radosawsobiecki

Zasiłek stały z Ośrodka Pomocy Społecznej (OPS)

17 listopada 2025

Pani Ela ma 72 lata, wykształcenie podstawowe, jest osobą samotną i mieszka w lokalu socjalnym. W swoim życiu najczęściej pracowała na umowę zlecenie, ale najczęściej bez umowy – nie wypracowała swojego prawa nawet do najniższej emerytury. Pani Ela choruje przewlekle na cukrzycę, a pogorszenie się jej stanu zdrowia w ostatnim czasie powoduje, że nie jest w stanie pracować i nie jest w stanie się samodzielnie utrzymać. Chciałaby się dowiedzieć od doradcy obywatelskiego, czy jest jakaś możliwość poprawy jej sytuacji.

Doradca obywatelski poinformował Panią Elę, że osobom w jej położeniu przysługuje zasiłek stały z pomocy społecznej.

Doradca wyjaśnił, iż osoby pozbawione własnego źródła dochodu, niezdolne do pracy z powodu wieku, stanu zdrowia lub orzeczonej niepełnosprawności mogą ubiegać się o stały zasiłek z OPS. Warunkiem koniecznym otrzymania takiego świadczenia jest spełnienie kryterium dochodowego. W 2025 r wynosi ono 1313 zł miesięcznie dla prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe i 823 zł miesięcznie na osobę w wieloosobowym gospodarstwie domowym. Maksymalna wysokość miesięcznego zasiłku stałego wynosi 1229 zł dla osób prowadzących samotnie swoje gospodarstwo domowe i dla osoby w rodzinie co najmniej 100 zł, a ostateczna kwota jest ustalana indywidualnie na podstawie dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego.

Stały zasiłek nie przysługuje :

# osobom, które pobierają emeryturę, rentę socjalną lub rentę ZUS albo KRUS równą lub wyższą niż maksymalna kwota zasiłku stałego

# otrzymują świadczenia opiekuńcze (świadczenia pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy, zasiłek dla opiekuna)

# osobom korzystającym z dodatku dla samotnie wychowujących dziecko.

Do obliczenia dochodu na potrzeby zasiłku stałego nie wlicza się dochodu 500+ dla osób z niepełnosprawnością i niezdolnych do samodzielnej egzystencji oraz świadczenia wychowawczego 800+.

Wniosek o zasiłek stały należy złożyć w formie wypełnionego formularzu do Miejskiego lub Gminnego Ośrodka Pomocy Społeczenej. Do wniosku należy dołączyć orzeczenie/dokument potwierdzający niezdolność do pracy, zaświadczenie o dochodach za ostatnie trzy miesiące, ew. decyzję ZUS oraz odpowiednie dokumenty pozostałych członków gospodarstwa domowego. Przy składaniu wniosku należy okazać dowód osobisty. Po złożeniu wniosku pracownik socjalny umówi spotkanie celem przeprowadzenia rozmowy i sporządzenia protokołu o sytuacji życiowej, zdrowotnej i mieszkaniowej, który dołączy do wniosku. Ośrodek Pomocy Społecznej ma 30 dni na wydanie decyzji administracyjnej. W trudnych przypadkach termin może zostać wydłużony, ale urzędnik musi o tym fakcie poinformować wnioskodawcę.

W sytuacji odmowy przyznania zasiłku stałego, można, w ciągu 14 dni złożyć odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( SKO ) za pośrednictwem właściwego OPS.

Przyznany zasiłek stały jest wliczany do dochodu przy ubieganiu się o zasiłek okresowy, dodatek mieszkaniowy, zasiłek celowy i pomoc żywnościową.

Osoby przebywające w Domach Pomocy Społecznej nie mogą pobierać zasiłku stałego.

Pani Ela z pomocą doradcy obywatelskiego skompletowała dokumenty niezbędne do otrzymania zasiłku stałego, po czym udała się do MOPS, gdzie otrzymała i wypełniła formularz wniosku o zasiłek stały.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie kryteriów dochodowych oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej

Autor: Radosław Sobiecki

Finanse osobiste. Jak zarządzać budżetem domowym?

23 czerwca 2025

Do doradcy obywatelskiego zgłosiła się pani Ola, lat 23, mama rocznego dziecka. Pani Ola mieszka z pracującym mężem i dzieckiem w lokalu komunalnym. Pani Ola nie pracuje, zajmuje się dzieckiem. Nie chce posłać dziecka do żłobka w związku z częstymi kłopotami zdrowotnymi dziecka. Przed ślubem i urodzeniem dziecka pani Ola skorzystała z atrakcyjnej propozycji banku i zawarła umowę kredytową w wysokości 10 000 zł z przeznaczeniem na podniesienie umiejętności zawodowych. Mąż pani Oli pracuje w oparciu o umowę o pracę i otrzymuje wynagrodzenie na poziomie ok. 6 000 zł netto. Nie ma długów. Pani Ola twierdzi, ze nie może spłacać swojego długu, bo, jak twierdzi, „pieniądze jej się rozchodzą”, a niepokoją ją telefony z banku. Pani Ola zglosiła się do doradcy w celu uzyskania porady w zakresie ewentualnego ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Doradca obywatelski poinformował panią Olę o procedurze upadłościowej i o konsekwencjach ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Doradca zwrócił uwagę na relatywnie niski poziom zadłużenia pani Oli. Doradca zaproponował Pani Oli przeprowadzenie analizy sytuacji finansowej jej gospodarstwa domowego w celu zidentyfikowania wolnych środków i ustalenia wiarygodnego planu spłaty zadłużenia.
Działania zaproponowane Pani Oli przez doradcę to świadome zarządzanie finansami osobistymi, z ang.: Personal Cash Management, polegające na świadomym zarządzaniu wszystkimi aspektami gospodarstwa domowego w obszarach przychodów: wynagrodzenia za pracę, świadczenia, zasiłki, ew. darowizny oraz w obaszarze wydatków. Zarządzanie ma na celu zaspokojenie bieżących potrzeb egzystencjalnych przy jednoczesnym sporządzeniu planu spłaty długu, zaspokojeniu pozostałych potrzeb gospodarstwa domowego i jego członków oraz planowania finansowego na przyszłość uwzględniającego niespodziewane wydatki.
Jak dotąd, pani Ola nie planowała żadnych wydatków, stąd doradca zaproponował sporządzenie budżetu domowego w oparciu o dochody i wydatki gospodarstwa domowego wynikające z uzasadnionych potrzeb wszystkich domowników. Budżet domowy musi być powiązany z kalendarzem, opierać się na dochodach i wydatkach w czasie, w cyklach np. miesięcznych. Pomocne w tworzeniu i realizacji budżetu domowego są dedykowane nieodpłatne aplikacje (np. „pan paragon” ; „4grosze”). Działania te powinny pomóc pani Oli w kontrolowaniu i ograniczaniu wydatków gospodarstwa domowego, umożliwić spłatę zadłużenia i stworzyć rezerwy na nieprzewidziane wydatki w postaci tzw. poduszki finansowej (rezerwy finansowe o min. równowartości 3-6 miesięcznych dochodów).
Budżet domowy składa się z dwóch fundamentalnych kategorii: przychodów i wydatków. W sytuacji pani Oli miesięcznymi przychodami jej gospodarstwa domowego są zarobki męża oraz świadczenie wychowawcze tzw. 800+. Dodatek mieszkaniowy nie jest dochodem gotówkowym, ale w znaczny sposób zmniejsza obciążenie budżetu domowego i trzeba go uwzględnić w budżecie. Po stronie wydatków należy uwzględnić i zaplanować miesięczne wydatki na żywność, środki czystości, obciążenia związane z mieszkaniem (ew. skorygowane o dodatek mieszkaniowy), koszty odzieży i obuwia, koszty transportu (bilet miesięczny, koszt samochodu), koszty leków i leczenia, abonamenty za telefon, Internet i TV. Gotowe wzory budżetu domowego można znaleźć w Internecie w formacie Excel.
Z jednej strony uważna analizy budżetu i jego planowanie pozwala znaleźć nieuzasadnione wydatki, z których można zrezygnować, czyli znaleźć „dziury”, przez które „rozchodzą się” pieniądze i wygospodarować środki na spłatę zadłużenia, a warto pamiętać o oszczędnościach na tzw. „czarną godzinę”, czyli na stworzenie poduszki finansowej.
Swoje umiejętności, w tak z pozoru banalnej, wydawało by się, dziedzinie jak finanse osobiste, można podnieść biorąc udział w projekcie „Otwórz się na rozwój” realizowanym przez fundację „Innowacja i wiedza” ( http://www.fiiw.pl ).

Autor: Radosław Sobiecki

Upadłość konsumencka. Roczne sprawozdanie z wykonania planu spłaty.

28 kwietnia 2025

Sąd Gospodarczy ogłosił upadłość pani Joli w miesiącu lutym zeszłego roku. W wyniku postępowania upadłościowego, w oparciu o propozycję syndyka, Sąd zakończył postępowanie upadłościowe nakładając na panią Jolę obowiązek realizacji 3 letniego planu spłaty wyznaczonych wierzycieli w przypisanych każdemu miesięcznych ratach. Pani Jola wie, że do końca kwietnia należy złożyć do Sądu sprawozdanie z realizacji planu spłaty za poprzedni rok kalendarzowy. Pani Jola zwróciła się do doradcy obywatelskiego z zapytaniem, co powinno się znaleźć w takim sprawozdaniu, jakie informacje nalezy zamieścić poza informacjami o wpłaconych ratach.

Istnieją trzy zasadnicze sposoby zakończenia procedury upadłości konsumenckiej.

Najbardziej korzystny dla dłużnika sposób polegający na wydaniu przez Sąd decyzji o umorzeniu zobowiązań bez ustalania planu spłat
Drugi sposób polega na ustaleniu przez Sąd planu spłaty i nałożeniu na dłużnika obowiązku jego realizacji wraz z obowiązkiem składania sprawozdania do końca kwietnia za każdy poprzedni rok realizacji planu. Plan spłat wierzycieli ustalony przez Sąd nie może być krótszy niż 36 miesięcy i może trwać do 7 lat. Najczęściej plan spłat nie zaspakaja całych wierzytelności.
W trzecim sposobie Sąd odmawia ustalenia planu spłat i umorzenia zadłużenia.

Biorąc pod uwagę sytuację socjalno-zdrowotną pani Joli i osób będących na jej utrzymaniu, jej możliwości zarobkowe oraz sposób, w jaki powstał dług, Sąd zdecydował o trzyletnim planie spłaty. O decyzji Sądu zostali poinformowani wierzyciele dłużnika.

W przypadku pani Joli Sąd wyznaczył czterech wierzycieli określając wysokosć poszczególnych rat dla każdego z nich.

Roczne sprawozdanie z wykonania planu spłaty obok miejsca i daty sporządzenia musi zawierać :

– nazwę i adres Sądu, do którego jest składane

– imię i nazwisko upadłego

– sygnaturą akt właściwą dla sprawy upadłości konsumenckiej

– podpis składającego sprawozdanie

Sprawozdanie składa się z trzech części:

– z informacji o osiągniętym dochodzie w roku sprawozdania

– z części o wpłaconych ratach w roku kalendarzowym dla każdego z wymienionych wierzycieli w formie zestawienia na rzecz kogo, w jakim terminie i jakie kwoty zostały wpłacone.

– z oświadczenia o nabytych w okresie sprawozdania składnikach majątkowych o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku z ostatniego kwartału sprawozdawczego , ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ( w czwartym kwartale 2024 r. była to kwota 8548,85 zł ).

Do sprawozdania należy załączyć dokumenty przelewów (lub innych dowodów wpłat) potwierdzających dokonanie wpłat na rzecz wierzycieli objętych planem spłaty.

W załączeniu do sprawozdania powinien się znaleźć również dokument potwierdzający wysokość osiągniętych w roku, którego sprawozdanie dotyczy, przychodów dłużnika (np.: w formie dokumentu PIT, zaświadczenia z ZUS ).

Sprawozdanie wraz z załącznikami należy złożyć za pośrednictwem systemu teleinformatycznego KRZ (Krajowy Rejestr Zadłużonych). Na internetowych stronach systemu KRZ znajduje się formularz : Sprawozdanie upadłego za ubiegły rok.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Autor: Radosław Sobiecki

Jak ustalić skład masy spadkowej?

2 grudnia 2024

Pani Kasi ma 25 lat . Rok temu zmarł jej tata. Tata Kasi odszedł od rodziny w okresie kiedy pani Kasi była dzieckiem, był po rozwodzie z Mamą. Tata nie założył rodziny, nie miał innych dzieci. Kochał swoją córkę i testamentem uczynił ją jedynym spadkobierczynią. Pani Kasia przeprowadziła postępowanie spadkowe po tacie i sąd wydał postanowienie stwierdzające, że jest jedynym spadkobiercą. Pani Kasia przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza , tzn. przyjęła odpowiedzialność za ewentualne długi zmarłego do wysokości nabytego majątku. Tata nie opowiadał córce jaki majątek posiada ani też czy ma długi. Pani Kasia wie, że poza zajmowanym mieszkaniem był właścicielem kilku innych nieruchomości. Pani Kasia przejrzała dokumenty w mieszkaniu zmarłego, ale nie jest pewna czy ustaliła cały majątek po zmarłym. Przyszła do doradcy obywatelskiego dowiedzieć się co może zrobić, aby uzyskać pewność.

Stwierdzenie nabycia spadku można uzyskać w sądzie w postaci postanowienia sądu lub u notariusza otrzymując akt poświadczenia dziedziczenia. W obu tych sytuacjach postępowanie stwierdza jedynie kto jest spadkobiercą. Nie stwierdza co wchodzi skład spadku po zmarłym czyli co wchodzi w skład tzw. masy spadkowej.
Ustalenie co wchodzi w skład masy spadkowej jest z oczywistych względów ważne dla spadkobiercy, ale ważne jest również ze względów podatkowych. Na spadkobiercy ciąży obowiązek złożenia zeznania podatkowego do Urzędu Skarbowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych po zmarłym. Spadkobierca ma 6 miesięcy na złożenie takiego zeznania od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku lub dnia sporządzenia notarialnego aktu nabycia spadku do Urzędu Skarbowego właściwego według ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego. W zeznaniu takim trzeba wymienić wszystkie składniki majątkowe wchodzące w skała masy spadkowej wraz z ich szacunkową wartością celem ustalenia wysokości należności podatkowych. W sytuacji pani Kasi jeśli złoży takie zeznanie podatkowe ( SD-2) w terminie 6 miesięcy, to będzie zwolniona z obowiązku podatkowego „od spadku”.
Dla pani Kasi najlepszym sposobem ustalenia co wchodzi w skład masy spadkowej po jej tacie będzie zwrócenie się do komornika sądowego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania taty z wnioskiem o przeprowadzenie spisu inwentarza. Spadkobierca nie ma obowiązku uzyskania spisu inwentarza. Taki dokument sporządzony przez komornika obejmuje wszystkie składniki majątku (nieruchomości, pieniądze na kontach bankowych, samochody ), zapisy windykacyjne, jak również długi zmarłego. O wykonanie takiego spisu można się zwrócić do komornika przed formalnym potwierdzeniem nabycia spadku. Koszt takiego spisu wynosi 400 zł (art.40 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych ).
Pani Kasia może również samodzielnie ustalić co wchodzi w skład masy spadkowej. W oparciu o posiadane postanowienie sądu o stwierdzeniu nabyciu spadku (równoważne z notarialnym aktem poświadczenia dziedziczenia ) może zwrócić się do instytucji posiadających wiedzę o majątku zmarłego. Może złożyć w banku wniosek do Krajowej Izby Rozliczeniowej o podanie posiadanych przez tatę kont w polskich bankach. Może zwrócić się do Sądu Rejonowego lub Centralnej Informacji
Ksiąg Wieczystych o dane dotyczące nieruchomości zamarłego. Może również zwrócić się do właściwych dla położenia nieruchomości taty Urzędów Gmin z wnioskiem o informację dotyczącą podatku od nieruchomości spadkodawcy, ale w tym celu powinna posiadać informację o położeniu nieruchomości po zmarłym. Celem ustalenia posiadanych przez zmarłego pojazdów należy się zwrócić z wnioskiem o udostępnienie danych do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.
Ponieważ pani Kasia uznała samodzielne ustalenie składników masy spadkowej za czasochłonne, kosztowne i mniej pewne, zdecydowała się ona na złożenie wniosku o dokonanie spisu inwentarza do komornika. Spis inwentarza może nie objąć wszystkich składników masy spadkowej (wartościowe drobne ruchomości, nieruchomości, konta bankowe i konta maklerskie poza granicami kraju), ale pozwoli ograniczyć niepewność. Pani Kasia nauczona tym doświadczeniem i powodowana troską o swoich spadkobierców zgromadziła wszystkie informacje o posiadanym przez siebie majątku i zobowiązaniach (nieruchomości, konta w bankach; informacje na temat posiadanych jednostkach uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, kredytach w banku ) w jednym miejscu łatwym do odkrycia przez spadkobierców w przypadku jej śmierci.

Podstawa prawna:
Ustawa Kodeks Postępowania Cywilnego
Ustawa Kodeks Cywilny
Ustawa o kosztach komorniczych

Autor: Radosław Sobiecki

Co robić gdy zgubiliśmy dowód osobisty?

1 lipca 2024

Do doradcy obywatelskiego zgłosił się rozemocjonowany pan Piotr. Stwierdził on, że zgubił dowód osobisty. Obawia się, że ktoś zaciągnie w jego imieniu kredyt. Pan Piotr, bezzwłocznie po stwierdzeniu zaginięcia dowodu osobistego udał się do pobliskiego komisariatu policji celem ustnego zgłoszenia zgubienia dowodu osobistego. Oficer dyżurny odmówił przyjęcia zgłoszenia . Pan Piotr nie wie, co się stało z jego dowodem osobistym i obawia się o wykorzystanie jego danych do wyłudzenia kredytu lub pożyczki.

Obawy Pana Piotra związane z zagubieniem dowodu osobistego są uzasadnione. Utrata dowodu osobistego lub innego dowodu tożsamości może być wykorzystane przez przestępców m.in. do wyłudzenia kredytu, zakupów na raty, do wynajmowania mieszkań i kradzieży z nich wartościowego wyposażenia.

Utratę dowodu osobistego należy zgłosić jak najszybciej w dowolnym urzędzie gminy, urzędzie dzielnicy lub przez Internet. Panu Piotrowi oficer dyżurny Policji odmówił przyjęcia zgłoszenia ponieważ, według relacji pana Piotra, zaginięcie jego dowodu nie było związane z podejrzeniem popełnieniem przestępstwa np. z kradzieżą. Samo zgubienie dowodu osobistego nie jest wykroczeniem a tym bardziej przestępstwem. Policja przyjmie zgłoszenie utraty dowodu osobistego w sytuacji podejrzenia popełnienia przestępstwa.

Utratę dowodu może zgłosić każdy, kto zgubił dowód osobisty. Do zgłoszenia zaginięcia dowodu osobistego trzeba wypełnić formularz zgłoszenia lub uszkodzenia dowodu osobistego dostępnego w urzędzie gminy lub dzielnicy i wylegitymować się innym dokumentem potwierdzającym tożsamość. Utratę dowodu można również zgłosić przez Internet na stronie obywatel.gov.pl, jednak warunkiem skutecznego zgłoszenia tą drogą jest posiadanie profilu zaufanego na platformie ePUAP lub bezpiecznego profilu zaufanego.

Zgłoszenie utraty i uzyskanie nowego dowodu osobistego jest bezpłatne (czas oczekiwania na nowy dowód trwa do 30 dni od dnia złożenia wniosku).

Zgłoszenie zaginięcia dowodu osobistego i zgłoszenie nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych skutkuje automatycznym zastrzeżeniem numery PESEL.

Pan Piotr nie jest pewien co się stało z jego dowodem osobistym. Nie może z całą pewnością stwierdzić, że go odnajdzie. Może on w takiej sytuacji zawiesić ważność swojego zaginionego dowodu na okres do 14 dni w urzędzie gminy lub dzielnicy. Po tym okresie, jeśli pan Piotr nie cofnie zawieszenia jego dowód osobisty straci ważność.

Ponieważ utracony dowód osobisty może trafić w ręce nieuczciwych ludzi, którzy wykorzystają go w do wyłudzenia kredytu lub zaciągnięcia innego zobowiązania finansowego na rzecz właściciela dowodu osobistego warto go również zastrzec w banku.

Wszystkie banki i wiele firm weryfikujących tożsamość klientów uczestniczy w systemie „Dokumenty Zastrzeżone”. Jednak nie wszystkie banki , banki spółdzielcze oraz SKOKI przyjmują zastrzeżenia dokumentów od wszystkich osób, niektóre zastrzegają tylko dokumenty swoich klientów.

Zastrzeżenie dowodu osobistego w banku powoduje, że dane dotyczące dowodu osobistego zastaną automatycznie przekazane do wszystkich instytucji uczestniczących w systemie „Dokumenty Zastrzeżone” zapobiegając użyciu go przez osoby nieuprawnione.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych;
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 grudnia 2023 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego, jego wydawania i odbioru oraz utraty, uszkodzenia, unieważnienia i zwrotu;
Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

Autor: Radosław Sobiecki

Uznanie ojcostwa, kiedy ojcem dziecka nie jest mąż

12 lutego 2024

Pani Helena jest w związku małżeńskim z Mieczysławem. Od wielu miesięcy pani Helena nie mieszka ze swoim mężem. Pani Helena jest w 6 miesiącu ciąży. Jednak ojcem dziecka nie jest małżonek, ale partner Paweł. Pani Helena trzy miesiące temu złożyła pozew rozwodowy. Pani Helena planuje dalsze życie z Pawłem, a dla niego ważne jest, aby nienarodzone jeszcze dziecko nosiło jego nazwiska. Pani Helena zwróciła się do doradcy obywatelskiego z pytaniem, czy może, zgłaszając narodziny dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego, nadać dziecku nazwisko biologicznego ojca?

Doradca obywatelski poinformował panią Helenę, że pozostając w związku małżeńskim nie jest możliwe ustalenie ojcostwa przez jej partnera na podstawie jej oświadczenia w Urzędzie Stanu Cywilnego. Zgodnie z art.62 par.1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy: „jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki”. Dziecka nie może uznać jego faktyczny ojciec, zanim sąd nie orzeknie o zaprzeczeniu ojcostwa męża. Fakt bezpłodności męża lub braku możliwości kontaktów z nim pani Heleny (np. w związku z osadzeniem męża w zakładzie karnym), nie zwalnia z konieczności uzyskania wyroku sądu.

Pani Helena, chcąc aby jej dziecko nosiło nazwisko jej partnera, powinna w pierwszej kolejności po urodzeniu dziecka wnieść powództwo o zaprzeczenie ojcostwa jej męża i obalić ustawowe domniemanie, że urodzone dziecko jest dzieckiem jej męża. Dopiero w następnym kroku może dojść do uznania ojcostwa lub sądowego ustalenia ojcostwa, co oznacza uzyskanie wyroku sądu, że ojcem dziecka jest partner pani Heleny.

Z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa może wystąpić pani Helena, jej mąż, dziecko po osiągnięciu pełnoletniości, a także prokurator. Partner pani Heleny, jako biologiczny ojciec, nie może wnieść pozwu o zaprzeczenie ojcostwa męża pani Haliny. Matka dziecka, zgodnie z art. 69 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa męża w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziała się, że dziecko od niego nie pochodzi, nie później jednak niż do dnia osiągnięcia pełnoletności przez dziecko.

Pozew o zaprzeczenie ojcostwa należy złożyć do Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego właściwego według miejsca zamieszkania pozwanego. Opłata sądowa, którą należy wnieść wraz ze złożeniem wniosku, wynosi 200 złotych.

W sytuacji pani Heleny przedstawienie wyroku sądowego zaprzeczającego ojcostwu jej męża pozwoli jej partnerowi na uznanie dziecka i zgłoszenie tego faktu w Urzędzie Stanu Cywilnego.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy

Autor: Radosław Sobiecki

Eksmisja ze zlicytowanego mieszkania własnościowego

16 października 2023

Pani Zofia wraz z mężem Stefanem i swoją mamą Marią od lat mieszkają w lokalu, który był własnością teściowej Pani Zofii (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu). Na skutek długów teściowej doszło do licytacji tego mieszkania. Aktualnie teściowa mieszka ze swoim drugim synem w jego małym mieszkaniu. Ale Pani Zofia i jej mąż, oraz mama pani Zofii, nadal zamieszkują w mieszkaniu, które zostało zlicytowane. Mimo swoich niskich dochodów – są emerytami, mają wsparcie z pomocy społecznej – regularnie wnoszą wszystkie opłaty za mieszkanie. Mama Maria jest obłożnie chora, a mąż pani Zofii, Stefan jest osobą z niepełnosprawnością. Pani Zofia nie wie, co z nimi będzie. Obawia się, że nowy właściciel wyrzuci ich na bruk. Przyszła do doradcy obywatelskiego po poradę, co można zrobić w jej sytuacji.

Zgodnie z art. 1046 ustawy Kodeksu postępowania cywilnego eksmisja „na bruk” jest niezgodna z prawem. Eksmitować człowieka można do innego lokalu, do którego przysługuje mu tytuł prawny lub do pomieszczenia tymczasowego. Na podstawie wyroku sądu eksmisję lokatora może przeprowadzić tylko komornik. Nikt inny poza komornikiem nie ma prawa przeprowadzić eksmisji.

Nowy właściciel mieszkania, z chwilą uprawomocnienie się postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości uzyskuje, na podstawie klauzuli wykonalności, tytuł wykonawczy uprawniający do wszczęcia egzekucji wydania nieruchomości (art.999 ustawy Kodeks postępowania cywilnego). Innymi słowy nowy właściciel może, w oparciu o to postanowienie przysądzenia własności nieruchomości, złożyć wniosek do komornika o przeprowadzenie eksmisji. Co do zasady sąd w postanowieniu o przysądzeniu własności nieruchomości nie orzeka o prawie do lokalu socjalnego.

Pani Zofia wraz z mężem i swoją mamą nie mają żadnych innych możliwości zamieszkania w innym lokalu niż dotychczas zajmowany. Wszyscy troje spełniają wymogi art.14 ust 4 ustawy o ochronie praw lokatorów (ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r.). Zgodnie z Ustawą o ochronie lokatorów sąd nie może orzec o braku uprawnienia do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego m.in. wobec obłożnie chorych i emerytów spełniających kryteria do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej. Sąd orzeknie o uprawnieniu do najmu socjalnego jeśli takie osoby nie mogą zamieszkać w innym lokalu lub ich sytuacja materialna nie pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.

W tej sytuacji Pani Zofia powinna wystąpić do sądu w trybie art.189 ustawy Kodeks postępowania cywilnego o ustalenie prawa do lokalu o najmie socjalnym z jednoczesnym wnioskiem o zabezpieczenie powództwa poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego tj. wstrzymanie eksmisji.

Ponieważ pani Zofia z rodziną mieszka w Warszawie, może ona również złożyć wniosek o pomoc mieszkaniową w trybie par.7 ust. 2 uchwały Rady m. st. Warszawy (uchwała nr XXIII/669/2019 z dnia 05 grudnia 2019 r.). W świetle tego przepisu przy rozpatrywaniu wniosku nie będzie brane pod uwagę kryterium metrażowe.

Sytuacja pani Zofii i jej rodziny pozwala przypuszczać z dużym prawdopodobieństwem, że sąd orzeknie ich prawo do lokalu socjalnego. W tej sytuacji komornik w imieniu nowego właściciela mieszkania będzie musiał czekać do momentu wskazania przez gminę takiego lokalu dla pani Zofii i jej rodziny.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r Kodeks cywilny
Uchwała nr XXIII/669/2019 Rady m. st. Warszawy z dnia 05 grudnia 2019 r.

Autor: Radosław Sobiecki

Dział spadku i zniesienie współwłasności

21 sierpnia 2023

Pan Piotr trzy lata temu wraz ze swoją starszą siostrą Jolą na podstawie postanowienia sądu o nabyciu spadku po zmarłej mamie wdowie w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Mama nie pozostawiła innego majątku. Siostra Jola pracuje i jest jedynym rodzeństwem pana Piotra. W mieszkaniu odziedziczonym po mamie od urodzenia mieszka siostra Jola. Pan Piotr wyprowadził się od mamy 10 lat temu i założył własną rodzinę. Mama, za swojego życia regularnie wnosiła wszystkie opłaty za mieszkanie. Od kiedy mama nie żyje siostra Jola nie płaci czynszu, a jedynie opłaca energię elektryczną i gaz w obawie przed wyłączeniem. Pan Piotr próbował wytłumaczyć siostrze Joli konieczność opłacania mieszkania, które zajmuje. Bezskutecznie. Pan Piotr pół roku temu uregulował zobowiązania za mieszkanie wobec spółdzielni w obawie przed utratą mieszkania. Pan Piotr nie wie co dalej robić i przyszedł do doradcy obywatelskiego z pytaniem o możliwość rozwiązanie tego problemu i rozwianie obaw.

Doradca wyjaśnił panu Piotrowi, że w momencie śmierci spadkodawcy spadkobiercy przejmują prawa i obowiązki zmarłego. W sytuacji pana Piotra i jego siostry Joli oznacza to odpowiedzialność m.in. za wnoszenie opłat do spółdzielni mieszkaniowej proporcjonalnie do udziału w spadku.

Nabycie spadku nie jest tożsame z działem spadku, którego mogą dokonać spadkobiercy po nabyciu spadku. Do momentu działu spadku pan Piotr wraz z siostrą są współwłaścicielami odziedziczonego po mamie mieszkania.

W świetle art.1037 par.1 ustawy Kodeks Cywilny dział spadku może nastąpić w oparciu o dobrowolną umowę między spadkobiercami lub na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek spadkobiercy. Ważne jest, aby dział spadku dotyczący nieruchomości zawarty był w formie aktu notarialnego ( art.1037 par.2 ustawy Kodeks Cywilny ).

Pan Piotr próbował porozumieć się ze swoją siostrą i był gotów uznać zajmowanie przez nią mieszkania w zamian za regulowanie w całości bieżących zobowiązań. Siostra Jola odrzuciła tę propozycję i nadal notorycznie nie wnosi opłat do spółdzielni za mieszkanie. Pan Piotr próbował rozwiązać problem w drodze mediacji w ramach Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego. Złożył odpowiedni wniosek, ale i ta propozycja została przez siostrę Jolę odrzucona.

W tej sytuacji pan Piotrowi pozostaje złożyć w sądzie właściwym ze względu ostatniego miejsca pobytu mamy-spadkodawczyni ( art.628 ustawy Kodeks Postępowanie Cywilnego) wniosek o dział spadku i zniesienie współwłasności. Pan Piotr, proponując siostrze nieodpłatną mediację w ramach Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego spełnił wymóg podjęcia działań przedsądowych.

We wniosku o dział spadku i zniesienie współwłasności należy wymienić enumeratywnie wszystkie składniki majątku spadkowego wraz z propozycją podziału tych składników. Propozycją może być:

– podział składników majątku spadkowego zgodnie z udziałem spadkowym

– przyznanie majątku spadkowego w całości wybranym spadkobiercom z nałożeniem na nich obowiązku odpowiedniego spłacenie pozostałych spadkobierców

– nakazanie przez Sąd sprzedaży majątku spadkowego, a uzyskane tą drogą środki pieniężne podzielenie proporcjonalnie każdemu spadkobiercy zgodnie z jego udziałem spadkowym

Pan Piotr wybrał ostatnią możliwość. Należy jednak pamiętać, że ta droga postępowania jest najbardziej kosztowna dla spadkobierców. Majątek spadkowy sprzedawany jest na licytacji i najczęściej sprzedawany jest poniżej wartości rynkowej tego majątku.

Do wniosku należy załączyć :

– postanowienie o stwierdzeniu nabyciu spadku lub notarialny akt potwierdzenia dziedziczenia

– odpisy wniosku w ilości odpowiadającej ilości uczestników postępowania

– dokumenty potwierdzające tytuły własności poszczególnych składników majątku spadkowego

– w przypadku nieruchomości ew. aktualne odpisy z Ksiąg Wieczystych ( jeśli istnieją)

– potwierdzenie dokonania opłaty sądowej

Opłata za dział spadku ze zniesieniem współwłasności wynosi 1000 zł od wniosku, a jeżeli zawiera ona zgodny projekt działu spadku wynosi 600 zł ( art.51 par.2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Często trudno ustalić, co konkretnie wchodzi w skład masy spadkowej, jakie nieruchomości. W tej sytuacji sąd nakazuje przeprowadzić tzw. spis inwentarza, którego dokonuje komornik. Opłata za spis inwentarza wykonany przez komornika wynosi 400 zł.

Podstawa prawna:
Kodeks cywilny
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Autor: Radosław Sobiecki

Co robić gdy dziedziczymy długi?

27 marca 2023

Ojciec pani Hanny zmarł trzy miesiące temu. Był wdowcem i mieszkał w mieszkaniu socjalnym. Ojciec przed śmiercią długo chorował i utrzymywał się ze skromnej emerytury. Pani Hanna starała się mu pomagać finansowo, jednak ojciec zaciągnął liczne pożyczki z przeznaczeniem na leczenie, co spowodowało, że w momencie śmierci był zadłużony na ponad 100 tysięcy zł. Pani Hanna wie, że poza długami tata nic nie posiadał. Pani Hanna jest jedynaczką, pracuje w oparciu o umowę o pracę, ma męża i jedno małoletnie dziecko. Pani Hanna obawia się, że odziedziczy długi po zmarłym ojcu.

Obawy pani Hanny nie są bezpodstawne. W momencie śmierci na spadkobierców przechodzą nie tylko prawa majątkowe zmarłego, ale również obowiązki majątkowe, jakimi są zobowiązania finansowe wynikające z pożyczek i umów kredytowych. Warto ustalić nie tylko majątek, jaki pozostawił zmarły, ale również jakie ciążyły na nim zobowiązania finansowe.

Kodeks cywilny (KC) pozwala spadkobiercom, w ciągu 6 miesięcy od otwarcia spadku czyli od momentu dowiedzenia się o śmierci spadkodawcy, zrzec się odpowiedzialności prawnej za długi zmarłego przy równoczesnym zrzeczeniu się praw majątkowych do spadku. Takie zachowanie KC określa mianem odrzucenia spadku.

Spadek można odrzucić składając oświadczenie woli o odrzuceniu spadku przed notariuszem lub przed właściwym sądem rejonowym. Oświadczenie o odrzuceniu spadku powinno zawierać:

imię i nazwisko spadkodawcy, datę i miejsce jego śmierci oraz miejsce jego ostatniego zamieszkania;
tytuł powołania do spadku (dziedziczenie ustawowe lub dziedziczenie testamentowe);
treść złożonego oświadczenia – tzn. odrzucenie spadku.

Maksymalna stawka taksy notarialnej za sporządzenie aktu notarialnego dokumentującego oświadczenie o odrzuceniu spadku wynosi 50 złotych. W sądzie opłata od złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku jest stała i wynosi 100 zł.

Odrzucając spadek należy pamiętać, że odrzucone przez nas prawa spadkowe przechodzą na naszych ustawowych spadkobierców w kolejności dziedziczenia opisanych przez KC. W dniu, w którym pani Hanna odrzuci spadek składając oświadczenie woli o jego odrzuceniu, spadkobiercą po jej ojcu zostanie jej małoletnie dziecko, czyli wnuk zmarłego. Co w takiej sytuacji powinna zrobić Pani Hanna? Pani Hanna powinna złożyć wniosek do Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu właściwego dla miejsca zamieszkania jej dziecka w celu uzyskania zgody na odrzucenie spadku. Do wniosku należy dołączyć akt urodzenia dziecka, potwierdzenie odrzucenia spadku przez rodzica oraz odpis zgonu spadkodawcy. Opłata od wniosku wynosi 100 zł. Po uzyskaniu zgody sądu pani Hanna powinna złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku przez swoje dziecko wraz ze zgodą sądu.

Nie można złożyć oświadczenia o odrzuceniu spadku pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu. Takie oświadczenie jest nieważne.

Złożonego oświadczenia woli o odrzuceniu spadku nie można cofnąć ani odwołać. Istnieje możliwość uchylenia się od skutków złożenia lub nie złożenia oświadczenia w terminie z powołaniem się na jedną z wad oświadczenia woli (brak świadomości lub swobody; błąd; podstęp; groźba).

A jakie byłyby konsekwencje, gdyby pani Hanna nie zdążyła odrzucić spadku w terminie 6 miesięcy ?

W terminie 6 miesięcy od dnia otwarcia spadku można złożyć oświadczenie woli czy przyjmuje się spadek wprost, z dobrodziejstwem inwentarza , czy się go odrzuca.

Przyjęcie spadku wprost oznacza, że spadkobierca dziedziczy wszystko wraz z długami do pełnej wysokości za które odpowiada całym swoim majątkiem.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje, że spadkobierca odpowiada za odziedziczone długi do wysokości majątku jaki odziedziczył.

Po 6 miesiącach od momentu powzięcia informacji o śmierci spadkodawcy brak reakcji spadkobiercy oznacza z mocy prawa, że przyjmuje on spadek z dobrodziejstwem inwentarza. W sytuacji pani Hanny oznaczałoby to, że nie odrzucając spadku miałaby obowiązek spłacić długi swojego taty do wysokości wartości dóbr po nim odziedziczonych.

Pani Hanna zdążyła wykonać w swoim imieniu oraz w imieniu swojego dziecka wszystkie czynności związane z odrzuceniem spadku i nie odziedziczyła długów po swoim ojcu.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny ( Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 )
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz. U. z 2022 r. poz. 1125)
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 roku w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1473 z późn. zm.)

Autor: Radosław Sobiecki

Jak ustalić istnienie kont bankowych po bliskim zmarłym?

19 września 2022

Mąż pani Barbary – Piotr zmarł 5 lat temu. Pani Barbara pozostała sama. Mieszka w małym, lokatorskim mieszkaniu spółdzielczym. Trzy miesiące temu otrzymała postanowienie sądu ustanawiające ją jedyną spadkobierczynią po mężu. Trochę obawia się przejąć ten spadek, gdyż podejrzewa, że mąż w tajemnicy przed nią grał na giełdzie. Często opowiadał o swoich zainteresowaniach giełdą. Pani Barbara wie, że mąż posiadał konta bankowe, o których nic jej nie mówił. Nie wie, jak ustalić pozostały po mężu stan finansów. Od śmierci męża nie była dostarczana żadna korespondencja z instytucjami finansowymi, pomimo że mieszka w tym samym mieszkaniu, gdzie na długo przed śmiercią mieszkał i był zameldowany jej mąż. Przyszła do doradcy obywatelskiego z pytaniem, co można zrobić w jej przypadku w celu ustalenia stanu finansów męża w momencie jego śmierci?

W pierwszej kolejności doradca obywatelski poinformował, że warunkiem skutecznych działań związanych ze składnikami majątkowymi po zmarłym ( w tym uzyskanie informacji o posiadanych przez zmarłego kontach bankowych ) jest przeprowadzenie postępowania spadkowego w sądzie lub u notariusza. Pani Barbara przeprowadziła takie postępowanie i postanowieniem sądu jest jedynym spadkobiercą po zmarłym mężu.

Postanowienie sądu w sprawie pani Barbary pozwala jej ustalić jakimi podstawowymi rachunkami bankowymi i w SKOK-ach (Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe) dysponował zmarły mąż. Po uzyskaniu tej wiedzy doradca obywatelski zaproponował, aby zwrócić się do banków i SKOK-ów, w których zmarły posiadał konto, z wnioskiem o przedstawienie zestawienia operacji bankowych wykonanych przez zmarłego w ostatnich latach życia. Wiedza ta pozwoli pani Barbarze poprzez analizę operacji na tych kontach ustalić dane posiadanych przez pana Piotra rachunków maklerskich i towarzystw funduszy inwestycyjnych.

Przed 2016 rokiem odnalezienie kont bankowych po zmarłym członku rodziny było sprawą trudną i wymagającą wiele czasu. Jeśli spadkobierca nie posiadał żadnych informacji o kontach zmarłego, musiał odwiedzić po kolei wszystkie banki i SKOK-i, i w każdym z nich złożyć zapytanie, czy zmarły posiadał tam konto. Obecnie wystarczy zwrócić się do dowolnego banku lub SKOK-u, aby uzyskać wiedzę na temat wszystkich rachunków bankowych, w tym związanych z prowadzoną przez zmarłego działalnością gospodarczą, oraz rachunków członków SKOK. Dzieje się tak za sprawą nowelizacji Ustawy Prawo Bankowe z dnia 1 lipca 2016 roku (art.92ba ust 1).

Jeśli pani Barbara chce się dowiedzieć, czy jej zmarły małżonek był posiadaczem konta w banku lub SKOK-u, musi dysponować poświadczonym tytułem prawnym do środków zgromadzonych przez zmarłego męża. Dokumentem takim może być :

Oryginał postanowienia sądu o nabyciu spadku lub jego kopia potwierdzona przez notariusza lub pracownika banku (SKOK-u) ( tym dokumentem dysponuje pani Barbara) lub
Oryginał zarejestrowanego notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia lub jego kopia potwierdzona przez notariusza lub pracownika banku (SKOKu) lub
Inny dokument stwierdzający tytuł prawny do spadku, jak np. notarialnie poświadczony testament.

Pani Barbara z dokumentem poświadczającym, że jest spadkobiercą oraz z dowodem osobistym powinna udać się do dowolnego banku lub oddziału SKOK-u ( nie musi być klientem tej instytucji) i złożyć wniosek o wydanie zbiorczej informacji o rachunkach posiadanych przez zmarłego męża. Wniosek taki będzie rozpatrzony po wniesieniu wymaganej opłaty. Warto przed złożeniem wniosku zapytać w banku o wysokość takiej opłaty. W większości banków opłata taka wynosi od 25 zł do 60 zł.

Niestety, taka zbiorcza informacja będzie zawierała tylko dane, dotyczące podstawowych rachunków posiadanych przez zmarłego. Brak będzie informacji o stanie salda kont, jak również nie będzie informacji o innych produktach finansowych, takich jak konta maklerskie, czy konta towarzystw funduszy inwestycyjnych (TFI). Dane te nie będą zawierały informacji, dotyczących kredytów zaciągniętych przez męża pani Barbary (taką informację można uzyskać, zwracając się do Biura Informacji Kredytowej, posługując się tymi samymi dokumentami, poświadczającymi prawa spadkobiercy). Ale informacja o bankach, w których mąż posiadał konta pozwala pani Barbarze zwrócić się do tych banków (SKOK-ów) z zapytaniem o stan kont, jak również wystąpić do nich z wnioskiem o przedstawienie zestawienia operacji na kontach (historii kont), dokonanych przez męża w ostatnim okresie życia (art. 922 Kodeks cywilny). Analiza tych operacji może pozwolić pani Barbarze uniknąć konieczności zwracania się do wszystkich biur maklerskich i banków, prowadzących rachunki TFI. W sytuacji, gdy te działania nie przyniosą rezultatów, dla całkowitej pewności trzeba będzie zwrócić się do wszystkich biur maklerskich i banków prowadzących konta TFI.

Czy można oszczędzić takich sytuacji naszym bliskim ?

Tak. Mąż pani Barbary mógł przygotować teczkę z najważniejszymi dokumentami i informacjami dotyczącymi posiadanych przez niego rachunkach bankowych oraz inwestycyjnych. Mógł również zabezpieczyć rodzinę ustanawiając na swoich kontach bankowych dyspozycję wkładem na wypadek śmierci ( art.56 i art.56a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo Bankowe). Wydając taką dyspozycję posiadacz rachunku bankowego ( i lokat bankowych ) może wskazać osoby które po jego śmierci otrzymają określone przez posiadacza rachunku kwoty. Taka dyspozycja zobowiązuje bank w momencie otrzymaniu informacji o śmierci posiadacza konta do poinformowania osób wskazanych w dyspozycji o jej istnieniu. (art.56a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo Bankowe). Dyspozycję taką można w każdej chwili zmienić lub odwołać. Maż pani Barbary mógł wydać dyspozycję wkładem na wypadek swojej śmierci i oszczędzić swojej rodzinie zdenerwowania.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Autor: Radosław Sobiecki