Pani Aldona jest szczęśliwą mężatką i matką dwójki nastoletnich dzieci. Przez wiele lat przebywała w domu, zajmując się wychowaniem dzieci a mąż zarabiał na utrzymanie ich rodziny. Kiedy dzieci stały się starsze, pani Aldona mogła wreszcie rozejrzeć za jakąś pracą. Zaczęła przyjmować zlecenia z firmy sprzątającej i od czasu do czasu sprzątała pomieszczenia, w których odbywały się szkolenia lub konferencje. W zeszłym miesiącu szefowa oznajmiła jej, że rozwiązuje spółkę i nie będzie mogła jej dłużej zatrudniać. Pani Aldona domówiła się z biurem szkoleniowym, że mogłaby nadal sprzątać te same pomieszczenia, kiedy będą odbywały się tam szkolenia, ale postawili jej warunek, że powinna teraz samo się zatrudnić czyli wystawiać rachunki w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Pani Aldona obawia się dodatkowych wydatków, formalności i obowiązków prawnych, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Szkolenia i konferencje, po których miałaby sprzątać, odbywają się nieregularnie, zarobek z nich nie jest wysoki i mogłoby nie wystarczyć dochodu na pokrycie  zobowiązań finansowych, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgłosiła się więc do doradcy obywatelskiego z pytaniem, w jaki najprostszy sposób mogłaby prowadzić taką działalność na własną rękę bez konieczności ponoszenia dodatkowych wydatków?

Najprostszą formą samozatrudnienia, bardzo atrakcyjną dla osób chcących dorobić do pensji, emerytury lub chcących otworzyć działalność biznesową „na próbę”, poprowadzić małe usługi czy sprzedaż, jest tzw. działalność nierejestrowana. Nie w każdym przypadku można zdecydować się na taką działalność, gdyż jej podjęcie związane jest ze spełnieniem kilku warunków, omówionych poniżej. 

Działalność nierejestrowana to taka, która wykonywana jest przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Działalność ta powinna być prowadzona indywidualnie – w żadnym przypadku nie może być prowadzona w ramach spółki cywilnej.

Trzeba też wiedzieć, że działalność ta nie może obejmować branż, wymagających specjalnych uprawnień. Wyłączona jest każda działalność, która wymaga koncesji, licencji czy zezwolenia.

Limit przychodów dla działalności nierejestrowanej wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia brutto, obowiązującego w danym okresie. Od 1 stycznia 2025 roku limit przychodów dla działalności nierejestrowanej wynosi 3.499,50 zł miesięcznie (w 2025 roku minimalne wynagrodzenie to 4.666 zł brutto).

Działalność nierejestrowana nie wymaga rejestracji firmy, nie trzeba zgłaszać jej działalności w CEIDG, urzędzie skarbowym czy GUS.

Natomiast jeżeli przychód należny z działalności nierejestrowanej przekroczyłby w danym miesiącu kwotę powyższego limitu, działalność ta staje się działalnością gospodarczą, począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie limitu. Wówczas w ciągu 7 dni należy złożyć w CEIDG wniosek rejestracyjny.

Z tytułu prowadzenia działalności nierejestrowanej nie ma obowiązku odprowadzania jakichkolwiek składek społecznych czy zdrowotnych. Osoba prowadząca tego typu działalność nie dokonuje rejestracji i nie składa żadnych deklaracji ZUS.

Działalność nierejestrowana wiąże się jednak również z pewnymi obowiązkami. Należą do nich:

1. Prowadzenie ewidencji sprzedaży — decydując się na ten rodzaj działalności, należy prowadzić uproszczoną ewidencję, w której zapisywane są wszystkie przychody. Może to być forma papierowa lub elektroniczna.
2. Rozliczanie podatku dochodowego — przychody z działalności nierejestrowanej są opodatkowane według skali podatkowej i rozliczane w rocznym zeznaniu PIT-36. W związku z tym, że działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą, nie ma obowiązku odprowadzania okresowych (miesięcznych czy kwartalnych) zaliczek na podatek dochodowy. Natomiast dochód z tej działalności należy ująć w zeznaniu rocznym.
3. Przestrzeganie praw konsumenta — należy zapewnić klientom możliwość reklamacji, zwrotu towaru oraz przestrzegać innych przepisów konsumenckich.
4. Wystawianie rachunków lub faktur — na żądanie klienta, osoba prowadząca działalność nierejestrowaną ma obowiązek wystawić rachunek lub fakturę.

Uwaga! Prowadzenie działalności nierejestrowanej może wiązać się z utratą statusu osoby bezrobotnej. Jeśli przychód przekroczy połowę minimalnego wynagrodzenia (w 2025 roku połowa minimalnego wynagrodzenia to 2333,00 zł) należy ten fakt zgłosić do Urzędu Pracy. Takie zgłoszenie spowoduje utratę statusu osoby bezrobotnej.

Pani Aldona może w dowolnej chwili rozpocząć działalność nierejestrowaną, pilnując tylko, aby w żadnym miesiącu jej przychód nie przekroczył kwoty 3.499,50 zł. Powinna prowadzić przy tym uproszczoną ewidencję sprzedaży, w której zapisywać będzie wszystkie przychody – będzie to pomocnym narzędziem przy ustalaniu jej miesięcznego limitu przychodów. Może wystawiać faktury firmie, dla której sprząta. I najważniejsze – w zeznaniu rocznym pani Aldona ma obowiązek wykazać osiągnięty przychód z działalności nierejestrowanej i odprowadzić do Urzędu Skarbowego należny podatek.

Podstawa prawna:
Ustawa Prawo przedsiębiorców 
Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę

Autorka: Beata Klimkiewicz