Pani Alina od 40 lat ma ten sam adres zamieszkania. Otrzymała zawiadomienie od komornika sądowego o wszczęciu egzekucji i od razu zgłosiła się do Punktu Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego, informując doradcę, że nigdy nie miała żadnych długów i nic jej nie wiadomo, żeby ktokolwiek miał do niej jakieś roszczenia finansowe. Nigdy nie otrzymała żadnego wezwania do zapłaty. Doradca wskazał pani Alinie tytuł wykonawczy, wymieniony w zawiadomieniu komorniczymi i poradził udać się do sądu celem ustalenia, kto pozwał panią Alinę i z jakiego tytułu. Pani Alina wróciła z sądu z informacją, że wezwania i pozew o zapłatę były wysyłane na niewłaściwy adres.

Doradca obywatelski poinformował panią Alinę, że może ona złożyć do sądu wniosek o przywrócenie terminu. Wraz z wnioskiem powinna złożyć sprzeciw od nakazu zapłaty. 

Termin procesowy oznacza czas przewidziany do dokonania czynności procesowej. Szczegółowo zostało to opisane w artykule: https://poradnictwoobywatelskie.com/2023/09/04/terminy-procesowe-wedlug-kodeksu-postepowania-cywilnego-oraz-sposob-ich-obliczania/.

Terminy procesowe według kodeksu postępowania cywilnego oraz sposób ich obliczania

Ustawa mówi wprost – czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna (art. 167 k.p.c.).

Szansa na przywrócenie terminu

Art. 168 k.p.c. stanowi, że o przywrócenie terminu pani Alina może wnioskować, jeżeli nie dokonała czynności procesowej bez swojej winy. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy uchybienie nie pociąga za sobą ujemnych dla stron konsekwencji. Warto zauważyć, że nie dochować terminu mogą także podmioty takie jak prokurator, interwenient uboczny, organizacje pozarządowe, inspektor pracy oraz rzecznik konsumentów. Sam wniosek może złożyć natomiast strona, ale oczywiście też jej pełnomocnik czy przedstawiciel ustawowy.

Wymagania wniosku

Aby przywrócić termin, niezbędny jest wniosek. Wobec tego konieczne jest sporządzenie odpowiedniego pisma procesowego. Wniosek musi zawierać elementy niezbędne dla każdego pisma procesowego (określone w  art. 126 § 1, 11 i 21 k.p.c.). Adresatem powinien być sąd, w którym czynność miała być dokonana. Wniosek zawiera uprawdopodobnienie okoliczności go uzasadniających. Oprócz tego, uprawdopodobnić należy wspomniany już brak winy poniesionej przez podmiot zainteresowany. Warto zauważyć,, że sam wymóg uprawdopodobnienia jest mniej restrykcyjny niż wymóg udowodnienia pewnych faktów, wobec czego jest to korzystniejsze dla wnioskującego. W przypadku pani Alicji korespondencja była wysyłana na niewłaściwy adres i nie występuje tu wina pani Alicji.

Najważniejszą przesłanką przywrócenia terminu jest konieczność dokonania czynności procesowej. Chodzi o to aby jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyć sprzeciw od nakazu zapłaty. W praktyce wniosek i sama czynność najczęściej objęte są jednym pismem procesowym.

Dodatkowo warto zauważyć, że co do zasady wniosek o przywrócenie terminu może zostać złożony tylko w ciągu roku od jego uchybienia. Chodzi o maksymalne zapewnienie sprawności postępowania. Przewidziano jednak jeden wyjątek. Mianowicie po upływie roku, przywrócenie terminu dopuszczalne jest tylko w wypadkach wyjątkowych. Ustawodawca zdecydował się w tym przypadku na klauzulę generalną, co oznacza, że decyzja, czy jest to przypadek rzeczywiście „wyjątkowy” pozostawiona jest sądowi, który posiada względnie dużą swobodę w zakresie oceny całej sytuacji.

Podsumowując do złożenia wniosku o przywrócenie terminu musza być spełnione poniższe przesłanki:

•  brak winy strony w uchybieniu terminu;
•  negatywne skutki dla strony z racji uchybienia terminu;
•  wniesienie wniosku o przywrócenie terminu;
•  dokonanie wraz z wniesieniem wniosku czynności procesowej.

Jeżeli przepis szczególny tak stanowi albo dokonano wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, pisma procesowe w tej sprawie wnosi się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Pisma niewniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie wywołują skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd poucza wnoszącego pismo.

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia pisma bez pośrednictwa systemu teleinformatycznego (w formie papierowej) należy złożyć jeżeli wniesienie w wymaganym terminie pisma za pośrednictwem tego systemu nie było możliwe z przyczyn technicznych leżących po stronie sądu (art. 125 § 23 k.p.c.).

Ważne czy wniosek został złożony przed upływem 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu

Wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać złożony w ciągu tygodnia od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu. 

Za datę dokonania czynności uznaje się:

– datę oddania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo w zagranicznej placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej (art. 165 § 2 k.p.c.),

– datę złożenia pisma przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego (art. 165 § 3 k.p.c.),

– datę złożenia pisma przez członka załogi polskiego statku morskiego u kapitana statku (art. 165 § 3 k.p.c.),

– datę wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego (art. 165 § 4; zob. też art. 125 § 21 k.p.c. oraz § 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2015 r. w sprawie sposobu wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe (Dz.U. z 2015 r., poz. 1783),

– datę dokonanej przez upoważnionego pracownika sądu adnotacji o wpływie pisma nadanego faksem (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2003 r., I CZ 192/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 64),

– datę dokonania wydruku pisma wniesionego drogą elektroniczną, mimo braku wyraźnej podstawy prawnej do wniesienia pisma tą drogą, pod warunkiem późniejszego skutecznego usunięcia braku podpisu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r., III CZP 9/12, http://www.sn.pl),

– datę złożenia pisma w urzędzie pocztowym przez sąd niewłaściwy, do którego pismo to zostało skierowane (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1975 r., II CZ 13/75, OSPiKA 1975, nr 10, poz. 216).

Odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu. Co robić dalej?

W przypadku gdy sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu, stronie przysługuje możliwość złożenia zażalenia na postanowienie sądu. Sąd odrzuci wniosek spóźniony lub jeżeli jest on niedopuszczalny z mocy ustawy.

Pani Alina wypełniła wszystkie przesłanki do złożenia wniosku.  Nie była to wina pani Aliny, że wysłano zawiadomienia na niewłaściwy adres. Uchybienie terminu wywołało negatywne skutki dla pani Alicji w postaci wydania przez sąd nakazu zapłaty, co z kolei spowodowało wszczęcie egzekucji komorniczej. Pani Alina złożyła wniosek o przywrócenie terminu oraz sprzeciw od nakazu zapłaty.

Podstawa prawna: 
Kodeks cywilny
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2015 r. w sprawie sposobu wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe (Dz.U. z 2015 r., poz. 1783),

Autor: Anna Pieślak