Do doradcy obywatelskiego przyszła pani Aleksandra (l.32), która  od wielu lat pozostawała w silnym konflikcie z rodzicami. Ojciec nadużywał alkoholu, stosował przemoc, a matka również nie stanowiła dla pani Aleksandry żadnego oparcia. Pani Aleksandra mieszka sama, nie chce utrzymywać żadnych relacji z rodzicami. Chciała uzyskać informację czy może zmienić swoje nazwisko i w jaki sposób może to zrobić. 

Imię i nazwisko zostają przypisane danej osobie już w dokumencie aktu urodzenia. Oczywiście istnieje możliwość zmiany nazwiska, wynikająca chociażby z przyjęcia nazwiska małżonka w chwili zawarcia małżeństwa. W polskim porządku prawnym uregulowano możliwość zmiany danych osobowych także w innych  sytuacjach. Przepisy dotyczące tej kwestii zostały uregulowane ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska. 

Jakie są przesłanki do starania się o zgodę na zmianę imienia i nazwiska? 

Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 wspomnianej Ustawy, zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany:

1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka;

2) na imię lub nazwisko używane;

3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;

4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.

Ponadto, w przypadku cudzoziemca, który uzyskał na terenie RP status uchodźcy zmiany imienia i nazwiska można dokonać wyłącznie ze szczególnie ważnych powodów związanych z zagrożeniem jego prawa do życia, zdrowia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego.

Ciekawostką jest fakt, że zgodnie z art. 5 Ustawy, zmiany nazwiska nie dokonuje się w przypadku ubiegania się o zmianę na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej albo wojskowej, chyba że osoba ubiegająca się o zmianę nazwiska posiada członków rodziny o tym nazwisku.

Odnosząc się do sytuacji pani Aleksandry, zauważyć należy, że nie musi koniecznie spełniać przesłanek wymienionych w punkach 1-4 art. 4 Ustawy. Jego treść pozostawia otwarty katalog ważnych powodów, więc można powołać się również na innego rodzaju okoliczności. Pani Aleksandra będzie musiała właściwie uzasadnić dlaczego chce zmienić nazwisko poprzez opisanie jej relacji rodzinnych. Warto również załączyć inne dokumenty np. wskazujące na fakt, że stosowana była wobec niej przemoc. Powody zmiany nazwiska lub imienia rozpatrywane są indywidualnie. Jak wskazuje się w orzecznictwie rolą wnioskodawcy jest przekonanie organu administracyjnego, że potrzeba zmiany imienia i nazwiska nie stanowi jedynie kaprysu –powody muszą być racjonalne i obiektywnie istotne. 

Pani Aleksandra, wspólnie z doradcą sporządziła uzasadnienie swojego wniosku, argumentując go  relacjami rodzinnymi, prowadzeniem własnego życia i chęcią odcięcia się od rodziny. Do wniosku należy dołączyć odpis aktu urodzenia i przesłać go do dowolnego Urzędu Stanu Cywilnego na terenie RP. Koszt opłaty od wniosku o zmianę nazwiska lub imienia wynosi 37 zł. 

Informacja o zmianie imienia lub nazwiska automatycznie trafia do odpowiednich urzędów, dzięki czemu nie trzeba samodzielnie wnioskować o dokonanie korekty w aktach stanu cywilnego. 

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

Autor: Adam Królak