Czynności dokonywane przez pełnomocnika

Pani Dagmara jest w nieformalnym związku z Panem Józefem. Pan Józef niedawno miał wypadek, doznał złamania obu nóg, nie jest w stanie wychodzić z domu. W związku z tym pojawił się problem z odbiorem wynagrodzenia, a potem zasiłku chorobowego. Pan Józef nie posiada własnego konta w banku. Do tej pory odbierał wynagrodzenie za pracę osobiście, okazując dowód osobisty w banku swojego pracodawcy, który na prośbę pracowników nie posiadających kont bankowych, taką możliwość im zapewnił. Pan Józef sporządził pisemne pełnomocnictwo dla Pani Dagmary, tak aby mogła w jego imieniu wynagrodzenie odebrać. Niestety, bank odmówił jej wypłaty wynagrodzenia Pana Józefa. Pani Dagmara zgłosiła się punktu Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego  z zapytaniem, czy bank ma rację i co powinni zrobić, aby Pani Dagmara mogła odebrać wynagrodzenia partnera.

Regulację dotyczącą dokonywania czynności przez przedstawiciela i pełnomocnika znajdziemy w Dziale VI Kodeksu Cywilnego (art. 95-109). Niemal każdą czynność można wykonać osobiście lub za pośrednictwem pełnomocnika. 

Dokonywanie czynności w cudzym imieniu może wynikać z ustawy (tzw. przedstawicielstwo ustawowe np. rodzice działający w imieniu małoletniego dziecka) lub z pełnomocnictwa udzielonego drugiej osobie.

Zakres pełnomocnictwa zależy od potrzeb osoby, która go udziela. Pełnomocnictwo może być udzielone do poszczególnej, konkretnej czynności tzw. pełnomocnictwo szczególne lub do zwykłego zarządu – tzw. pełnomocnictwo ogólne. 

Forma pełnomocnictwa zależy od czynności jaką pełnomocnik ma wykonać w imieniu mocodawcy.   Może być udzielone na piśmie lub ustnie do protokołu, np. na rozprawie. Do dokonania niektórych czynności (np. dotyczących nieruchomości) udzielenie pełnomocnictwa musi odbyć się w formie szczególnej, tj. w formie aktu notarialnego.

Poniżej przykłady czynności prawnych i formy pełnomocnictw:

– sprzedaż nieruchomości odbywa się w formie aktu notarialnego przed notariuszem;  pełnomocnictwo zarówno do nabycia jak i sprzedaży nieruchomości również musi być udzielone w formie aktu notarialnego:

– pełnomocnictwo do zastępowania w sprawie przed sądem może być udzielone w zwykłej formie pisemnej lub ustnie na rozprawie sądowej. 

– pełnomocnictwo pocztowe udzielane jest na poczcie (w formie pisemnej), na druku pocztowym;  konieczne jest osobiste stawienie się w placówce pocztowej celem jego udzielenia.  

Udzielenie pełnomocnictwa ogólnego musi być dokonane na piśmie.

Udzielone pełnomocnictwo może być w każdym czasie wypowiedziane. Wypowiedzenie powinno mieć taką samą formę w jakiej pełnomocnictwo było zawarte.

Wygaśnięcie pełnomocnictwa następuje na skutek: 

  • odwołania pełnomocnictwa,
  • zrzeczenia się pełnomocnictwa przez pełnomocnika,
  • upływu czasu, na który pełnomocnictwo było udzielone,
  • dokonania czynności, której dotyczyło umocowanie,
  • śmierci mocodawcy lub pełnomocnika,
  • utraty przez osobę prawną, będącą pełnomocnikiem lub mocodawcą, osobowości prawnej,
  • wygaśnięcia stosunku prawnego, który był podstawą pełnomocnictwa.

Wracając do sprawy Pani Dagmary i Pana Józefa, należy zauważyć, iż (jak wyżej wspomniano) do dokonania niektórych czynności konieczne jest udzielenie pełnomocnictwa w formie szczególnej tj. w formie aktu notarialnego.

Banki w sposób bardzo rygorystyczny podchodzą do pełnomocnictw i każdy bank może mieć inne procedury dotyczące ich udzielania. 

Przykładowo – starsza osoba chce upoważnić dorosłe dziecko do swojego konta. Dla ważności takiego upoważnienia konieczna jest obecność zarówno właściciela konta jak i dorosłego dziecka. Muszą więc stawić się w tym samym czasie w oddziale banku, gdzie nastąpi udzielenie upoważnienia na druku banku. 

Z uwagi na odmienne podejścia różnych banków do pełnomocnictw, doradca zachęcił Panią Dagmarę, aby ponownie udała się do banku i poprosiła o wskazanie formy w jakiej powinno być sporządzone pełnomocnictwo. Jeśli okaże się, że bank wymaga pełnomocnictwa notarialnego, wówczas konieczna może być wizyta notariusza w domu Pani Dagmary i Pana Józefa, co niestety wiąże się z dodatkowymi kosztami.

Prostszym rozwiązaniem w takiej sytuacji może być skontaktowanie się z pracodawcą i poproszenie go, aby zgodził się wypłacić wynagrodzenia Pana Józefa bezpośrednio Pani Dagmarze.   

Podstawa prawna:
Kodeks Cywilny

Autor: Marek Ners