Zawiadomienie o wszczęciu egzekucji komorniczej

Pan Józef otrzymał list od komornika, w którym komornik zawiadomił Pana Józefa o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Kwota zadłużenia Pana Józefa to obecnie 7 000 zł. Pan Józef zaciągnął pożyczkę w banku na kwotę 5000 zł. lecz z powodu utraty pracy nie mógł jej spłacać. Obecnie Pan Józef utrzymuje się z emerytury w wysokości 1300,00 zł. netto, posiada małe 32-metrowe mieszkanie odziedziczone po rodzicach, którego wartość wynosi ok. 350 000 zł. Pan Józef nie wie, co ma z tym zawiadomieniem zrobić i jak zareagować, dlatego zwrócił się z tym problemem do doradcy obywatelskiego.  

Z informacji jakie przekazał pan Józef wynika, iż nie kwestionuje on zadłużenia, jak również znany jest mu powód wszczęcia egzekucji przez komornika. Jest to kwestia istotna, gdyż często zdarzają się przypadki, gdy dany dług został wykupiony przez inną firmę, której nazwa nic nam nie mówi. Takimi firmami są najczęściej Fundusze Sekurytyzacyjne lub duże firmy windykacyjne. 

Nie należy unikać kontaktu z komornikiem, gdyż nie zmieni to sytuacji osoby, przeciwko której prowadzona jest egzekucja, a może taką sytuację jedynie pogorszyć, gdyż nie mamy wiedzy o toczącym się postępowaniu i nie możemy na nie reagować. 

Należy pamiętać, iż komornicy swoje czynności podejmują w granicach prawa, przez co są związani ustawami, a co za tym idzie nie mają dowolności w egzekwowaniu zadłużenia. Patrząc od strony pana Józefa warto wiedzieć czego Komornik nie może zrobić:  

zgodnie z art. 829 Kodeksu Postępowania Cywilnego, dalej (KPC) nie podlegają egzekucji m.in. :

1) przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego domowników, w szczególności lodówka, pralka, odkurzacz, piekarnik lub kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza służąca podgrzewaniu i przygotowywaniu posiłków, łóżka, stół i krzesła w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego domowników. 

2) pościel, bielizna i ubranie codzienne, w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego domowników, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu;

3) zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny na okres jednego miesiąca;

4) narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika; 

5) przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową;

6) przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków jego rodziny.

Ponadto zgodnie art. 833 KPC, wolne od zajęć komorniczych są wynagrodzenie za pracę (umowa o pracę, umowa zlecenie, umowa o dzieło) w wysokości wolnej od potrąceń tj.  minimalnego wynagrodzenia za pracę, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Komornik nie może zająć również całej emerytury. Granice potrąceń określa art. 140 Ustawy o Emeryturach i Rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika, iż komornik może zająć 25 % emerytury, zaś w przypadku egzekwowania alimentów 60 % emerytury. 

Podobnie jak w wynagrodzeniu za pracę, również przy świadczeniu emerytalnym istnieje kwota wolna od potrąceń i zgodnie z art. 141 Ustawy o Emeryturach i Rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wolna kwota od potrąceń komorniczych wynosi 916,07 zł.  Kwota wolna przy egzekucji alimentów wynosi 555,19 zł. 

Ww. kwoty obowiązują od dnia 1 marca 2021 r. i  ogłosił je Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych  w komunikacie z dnia 26 lutego 2021 r. (M.P. 222). 

Ponadto zgodnie z art. 833 KPC nie podlegają również egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia integracyjne, świadczenie wychowawcze dodatki mieszkaniowe oraz dodatki energetyczne. 

W sytuacji pana Józefa istotne jest, iż komornik nie będzie mógł sprzedać mieszkania pana Józefa. Pan Józef posiada zadłużenie na kwotę 7000 zł. Wartość mieszkania Pana Józefa to ok 350 000 zł. 

Zgodnie art. 9521 § 2 KPC Wierzyciel jest uprawniony do złożenia wniosku o licytację  nieruchomości, jeżeli wysokość egzekwowanej należności głównej stanowi co najmniej równowartość 1/20 części sumy oszacowania. Oznacza to, że komornik mógłby sprzedać mieszkanie Pana Józefa (warte 350 000 zł.) jeśli jego dług wynosiłby co najmniej 17 500 zł. (1/20 z 350 000 zł.) 

Jeśli komornik nie będzie mógł skutecznie wyegzekwować należności, nie spowoduje to, iż dług czy problem zniknie. Warto podjąć rozmowy z komornikiem by spłacić zadłużenie w ratach, choćby niewielkich i podjąć próby uregulowania powstałego długu. 

O czym należy pamiętać, gdy otrzymasz zawiadomienie o wszczęciu egzekucji: 

– nie panikuj, nie unikaj kontaktu z komornikiem i nie obrażaj go.  

– zastanów się w jaki sposób możesz zacząć spłacać swoje zadłużenie i w jakiej wysokości. Komornicy bardzo często są skłonni przyjmować spłatę długu w ratach, nawet niewielkich. 

– udaj się do najbliższego punktu Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego lub zadzwoń, aby uzyskać poradę.  

Podstawa prawna:
Kodeks Postępowania Cywilnego
Kodeks Pracy
Ustawa o Emeryturach i Rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych




Autor: Marek Ners

Egzekucja komornicza

Małżeństwo pani Grażyna i pan Marek zgłosili się do punktu NPO (nieodpłatne poradnictwo obywatelskie) w związku z faktem, że wiele lat temu wzięli wspólny kredyt i nie są w stanie go spłacać. Pan Marek rozchorował się, okresowo nie pracował, ponosił także duże koszty leczenia. Dochody małżeństwa znacznie spadły.  Początkowo ratowali się biorąc doraźnie pożyczki w różnych firmach i parabankach, żeby spłacać bieżące raty. Popadli jednak w spiralę zadłużenia i nie byli już w stanie wywiązywać się z zaciągniętych zobowiązań, które w chwili obecnej wynoszą ok. 20 000 zł. Wierzyciele wnieśli pozwy o zapłatę do sądu. Pani Grażyna i pan Marek od kilku miesięcy borykają się z egzekucjami komorniczymi. Pan Marek dopiero niedawno podjął zatrudnienie na umowę o pracę i jego wynagrodzenie wynosi 3000 zł brutto. Pani Grażyna, chcąc ratować budżet domowy, także podjęła pracę na umowę zlecenie. Nie rozumieją, dlaczego komornik zajmuje wynagrodzenie pana Marka i jednocześnie zabiera pani Grażynie część emerytury, skoro już zajął jej wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia. Państwo Grażyna i Marek posiadają mieszkanie własnościowe i boją się je stracić. Chcieliby spłacić swoje długi. 

Aby mogło dojść do egzekucji komorniczej wierzyciel musi wystąpić z pozwem o zapłatę do sądu. Jeśli roszczenie jest zasadne wydawany jest sądowy nakaz zapłaty. Aby została wszczęta egzekucja należności, wierzyciel musi uzyskać klauzulę natychmiastowej wykonalności. Komornik informację o wszczęciu egzekucji wysyła do dłużnika, do pracodawcy (jeśli dłużnik jest zatrudniony), do ZUS-u lub KRUS-u, jeśli dłużnik jest świadczeniobiorcą ZUS. 

Pracodawca pana Marka ma obowiązek dokonywać comiesięcznych przelewów na konto komornika tej części wynagrodzenia, która zgodnie z Kodeksem Pracy podlega zajęciu. Pozostałą część wy nagrodzenia pracodawca wypłaca panu Markowi.

Należy pamiętać, że zgodnie z Kodeksem Pracy wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia, tj. 2600 zł brutto. Jeśli pan Marek ze względu na stan zdrowia zmniejszy wymiar czasu pracy, kwota wolna od potrąceń ulegnie proporcjonalnemu zmniejszeniu do wymiaru czasu pracy.

Podkreślić należy, iż egzekucja z wynagrodzenia nie jest tym samym, co egzekucja z konta bankowego.

Egzekucja z konta bankowego odbywa się równolegle. Na konto bankowe dłużnika trafia kwota wynagrodzenia lub emerytury (renty) pomniejszona o już wyegzekwowaną kwotę.

Wszystkie środki wpływające co miesiąc na konto bankowe dłużnika również podlegają zajęciu komorniczemu zgodnie z prawem bankowym. Kwota wolna od zajęcia na koncie dłużnika jest równa 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku, czyli w 2020 roku jest to kwota netto w wysokości 1950 zł (2600 zł x 75 %). Tyle więc zostaje co miesiąc panu Markowi na koncie bankowym. 

Co w takim razie z panią Grażyną, która pobiera emeryturę i dorabia na umowie zlecenia? Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, komornik może zająć do 25 % świadczenia emerytalnego brutto, ale kwotą wolną od potrąceń jest 878,71 zł.

Inaczej ma się sprawa z egzekucją z umowy zlecenia. Jeśli dłużnik pracuje na umowę zlecenie lub dzieło, komornik ma prawo zająć całość wynagrodzenia, chyba że wynagrodzenie z tego tytułu jest świadczeniem powtarzającym się (czyli dłużnik otrzymuje je np. co miesiąc) oraz stanowi jedyne źródło dochodu dłużnika zapewniające utrzymanie. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 833 §2 [1] Kodeksu postępowania cywilnego, do ochrony tego wynagrodzenia mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy. Dłużnik, który znajduje się w takiej sytuacji powinien niezwłocznie poinformować o tym komornika. Sytuacja taka nie dotyczy pani Grażyny.

Pani Grażyna musi się liczyć się z tym, że miesięcznie pozostanie jej 75% emerytury brutto, a wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenie, komornik może zająć w całości.

Co Pani Grażyna i pan Marek powinni jeszcze wiedzieć? 

Przebieg postępowania egzekucyjnego oraz prawa i obowiązki komornika regulowane są przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego, ustawę o komornikach sądowych i egzekucji oraz ustawę o kosztach komorniczych.

Komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia. Jeżeli dłużnik, w terminie miesiąca od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, wpłaci do rąk komornika lub na jego rachunek bankowy całość lub część egzekwowanego świadczenia, komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 3% wartości wyegzekwowanego w ten sposób świadczenia.

Uwaga! Kwota wypłacona  wierzycielowi bezpośrednio przez dłużnika (z pominięciem komornika) nie stanowi wyegzekwowanego świadczenia!

Z powyższych rozważań wynika wprost, że problemem zadłużenia warto zająć się jak najwcześniej, na etapie przedsądowym. Wtedy można porozumieć się z wierzycielami i zawrzeć ugodę w sprawie ratalnej spłaty zadłużenia. Uniknie się w ten sposób dodatkowych kosztów sądowych i egzekucyjnych. 

Podpisanie ugody oznacza nie tylko uznanie długów, ale także obowiązek wywiązywania się ze spłat według ustalonego harmonogramu. Jeżeli pojawia się wątpliwość czy dany dług nie jest przedawniony, przed podpisaniem ugody należy skorzystać z porady doradcy obywatelskiego. Wówczas dłużnik będzie mógł także wspólnie z doradcą przeprowadzić analizę budżetu domowego i wypracować najkorzystniejsze rozwiązania. 

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe 
Ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji
Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych

Autor: Agnieszka Pożarowska