Rodzinny Kapitał Opiekuńczy

Pani Renata jest matką dwójki dzieci: jednorocznej Zosi i dwuletniego Tomka. W grudniu panią Renatę opuścił partner. Została sama z dziećmi. Pani Renata utrzymuje się ze świadczenia rodzicielskiego, tzw. „kosiniakowego” (pracowała na umowę zlecenie i nie nabyła prawa do zasiłku macierzyńskiego) i świadczenia wychowawczego 500 +. Po odejściu partnera Pani Renacie trudno jest „związać koniec z końcem”, dlatego poprosiła o informację, na jaką pomoc materialną może liczyć.

Pani Renata w Punkcie Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego została poinformowana o świadczeniach przysługujących jej w obecnej sytuacji. 

Wszyscy rodzice spełniający kryterium dochodowe tzn. jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674,00 zł, mają prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci. Jeśli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, to dochód nie może przekraczać 764,00 zł. Podstawowym świadczeniem jest zasiłek rodzinny.

Jeśli pani Renata uzyska prawo do tego zasiłku, w przyszłości, jak dzieci pójdą do szkoły będzie mogła uzyskać dodatek  dla każdego dziecka z tytułu  rozpoczęcia roku szkolnego. Dodatek przysługuje również na dziecko rozpoczynające roczne przygotowanie przedszkolne. Świadczenie wypłaca się raz z roku w wysokości 100,00 zł na dziecko.

Jeśli  któreś z dzieci podejmie naukę poza miejscem zamieszkania należał się będzie dodatek również z tego tytułu. Na dziecko, które zamieszkało ze względu na naukę w innej miejscowości np. w internacie dodatek wynosi 113,00 zł miesięcznie, a w przypadku dojazdów 69,00 zł miesięcznie.

Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i  dodatków można złożyć zarówno w formie papierowej jak i elektronicznej. Wniosek można złożyć w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub w ośrodku pomocy społecznej. Drogą elektroniczną wniosek można złożyć pod warunkiem, że ma się założony profil zaufany e-PUAP.  

Wszyscy rodzice, bez względu na dochód otrzymują oczywiście świadczenie wychowawcze, tzw. 500+. Od 2022 roku wnioski przyjmowane są wyłącznie drogą elektroniczną, poprzez: jedną z platform elektronicznych: 

  • PUE ZUS
  • Emp@tia 
  • bankowość elektroniczną

Platforma Usług Elektronicznych (PUE) PUE ZUS wymaga posiadania konta w tej usłudze. 

W przypadku serwisu Empatia do uwierzytelnienia wymagany jest Podpis Kwalifikowany lub Profil Zaufany

Jeśli ktoś korzysta z bankowości elektronicznej – najprostszym sposobem jest skorzystanie ze strony internetowej lub aplikacji mobilnej swojego banku. Instrukcje dostępne są na stronach internetowych banków. 

Rodzinny Kapitał Opiekuńczy – nowe świadczenie dla rodzin

Rodzinny kapitał opiekuńczy (RKO) można otrzymać na dziecko w wieku od 12 do 35 miesiąca życia. Świadczenie to nie zależy od dochodu rodziny i wynosi w sumie do 12 tys. zł na drugie i każde kolejne dziecko.

Rodzinny kapitał opiekuńczy przysługuje matce  lub ojcu dziecka oraz osobie, która przyjęła dziecko na wychowanie i wystąpiła do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia, pod warunkiem, że dziecko mieszka wspólnie z wnioskodawcą  i jest na jego utrzymaniu.

Jeśli rodzice sprawują opiekę naprzemienną (i jest to zgodne z orzeczeniem sądu), świadczenie mogą otrzymywać obydwoje w wysokości połowy przysługującej kwoty. 

Rodzinny kapitał opiekuńczy przysługuje na drugie i każde kolejne dziecko w rodzinie, dlatego we wniosku należy wskazać pierwsze dziecko w rodzinie, którym jest najstarsze dziecko, bez względu na wiek (jeśli dzieci urodziły się tego samego dnia, miesiąca i roku, np. bliźniaki, to najstarszym dzieckiem jest dziecko, które rodzic wskaże we wniosku).

Uwaga!

Pierwszym dzieckiem w rodzinie oczywiście jest dziecko własne, ale może nim być także dziecko małżonka, dziecko drugiego rodzica, z którym rodzic wychowuje je wspólnie, dziecko przyjęte na wychowanie, ale pod warunkiem, że wnioskodawca wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia.

Rodzic dziecka może zdecydować czy chce otrzymywać świadczenie w wysokości 500 zł przez 24 miesiące, czy w wysokości 1 000 zł przez 12 miesięcy. W okresie wypłaty świadczenia można raz zmienić  decyzję w sprawie wysokości miesięcznej kwoty świadczenia.

Wniosek o rodzinny kapitał opiekuńczy można składać od 1 stycznia 2022 r. do ZUS. 

Wniosek o rodzinny kapitał opiekuńczy, podobnie jak wniosek o świadczenie 500+, można składać tylko elektronicznie.

Wniosek można składać:

  • od pierwszego dnia, w którym dziecko kończy 9-ty miesiąc życia,
  • do końca miesiąca, w którym dziecko kończy 13-ty. miesiąc życia.

Jeśli rodzic złoży wniosek w tym okresie, to będzie mu przysługiwał kapitał od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko ukończyło 12 miesiąc życia.

Można wybrać dwa sposoby wypłat: 

1. Po 1000 zł miesięcznie, wówczas wypłaty będą dokonywane do końca drugiego roku życia dziecka

2. po 500 zł miesięcznie, wówczas wypłaty będą dokonywane do końca 3 roku życia dziecka

Jeśli rodzic złoży wniosek po ukończeniu przez dziecko 1 roku, wypłata będzie pomniejszona o 500 zł za każdy miniony miesiąc po ukończeniu przez dziecko 1 roku. Np. jeśli rodzic złożył wniosek z chwilą gdy dziecko ukończyło 1 rok i 2 miesiące – wówczas za te dwa miesiące nie należy się wypłata.

Jeśli wniosek zostanie złożony po wymienionych terminach, rodzic wypłatę otrzyma od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożył wniosek.

Wniosek o rodzinny kapitał opiekuńczy w styczniu 2022 r. może złożyć także rodzic dziecka, które ukończyło 12 miesiąc życia przed 2022 r.,

Świadczenie nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej oraz kiedy rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej

Jeśli zgodnie z orzeczeniem sądu opieka nad dzieckiem jest sprawowana na przemian z drugim rodzicem, to każdemu z rodziców przysługuje rodzinny kapitał opiekuńczy w wysokości połowy kwoty za dany miesiąc (250 zł albo 500 zł).

Wniosek o rodzinny kapitał opiekuńczy można złożyć tylko elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS, przez portal Emp@tia oraz przez bankowość elektroniczną. Funkcjonalność taką zapewniają następujące banki: 

od 4 stycznia 2022 r: 

  • Bank PKO BP, 
  • ING Bank Śląski S.A., 
  • mBank S.A., 
  • Bank Millenium S.A., 
  • Bank PEKAO S.A.,

od 11 stycznia 2022 r. 

  • Getin Noble Bank S.A.

od 24 stycznia 2022 r.:

  • Bank Pocztowy S.A., 

Credit Agricole Bank Polska S.A.

od 1 lutego 2022 r. funkcjonalność do obsługi wniosków będą posiadały: 

Alior Bank S.A., BPS S.A., Santander, BNP Paribas S.A., SGB-Bank S.A., SKOK Energia, SKOK im. Powstańców Śląskich, SKOK Ziemi Rybnickiej, SKOK Unii Lubelskiej, SKOK Progres, SKOK Śląsk, SKOK Wisła, SKOK Chmielewskiego, SKOK Stefczyka, Krakowska SKOK, SKOK Szopienice, SKOK Świdnik, SKOK Centrum, SKOK Kwiatkowskiego, Regionalna SKOK im. Św. Brata Alberta

Jeżeli wnioskodawca złoży wniosek przez bank albo portal Emp@tia, a nie ma profilu na Platformie PUE ZUS, ZUS założy taki profil na podstawie danych z wniosku o rodzinny kapitał opiekuńczy.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz.U. z 2021 r. poz. 2270). 

Autor: Agnieszka Pożarowska