Do punktu NPO zgłosiła się Pani Ewa, która od ponad dziesięciu lat jest w związku małżeńskim. Jej mąż około dwóch lat temu stracił pracę i był zmuszony wyjechać w celach zarobkowych do Niemiec. Początkowo regularnie raz, dwa razy w miesiącu przyjeżdżał do domu, przesyłał również część swojego wynagrodzenia partycypując w ten sposób w utrzymaniu domu oraz wychowaniu ich dziewięcioletniego syna. Obecnie, od blisko roku mąż ograniczył przyjazdy do Polski, sporadycznie przekazuje środki finansowe, powyższe tłumaczy znacznie droższymi kosztami życia w Niemczech oraz trudnościami w wyegzekwowaniu wynagrodzenia od niemieckiego pracodawcy. Pani Ewa nie wierzy mężowi i podejrzewa, że prowadzi „podwójne życie” z inną kobietą w Niemczech, zamierza się rozwieść. 

Na samym wstępie doradca NPO wyjaśnił Pani Ewie, że wyróżniamy dwa typy rozwodów: 

• rozwód z orzeczeniem o winie. W takim przypadku sąd wskazuje, zależnie od okoliczności danej sprawy, iż za trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego ponoszą winę oboje małżonkowie lub tylko jeden z nich,
• rozwód bez orzekania o winie, a więc bez wskazywania przez sąd, który ze współmałżonków ponosi winę za rozpad małżeństwa.

Aby sąd mógł wydać pozytywne orzeczenie w sprawie rozwodu, muszą uprzednio zaistnieć tzw. pozytywne przesłanki rozwodowe, obejmujące dwa warunki, powodujące, iż dalsze trwanie małżeństwa jest pozbawione sensu.

Między małżonkami musi dojść do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, czyli muszą ustać trzy więzi które powodują trwanie małżeństwa :

• więź duchowa czyli uczuciowa 
• więź fizyczna czyli pożycie fizyczne
• więź gospodarcza

Rozkład małżeństwa jest zupełny gdy doszło już do ustania wszystkich trzech więzi.

Doradca obywatelski wspomniał również o negatywnych przesłankach rozwodowych, stanowią je takie okoliczności, które uniemożliwiają orzeczenie przez sąd rozwiązania małżeństwa. Należą do nich: 

• dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków, 
• zasady współżycia społecznego, 
• żądanie orzeczenia rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia.

W przypadku żądanie orzeczenia rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia należy pamiętać, że nie zawsze ta przesłanka musi stać na przeszkodzie w orzeczeniu rozwodu. Są od niej pewne wyjątki, które mogą spowodować orzeczenie rozwodu:

1. jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na rozwód, 

2. gdy odmowa zgody na rozwód drugiego małżonka jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Dzieje się tak w sytuacjach gdy drugi małżonek odmawia rozwodu w zamiarze swoistej zemsty, nienawiści do małżonka winnego.

W dalszej cześć doradca wyjaśnił gdzie należy złożyć pozew o rozwód.

Pozew o rozwód małżonek lub małżonkowie składają do sądu okręgowego, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda.

Z uwagi na fakt, że w związku Pani Ewy jest małoletni syn, pozew rozwodowy powinien zawierać wnioski dotyczące: 

• tego, któremu z małżonków należy powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej, 
• jak mają wyglądać kontakty z małoletnimi dziećmi jednak tu należy zaznaczyć że nie jest to kwestia obowiązkowa, 
• jaka ma być wysokość żądanych alimentów, 
• w jaki sposób mają zostać uregulowanie zasady korzystania ze wspólnego mieszkania małżonków.

Na zgodny wniosek stron sąd może orzec o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe.

Sąd może również dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

W sytuacji gdy między stronami trwa spór i prawdopodobnym jest, że postępowanie rozwodowe będzie mogło trwać nawet kilka lat, wówczas zasadnym jest wnoszenie w pozwie o rozwód o zabezpieczenie roszczenia z pozwu poprzez 

a) zobowiązania drugiej strony do łożenia na czas trwania procesu określonej kwoty miesięcznie tytułem zaspokojenia potrzeb rodziny albo tytułem alimentów;

b) ustalenia miejsca zamieszkania małoletniego dziecka stron jako każdorazowe miejsce zamieszkania, np. matki dziecka; 

c) zabezpieczenie co do władzy rodzicielskiej.

Należy pamiętać, iż aby sąd mógł wydać postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia muszą zaistnieć przesłanki udzielenia zabezpieczenia, w dodatku przesłanki te muszą być spełnione łącznie, a są to: uprawdopodobnienie roszczenia oraz uprawdopodobnienie istnienia interesu prawnego w jego udzieleniu. 

Jednak w sprawach o alimenty podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia. 

Jeśli chodzi o koszty sądowe w sprawie rozwodowej, to sąd rozstrzyga o nich w wydanym wyroku. Od pozwu rozwodowego uiszczana jest stała opłata sądowa w wysokości 600 zł. Strona wnosząca pozew może złożyć wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych dołączając oświadczenie o stanie rodzinnym majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Dokumentacja, którą trzeba dołączyć do pozwu. Przede wszystkim do pozwu o rozwód powinniśmy dołączyć oryginał odpisu aktu małżeństwa. Podobnie jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, należy załączyć także odpisy aktów urodzenia dzieci. Przy czym dla potrzeb sądu wystarczy odpis skrócony aktów stanu cywilnego. Koniecznie trzeba także załączyć dowód uiszczenia opłaty od pozwu o rozwód lub oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym, w przypadku złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Warto także dołączyć dokumenty za pomocą, których możemy wykazać koszty związane z utrzymaniem dzieci oraz rachunki dowodzące ponoszone koszty. Będzie miało to znaczenie przy orzeczeniu o wysokości należnych alimentów.

W sytuacji, gdy pozew zawiera żądanie alimentów dla siebie załączamy także zaświadczenie o uzyskiwanych dochodach, deklaracje podatkowe oraz wykaz kosztów utrzymania wraz z rachunkami.

Podstawa prawna:
Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Autor: Krzysztof Gaida