Pani Kasi ma 25 lat . Rok temu zmarł jej tata. Tata Kasi odszedł od rodziny w okresie kiedy pani Kasi była dzieckiem, był po rozwodzie z Mamą. Tata nie założył rodziny, nie miał innych dzieci. Kochał swoją córkę i testamentem uczynił ją jedynym spadkobierczynią. Pani Kasia przeprowadziła postępowanie spadkowe po tacie i sąd wydał postanowienie stwierdzające, że jest jedynym spadkobiercą. Pani Kasia przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza , tzn. przyjęła odpowiedzialność za ewentualne długi zmarłego do wysokości nabytego majątku. Tata nie opowiadał córce jaki majątek posiada ani też czy ma długi. Pani Kasia wie, że poza zajmowanym mieszkaniem był właścicielem kilku innych nieruchomości. Pani Kasia przejrzała dokumenty w mieszkaniu zmarłego, ale nie jest pewna czy ustaliła cały majątek po zmarłym. Przyszła do doradcy obywatelskiego dowiedzieć się co może zrobić, aby uzyskać pewność.

Stwierdzenie nabycia spadku można uzyskać w sądzie w postaci postanowienia sądu lub u notariusza otrzymując akt poświadczenia dziedziczenia. W obu tych sytuacjach postępowanie stwierdza jedynie kto jest spadkobiercą. Nie stwierdza co wchodzi skład spadku po zmarłym czyli co wchodzi w skład tzw. masy spadkowej.
Ustalenie co wchodzi w skład masy spadkowej jest z oczywistych względów ważne dla spadkobiercy, ale ważne jest również ze względów podatkowych. Na spadkobiercy ciąży obowiązek złożenia zeznania podatkowego do Urzędu Skarbowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych po zmarłym. Spadkobierca ma 6 miesięcy na złożenie takiego zeznania od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku lub dnia sporządzenia notarialnego aktu nabycia spadku do Urzędu Skarbowego właściwego według ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego. W zeznaniu takim trzeba wymienić wszystkie składniki majątkowe wchodzące w skała masy spadkowej wraz z ich szacunkową wartością celem ustalenia wysokości należności podatkowych. W sytuacji pani Kasi jeśli złoży takie zeznanie podatkowe ( SD-2) w terminie 6 miesięcy, to będzie zwolniona z obowiązku podatkowego „od spadku”.
Dla pani Kasi najlepszym sposobem ustalenia co wchodzi w skład masy spadkowej po jej tacie będzie zwrócenie się do komornika sądowego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania taty z wnioskiem o przeprowadzenie spisu inwentarza. Spadkobierca nie ma obowiązku uzyskania spisu inwentarza. Taki dokument sporządzony przez komornika obejmuje wszystkie składniki majątku (nieruchomości, pieniądze na kontach bankowych, samochody ), zapisy windykacyjne, jak również długi zmarłego. O wykonanie takiego spisu można się zwrócić do komornika przed formalnym potwierdzeniem nabycia spadku. Koszt takiego spisu wynosi 400 zł (art.40 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych ).
Pani Kasia może również samodzielnie ustalić co wchodzi w skład masy spadkowej. W oparciu o posiadane postanowienie sądu o stwierdzeniu nabyciu spadku (równoważne z notarialnym aktem poświadczenia dziedziczenia ) może zwrócić się do instytucji posiadających wiedzę o majątku zmarłego. Może złożyć w banku wniosek do Krajowej Izby Rozliczeniowej o podanie posiadanych przez tatę kont w polskich bankach. Może zwrócić się do Sądu Rejonowego lub Centralnej Informacji
Ksiąg Wieczystych o dane dotyczące nieruchomości zamarłego. Może również zwrócić się do właściwych dla położenia nieruchomości taty Urzędów Gmin z wnioskiem o informację dotyczącą podatku od nieruchomości spadkodawcy, ale w tym celu powinna posiadać informację o położeniu nieruchomości po zmarłym. Celem ustalenia posiadanych przez zmarłego pojazdów należy się zwrócić z wnioskiem o udostępnienie danych do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.
Ponieważ pani Kasia uznała samodzielne ustalenie składników masy spadkowej za czasochłonne, kosztowne i mniej pewne, zdecydowała się ona na złożenie wniosku o dokonanie spisu inwentarza do komornika. Spis inwentarza może nie objąć wszystkich składników masy spadkowej (wartościowe drobne ruchomości, nieruchomości, konta bankowe i konta maklerskie poza granicami kraju), ale pozwoli ograniczyć niepewność. Pani Kasia nauczona tym doświadczeniem i powodowana troską o swoich spadkobierców zgromadziła wszystkie informacje o posiadanym przez siebie majątku i zobowiązaniach (nieruchomości, konta w bankach; informacje na temat posiadanych jednostkach uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, kredytach w banku ) w jednym miejscu łatwym do odkrycia przez spadkobierców w przypadku jej śmierci.

Podstawa prawna:
Ustawa Kodeks Postępowania Cywilnego
Ustawa Kodeks Cywilny
Ustawa o kosztach komorniczych

Autor: Radosław Sobiecki