Jakie formalności trzeba załatwić po śmierci bliskiej osoby w związku z pogrzebem?

Pani Lena znienacka owdowiała. Mąż zmarł w szpitalu i pani Lena powinna zorganizować pogrzeb, ale z emerytury niewiele jej w tym miesiącu zostało a na wspólnym koncie z mężem nie ma wystarczających środków, żeby sfinansować całość pogrzebu. Pani Lena wie, że mąż ma na swoim koncie oszczędności – pracował do ostatniej chwili i dobrze zarabiał a na konto wspólne co miesiąc przelewał pieniądze „na życie”, które były tylko częścią jego wynagrodzenia, resztę odkładał „na czarną godzinę”. Pani Lena nie jest do jego konta upoważniona i nie może sprawdzić, jaką sumę zgromadził. Mąż nie pozostawił testamentu a pani Lena nie wie, czy musi coś robić w sprawie spadku, bo oprócz mieszkania i osobnego konta w banku nic nie posiadał. Mają dwóch dorosłych synów, ale obecnie jeden syn jest bez pracy a drugi musi utrzymywać rodzinę. Pani Lena wolałaby nie pożyczać pieniędzy, bo boi się zadłużenia. Zwróciła się do doradcy obywatelskiego z pytaniem, jakie formalności czekają ją w związku ze śmiercią męża i skąd mogłaby wziąć pieniądze na pogrzeb.

Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która poniosła koszty pogrzebu po śmierci: 

  1. osoby, która ma przyznaną emeryturę lub rentę,
  2. osoby, która ma przyznaną emeryturę pomostową,
  3. osoby, która jest ubezpieczona w ZUS,
  4. osoby, która ma przyznane nauczycielskie świadczenie kompensacyjne,
  5. osoby, która zmarła w czasie pobierania zasiłku chorobowego albo świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu ubezpieczenia,
  6. osoby, która w dniu śmierci nie miała przyznanej emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania,
  7. cywilnej niewidomej ofiary działań wojennych, która pobierała świadczenie pieniężne,
  8. osoby, która pobierała świadczenie przedemerytalne lub zasiłek przedemerytalny,
  9. osoby, która pobierała rentę socjalną,
  10. osoby, która zmarła wskutek wypadku lub choroby zawodowej powstałych w szczególnych okolicznościach,
  11. osoby, która pobierała rentę z tytułu wypadku lub choroby zawodowej powstałych w szczególnych okolicznościach,
  12. członka rodziny osoby wymienionej w punktach 1–4, 8 i 11,
  13. osoby, która nie miała własnego tytułu do ubezpieczeń, ale była członkiem rodziny osoby ubezpieczonej.

Zasiłek pogrzebowy wynosi 4 000 zł (stan na kwiecień 2022 roku) niezależnie od kwoty poniesionych kosztów pogrzebu i aby go uzyskać należy złożyć w jednostce ZUS wniosek na odpowiednim formularzu (Z-12). Można to zrobić osobiście, przesłać pocztą lub przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS). Wniosek należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby. Po tym terminie następuje przedawnienie roszczeń. Zasiłek zostanie wypłacony w ciągu 30 dni kalendarzowych od złożenia wszystkich dokumentów.  

Zasiłek pogrzebowy przysługuje: członkowi rodziny, pracodawcy, domowi pomocy społecznej, gminie, powiatowi, osobie prawnej kościoła lub związku wyznaniowego, osobie obcej – w przypadku, jeżeli pokryła koszty pogrzebu.

Jeżeli pogrzeb organizowany jest przez zakład pogrzebowy, a osobą zajmującą się pochówkiem jest krewny w pierwszej linii zmarłego, to do ZUS o zasiłek może wystąpić zakład pogrzebowy, po otrzymaniu odpowiedniego upoważnienia. Wtedy rozliczając się z zakładem pogrzebowym trzeba już tylko zapłacić różnicę, jaka powstanie po odliczeniu zasiłku (4.000 zł) od kosztów pogrzebu.

Aby zwrócić się do zakładu pogrzebowego i rozpocząć formalności pogrzebowe potrzebny będzie akt zgonu zmarłego. O akt zgonu należy wystąpić do urzędu stanu cywilnego właściwego miejscu zgonu zmarłego. Urzędnik sporządza akt zgonu na podstawie karty zgonu. Po otrzymaniu karty w szpitalu lub od lekarza, który stwierdził zgon, trzeba udać się z nią do urzędu stanu cywilnego i wypisać tam wniosek o akt zgonu. Jest on wydawany na miejscu „od ręki” tak, żeby było można od razu przystąpić do załatwiania formalności pogrzebowych. Warto wziąć kilka wypisów z aktu zgonu, gdyż będzie potrzebny również przy późniejszych formalnościach spadkowych, jak również przy ewentualnym występowaniu o rentę rodzinną czy zwrot kosztów pogrzebu do banku. Po zarejestrowaniu zgonu odpis skrócony aktu zgonu wydawany jest bezpłatnie. Opłatę skarbową uiszcza się za każdy kolejny odpis.

Pani Lena, przy okazji pobytu w urzędzie stanu cywilnego pobrała również swój akt małżeństwa oraz akt urodzenia syna i akt małżeństwa drugiego syna – te dokumenty potrzebne jej będą do przeprowadzenia postępowania spadkowego (akt urodzenia czy akt małżeństwa przedstawiany u notariusza lub dołączany do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku do sądu powinien być pobrany w ciągu ostatnich 3 miesięcy).

Obecnie zdarza się, że na odpisy aktów urodzenia trzeba czekać kilka tygodni, dobrze więc połączyć te sprawy podczas wizyty w urzędzie, jeśli planowane jest przeprowadzenie wkrótce postępowania spadkowego. 

Jeśli zmarły miał konto w banku, istnieje możliwość pokrycia kosztów pogrzebu z jego konta, jeszcze przed przeprowadzeniem postępowania spadkowego. Osoba, która zorganizuje pogrzeb, może udać się do banku i żądać zwrotu poniesionych z tego tytułu wydatków. Wystarczy, że przedstawi akt zgonu oraz rachunki, potwierdzające wysokość poniesionych kosztów. Nie ma przy tym znaczenia, czy taka osoba jest spadkobiercą zmarłego, czy też nie.

Pani Lena na krótko może pożyczyć pieniądze od kuzynki, zwróci jej te pieniądze jak tylko bank wypłaci pieniądze z konta męża na podstawie faktury za pogrzeb. 

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Prawo bankowe
Kodeks cywilny
 

Autor: Beata Klimkiewicz

 

 


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.