ma więc adres osoby pozwanej, wskazanej w pozwie oraz miejscowość, w której znajduje się siedziba kancelarii komornika.

Doręczenie przez komornika wiąże się z kosztami. Komornik pobiera opłatę stałą w kwocie 60 zł + ewentualne koszty dojazdu poza miejscowość będącą siedzibą komornika. 

Jeżeli doręczenie na pierwotny adres jest nieskuteczne, podjęcie przez komornika czynności zmierzających do ustalenia aktualnego adresu pozwanego wiąże się z opłatą stałą w kwocie 40 zł + koszty korespondencji i zapytań.

Czynności, które komornik podejmuje w celu doręczenia korespondencji sądowej polegają na jego osobistym stawieniu się pod wskazanym przez powoda adresem i próbie doręczenia korespondencji. W razie niepowodzenia, komornik przeprowadza wywiad środowiskowy z osobami, które zastanie pod danym adresem lub z sąsiadami w celu uzyskania informacji czy adresat zamieszkuje we wskazanym miejscu.

Opłata stała od wniosku powoda o doręczenie korespondencji zgodnie z  Ustawą o kosztach komorniczych wynosi 60 złotych. Opłatę tę wnosi się na rachunek bankowy wybranego komornika wraz z wnioskiem o doręczenie. Opłata jest pobierania za doręczenie na jeden konkretny adres, wskazany we wniosku, niezależnie od liczby zamieszkałych pod tym adresem osób. Naliczenie kolejnej opłaty 60 zł za doręczenie może nastąpić tylko jeśli w  trakcie czynności komorniczych okaże się, że pozwany zamieszkuje pod innym adresem, a powód złoży wniosek o dostarczenie korespondencji na ten inny adres. 

Gdy zlecenie zostanie złożone, następuje pierwszy etap doręczenia, podczas którego komornik podejmuje jedynie próbę doręczenia korespondencji pod adresem wskazanym w zleceniu. Komornik ma na to 14 dni od złożenia opłaconego zlecenia.

Jeśli komornik zastanie adresata w miejscu zamieszkania, legitymuję tę osobę i doręcza jej korespondencję. Adresat podpisuje zwrotne potwierdzenie odbioru, które stanowi dowód doręczenia. Jeżeli komornik nie zastanie adresata w domu, a ustalił np. z sąsiadami lub osobą mieszkającą z adresatem, że adresat mieszka pod tym adresem tylko nie ma go w domu, wówczas zostawia awizo do odbioru pisma w kancelarii komorniczej. Komornik nie może wręczyć pisma innej osobie, nawet jeśli mieszka ona wspólnie z adresatem. Jeśli adresat nie odbierze listu w ciągu 14 dni, list uważa się za doręczony.

Komornik może uzyskać informacje co do adresu zamieszkania pozwanego od organów podatkowych i rentowych (urząd skarbowy, ZUS), banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Komornik może wystąpić również z zapytaniem do organów administracji publicznej, zakładów ubezpieczeń czy spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych. 

Wniosek o poszukiwanie aktualnego adresu zamieszkania podlega opłacie komorniczej w wysokości 40 zł. Oprócz tej opłaty powód będzie musiał ponieść dodatkowe wydatki, np. za udzielenie komornikowi informacji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Urząd Skarbowy, Centralną Ewidencję Pojazdów i Kierowców (CEPiK) lub banki. Komornik może pobierać również zryczałtowane koszty dojazdu do miejsca, w którym doręcza pismo, ponieważ przysługuje mu zwrot zryczałtowanych kosztów dojazdu w granicach miejscowości będącej siedzibą kancelarii komornika. 

W razie wątpliwości o wszystkich kosztach związanych z doręczeniem korespondencji można porozmawiać z doradcą obywatelskim, ale także z komornikiem przed podjęciem przez niego konkretnej czynności. 

Niestety, dopiero po zakończeniu czynności można zwrócić się do komornika o wydanie prawomocnego postanowienia stwierdzającego wysokość wszystkich poniesionych kosztów doręczenia korespondencji lub/i  ustalenia aktualnego adresu zamieszkania pozwanej/go, i potem, przedkładając prawomocne postanowienie komornika  – złożyć do sądu wniosek o zasądzenie zwrotu tych kosztów od strony pozwanej.

Pan Adam otrzymał Wzór wniosku o doręczenie korespondencji oraz dane kancelarii komorniczej właściwej do prowadzenia sprawy ze względu na adres zamieszkania pozwanej.

Jak tylko otrzyma prawomocny wyrok rozwodowy, będzie mógł w punkcie poradnictwa obywatelskiego uzyskać pomoc w wypełnieniu i uzasadnieniu wniosku o pomoc mieszkaniową z zasobów Miasta.

Podstawa prawna:
Kodeks postępowania Cywilnego. Ustawa o kosztach komorniczych.

Wzór wniosku:

Miejscowość, data

………………………….. dnia …………………….

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym 

………………………………………………………………..

Adres  kancelarii:

Miejscowość:

Wnioskodawca -Powód ……………………………………………………………………………

zamieszkały ………………………………………………………..

  ……………………………………………………………………………

PESEL …………………………………………………………………

Adresat:

……………………………………………………………………………

Zamieszkała/y ……………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………

PESEL …………………………………………………………………

WNIOSEK O DORĘCZENIE KORESPONDENCJI/ PISMA PROCESOWEGO

Przedkładając zobowiązanie Sądu ……………………… w …………………………….. z dnia …………… sygn. akt …………………………… oraz załączone do niego pismo, wnoszę o doręczenie.

Opcjonalnie:

W przypadku gdyby podany adres był nieaktualny, wnoszę o ustalenie aktualnego adresu Pozwanej.

…………………………………

Podpis

Załączniki:

1. Zobowiązanie Sądu wraz z korespondencją.

2. Potwierdzenie wniesienia opłaty za doręczenie korespondencji przez komornika.

Autor: Agnieszka Pożarowska

Dodatek osłonowy

28 marca 2022

Pani Janina jest wdową samotnie mieszkającą w lokalu komunalnym. Niedawno zmarł jej syn, z którym wspólnie mieszkała i dzieliła koszty utrzymania. Obecnie utrzymuje się tylko z niewysokiej emerytury. Pani Janina kilka miesięcy temu ogłosiła upadłość konsumencką i jest w trakcie postępowania upadłościowego. Opłaty za mieszkanie pochłaniają większość jej emerytury. Żywność i środki czystości kupuje Pani Janinie wnuk. Pani Janina chciała skorzystać z dofinansowania do czynszu i opłat za energię, ale okazało się, że nie może liczyć na dodatek mieszkaniowy, ponieważ przekracza tzw. kryterium powierzchniowe. Nie chce zamienić mieszkania na mniejsze, gdyż w obecnym mieszka kilkadziesiąt lat i stanowi ono dla niej wartość emocjonalną – tu mieszkała z mężem, tu wychowała i opiekowała się chorym synem. Jaki rodzaj wsparcia ze strony państwa przysługuje pani Janinie?

W dniu 17 grudnia 2021 r. Sejm przyjął ustawę o dodatku osłonowym. Zgodnie z tą ustawą dodatek osłonowy przysługuje gospodarstwu domowemu, którego przeciętne miesięczne dochody nie przekraczają:

  • 2100 zł w gospodarstwie jednoosobowym albo 
  • 1500 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym (dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Dla gospodarstw spełniających powyższe kryteria, dodatek osłonowy wyniesie rocznie:

  • 400 zł – dla osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, 
  • 600 zł; dla gospodarstwa domowego składającego się z 2 do 3 osób, 
  • 850 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób, 
  • 1150 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z co najmniej 6 osób.

Uwaga! Kwota dofinansowania uzależniona jest od źródła ogrzewania.

Wyższy dodatek osłonowy otrzymają gospodarstwa, których głównym źródłem ogrzewania jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane węglem lub paliwami węglopochodnymi.

Jednak aby otrzymać wyższy dodatek, konieczny jest wpis takiego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków.

W takim przypadku dodatek osłonowy wyniesie rocznie: 

  • 500 zł dla gospodarstwa domowego jednoosobowego; 
  • 750 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 2 do 3 osób; 
  • 1062,50 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób; 
  • 1437,50 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z co najmniej 6 osób.

W przypadku dodatku osłonowego obowiązuje tzw. zasada złotówka za złotówkę. Oznacza to, że dodatek będzie przyznawany nawet po przekroczeniu kryterium dochodowego, a kwota dodatku będzie pomniejszana o kwotę tego przekroczenia. Minimalna kwota wypłacanych dodatków osłonowych wynosi 20 zł.

Terminy wypłaty dodatków osłonowych: 

  • Dla wniosków złożonych do 31 stycznia 2022 r. wypłata dodatków zostanie zrealizowana w dwóch równych ratach, tj. do 31 marca i do 2 grudnia b.r.
  • Osoby, które nie złożyły wniosku do końca stycznia 2022 r., nadal będą mogły ubiegać się wsparcie. Wówczas muszą złożyć wniosek do 31 października 2022 r. W tym przypadku wypłata 100% dodatku zostanie zrealizowana do 2 grudnia 2022 r. 

Uwaga!

Wnioski o wypłatę dodatku osłonowego złożone po 31 października 2022 r. nie zostaną rozpatrzone.

Wniosek o dodatek osłonowy składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek. Wnioskodawcy nie muszą występować do ZUS w celu otrzymania zaświadczenia dotyczącego otrzymywanych świadczeń. Gminy mają obowiązek samodzielnie pozyskiwać dane niezbędne do ustalenia dochodu w celu rozpatrzenia wniosku.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym

Autor: Agnieszka Pożarowska