Autor: kgaida700903306a

Odwrócona hipoteka

27 października 2025

Do punktu NPO zgłosił się Pan Jan, który jest osobą samotną, mieszka w lokalu własnościowym, emerytura, jaką otrzymuje nie wystarcza mu na zapewnienie podstawowych potrzeb życia codziennego związanych z zakupem żywności, leków i opłaceniem mieszkania. Zwrócił się z pytaniem czy istnieje jakaś forma zwiększenia comiesięcznych dochodów.

Doradca zaproponował panu Janowi aby rozważył skorzystanie z odwróconego kredytu hipotecznego. Transkacja ta polega na tym, że bank udziela kredytu do wysokości wartości rynkowej np. mieszkania a spłata tego kredytu następuje poprzez przejęcie jego własności. Bank nabywa więc prawo do przejęcia mieszkania od właściciela po jego śmierci, wypłacając mu – ale jeszcze za jego życia – wartość rynkową mieszkania jednorazowo albo w ratach.
Doradca wyjaśniał, że tego typu „sprzedaż” mieszkania na raty płatne z góry będzie mogła jednak nastąpić dopiero po podpisaniu umowy z bankiem i to w formie aktu notarialnego. Stroną umowy odwróconego kredytu hipotecznego może być tylko bank. Doradca zwrócił uwagę panu Janowi aby nie podpisywał umowy z tzw. parabankiem. W odróżnieniu od banków, których działalność jest licencjonowana i nadzorowana przez państwo, a konkretnie przez Komisję Nadzoru Finansowego, parabanki nie podlegają żadnej szczególnej kontroli i mogą zaprzestać działalności z dnia na dzień. Umowa zawarta z podmiotem niebędącym bankiem nie będzie umową odwróconego kredytu hipotecznego i osoba, która ją zawrze, nie będzie mogła korzystać z ochrony zawartej w przepisach ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym.
Z omawianego rozwiązania może skorzystać tylko osoba fizyczna, która jest właścicielem nieruchomości lub której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, albo prawo użytkowania wieczystego. Kredytobiorcą może być również osoba fizyczna, będąca współwłaścicielem nieruchomości lub której przysługuje udział w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu lub w prawie użytkowania wieczystego. Ustawa nie określa przy tym, jakiego rodzaju winna być dana nieruchomość. Może to być zatem lokal mieszkalny, dom czy nawet nieruchomość gruntowa. To będzie zależało od oceny banku.
Doradca wyjaśnił panu Janowi jak wygląda procedura podpisania tego rodzaju umowy. Bank, w terminie nie krótszym niż 14 dni przed zawarciem umowy odwróconego kredytu hipotecznego, dostarcza kredytobiorcy, według jego wyboru, w postaci papierowej lub elektronicznej, formularz zawierający informacje o ofercie odwróconego kredytu hipotecznego. Formularz informacyjny powinien zawierać:
1) dane identyfikacyjne banku;
2) kwotę (lub jej szacunek) odwróconego kredytu hipotecznego, sposób jej ustalenia, w tym stosunek tej kwoty do wartości nieruchomości, będącej własnością kredytobiorcy lub do której przysługuje mu prawo użytkowania wieczystego lub do wartości lokalu, do którego przysługuje kredytobiorcy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu (np. 40% czy 60% wartości rynkowej);
3) termin i sposób wypłaty odwróconego kredytu hipotecznego (jednorazowo czy w ratach);
4) sposób ustalenia wysokości oprocentowania, wysokość lub szacunek oprocentowania i warunki
jego zmiany (np. stałe czy zmienne);
5) wysokość (lub szacunek wysokości) i sposób płatności innych kosztów, w tym:

a) prowizji banku;
b) opłaty za przygotowanie i rozpatrzenie wniosku kredytowego przez bank;
c) koszt wyceny nieruchomości lub lokalu;
d) koszt monitorowania wartości nieruchomości lub lokalu (wielkość kredytu jest bowiem stała
a wartość rynkowa nieruchomości może ulegać zmianie) – oraz sposób ich rozliczania;
6) stronę umowy odwróconego kredytu hipotecznego zobowiązaną do poniesienia kosztu wyceny
nieruchomości lub lokalu oraz kosztu monitorowania ich wartości (kredytobiorca czy bank);
7) częstotliwość i sposób monitorowania wartości nieruchomości lub lokalu;
8) sposób zabezpieczenia wierzytelności banku;
9) prawa i obowiązki kredytobiorcy;
10) zasady rozliczenia odwróconego kredytu hipotecznego;
11) informację, że formularz informacyjny nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 ustawy z dnia 23
kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny;
12) inne informacje niezbędne do podjęcia przez kredytobiorcę decyzji o zawarciu umowy
odwróconego kredytu hipotecznego.

Bank, przed zawarciem umowy odwróconego kredytu hipotecznego, dokonuje oceny stanu i historii zobowiązań kredytobiorcy oraz stanu prawnego nieruchomości lub lokalu, a  kredytobiorca jest obowiązany do przedstawienia, na żądanie banku, dokumentów i informacji niezbędnych do dokonania oceny, o której mowa powyżej.
Na wysokość wypłacanych przez bank rat będzie miała wartość rynkową nieruchomości która stanowi jej najbardziej prawdopodobna cena możliwa do uzyskania na rynku.
Wyceny dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności: cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
W przypadku odwróconego kredytu hipotecznego mamy do czynienia w założeniu z kredytem, który będzie wypłacany przez wiele lat. W tym czasie wartość rynkowa danej nieruchomości może ulec istotnie zmianie tak in plus, jak i in minus. Z tego też powodu w umowie odwróconego kredytu hipotecznego obowiązkowo muszą się znaleźć rozstrzygnięcia dotyczące tego, kto ponosi koszty monitorowania wartości nieruchomości lub lokalu a także – o ile umowa je przewiduje – warunki, na jakich koszty te mogą ulegać zmianie.
Kredyt z tytułu odwróconej hipoteki nie jest świadczeniem dożywotnim. To w umowie pomiędzy bankiem a kredytobiorcą należy określić, czy ma być wypłacony jednorazowo, a jeżeli w ratach – to w
ilu i w jakiej wysokości – nie dłużej jednak niż do dnia śmierci kredytobiorcy.
Zgodnie art. 12 ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym, kredytobiorca może bez podania przyczyny odstąpić od umowy odwróconego kredytu hipotecznego w terminie 30 dni od dnia jej zawarcia.
Zgodnie z art. 13 ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym kredytobiorca ma prawo w każdym czasie do spłaty całkowitej kwoty lub jej części – i w takim przypadku bank nie pobiera prowizji. Odwrócony kredyt hipoteczny wiąże się również z obowiązkami po stronie klienta. Zgodnie z art. 16 ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym w okresie trwania umowy odwróconego kredytu hipotecznego kredytobiorca jest zobowiązany w odniesieniu do nieruchomości lub prawa, stanowiących zabezpieczenie odwróconego kredytu hipotecznego, posiadać ubezpieczenie tej nieruchomości lub tego lokalu od zdarzeń losowych, jeżeli jest wymagane przez bank. Do obowiązków kredytobiorcy należy także utrzymywanie danej nieruchomości lub lokalu w stanie niepogorszonym. Na kredytobiorcy ciąży również obowiązek terminowego uiszczania podatków i obowiązkowych opłat związanych z korzystaniem z tej nieruchomości lub tego lokalu.

Na końcu doradca podkreślił, że po śmierci klienta uprawnienie do dokonania całkowitej spłaty odwróconego kredytu hipotecznego przysługuje tylko spadkobiercom. To zaś, kto jest spadkobiercą wynika albo z postanowienia sądu o nabyciu spadku albo też z treści notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia.
Jeżeli spadkobiercy dokonają spłaty całkowitej kwoty do zapłaty zabezpieczenia odwróconego kredytu hipotecznego, to wchodzi ona w skład masy spadkowej bez obciążenia hipoteką i podlega podziałowi według ogólnych zasad prawa spadkowego.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 23 października 2014 roku. o odwróconym kredycie hipotecznym

Autor: Krzysztof Gaida

Praca w warunkach szczególnych a prawo do rekompensaty

25 sierpnia 2025

Do punktu NPO zgłosił się Pan Jan (65 lat) który zamierza przejść na emeryturę. Jak relacjonuje przeszło 15 lat przepracował w zakładzie komunalnym jako kominiarz. Dowiedział się od znajomych, że jego praca była pracą w warunkach szkodliwych dla zdrowia i z tego powodu będzie przysługiwać mu dodatek do emerytury. Zwraca się z pytaniem czy faktycznie jest to prawda.

Doradca na samym wstępie potwierdził panu Janowi, że faktycznie będzie mu przysługiwać rekompensata przyznawana w formie dodatku do kapitału początkowego. Należy jednak wytłumaczyć różnicę między pracą w warunkach szkodliwych a pracą w warunkach szczególnych. Pracami w szczególnych warunkach są prace o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości, co oznacza, że oba te elementy (znaczna szkodliwość dla zdrowia i znaczny stopień uciążliwości) muszą występować równocześnie. Praca w warunkach szkodliwych nie jest zatem tożsama z pracą w szczególnych warunkach. Konieczne jest bowiem, aby praca ta była równocześnie pracą o znacznej uciążliwości, a takie zostały rodzajowo wymienione w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Istotne jest więc aby w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych udowodnić, poprzez dostarczenie świadectwa pracy, że przez minimum przez 15 lat wykonywało się pracę w warunkach szczególnych. Wykaz rodzajów takich prac znajduje się w w/w Rozporządzeniu.
Szczególne warunki pracy obejmują również m.in. pracowników zatrudnionych w:

  1. górnictwie
  2. hutnictwie i przemyśle metalowym
  3. energetyce
  4. chemii
  5. transporcie i łączności
  6. budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych
  7. przemyśle lekkim
  8. przemyśle poligraficznym
  9. gospodarce komunalnej
  10. rolnictwie i przemyśle rolno-spożywczym
  11. zespołach formujących szkło
  12. służbie zdrowia i opiece społecznej.

Doradca wytłumaczył panu Janowi, że rekompensata stanowi odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i przysługuje osobom, które nie nabyły prawa do emerytury pomostowej.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego
pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze

Autor: Krzysztof Gaida

Skutki niewykonywania orzeczenia sądu ustalającego kontakty z dzieckiem

7 lipca 2025

Do punktu NPO zgłosił się Pan Jan, który jest ojcem 5 letniego dziecka. Przeszło rok temu sąd orzekł jego rozwód z matką dziecka i postanowił, że Pan Jan będzie mógł widywać się z synem raz w tygodniu ustalając ten dzień na sobotę. Od kilku miesięcy, gdy matka dziecka związała się z nowym partnerem, Pan Jan ma utrudniony kontakt z synem.

Doradca NPO wyjaśnił, że artykuł 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, iż niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się z nim, utrzymywania korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej. Jeżeli dziecko przebywa stałe u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy.
Procedura zmierzająca do „wyegzekwowania” kontaktów z dzieckiem została podzielona na dwa etapy. Pierwszy etap został określony w art. 598 15 k.p.c., zgodnie z którym: jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku. W drugim zaś etapie, regulowanym w art. 598 16 § 1 k.p.c. sąd orzeka o nakazaniu zapłaty ustalonej sumy pieniężnej, jeżeli kontakty są nadal utrudniane lub uniemożliwiane.
Z cytowanego art. 598 15 § 1 k.p.c. jednoznacznie wynika, że koniecznymi przesłankami wszczęcia procedury jest, po pierwsze, ustalenie treści zobowiązania rodzica pod pieczą, którego dziecko przebywa, w zakresie realizacji kontaktów z dzieckiem, po drugie, ustalenie, że rodzic zobowiązany nie wykonuje lub co najmniej niewłaściwie wykonuje to zobowiązanie. Treść i zakres zobowiązania musi być sprecyzowana w orzeczeniu sądu ewentualnie ugodzie sądowej lub mediacyjnej.
Pojęcia „nie wykonuje” i „niewłaściwie wykonuje”, należy interpretować, jako każde zawinione działanie zmierzające do utrudnienia osobie uprawnionej realizacji kontaktów z dzieckiem. Należy podkreślić, że sformułowania „nie wykonuje” albo „niewłaściwie wykonuje” itd. wskazują, że zainteresowaniem sądu objęte są zachowania rzeczywiste, a nie prognozowane. Niewykonywanie lub wykonywanie niewłaściwe musi bezpośrednio oddziaływać na przebieg kontaktów określony w orzeczeniu lub ugodzie, dlatego inne zaniedbania osoby sprawującej pieczę nie usprawiedliwiają wszczęcia postępowania „pierwszego etapu” o zagrożenie nakazaniem zapłaty. Postępowanie unormowane w art. 598 15 k.p.c. ma zabezpieczyć prawa do kontaktów w stosunkach między podmiotami o podobnych uprawnieniach, a tym samym również prawa dziecka.
Podsumowując, każdy z rodziców ma prawo do wykonywania kontaktów z własnymi dziećmi czy są
one ustalone przez sąd czy też są konsensusem wypracowanym przez obojga rodziców. W wypadku orzeczenia sądowego obie strony zobowiązane są do jego przestrzegania. Jeśli jednak z jakichkolwiek względów przestrzeganie postanowienia sądu o kontaktach będzie utrudnione bądź w całości zniesione, również w tym przypadku ustawodawca wyposażył rodziców uprawnionych do kontaktów w odpowiednie narzędzia pomocne do respektowania ich praw i służące dobru dziecka.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809)
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz.
1568, 1841, z 2025 r. poz. 620)

Autor: Krzysztof Gaida

Sposoby rozwiązania umowy o pracę

2 czerwca 2025

Do punku NPO zgłosił się Pan Jan. Pan Jan ma zawartą umowę o pracę na czas nieokreślony. Jego pracodawca od dwóch tygodni zalega z wypłatą wynagrodzenia. Właściciel firmy twierdzi, że ma przejściowe problemy i niebawem wypłaci zaległe wynagrodzenie. Pracodawca jednocześnie poinformował Pana Jana, że jeśli nie będzie wykonywał pracy to zwolni go dyscyplinarnie, ewentualnie w ostateczności, gdy Pan Jan zakończy projekt, nad którym obecnie pracuje, to pracodawca może zgodzi się na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Pan Jan zwrócił się do doradcy obywatelskiego z pytaniem, jaka forma rozwiązania umowy o pracę będzie dla niego najkorzystniejsza? Zaznacza, że będzie dopiero szukał nowej pracy i zależy mu na tym aby otrzymać zasiłek dla bezrobotnych.

Doradca wyjaśnił panu janowi, że nie powinien zgadzać się na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron, gdyż w takiej sytuacji wypłata zasiłku dla bezrobotnych rozpocznie się dopiero po 90 dniach od daty rejestracji w urzędzie pracy i o te 90 dni będzie skrócony okres zasiłkowy. Korzystniejszym rozwiązaniem będzie rozwiązanie umowy o pracę przez niego jako pracownika bez wypowiedzenia. Należy pamiętać jednak, iż obowiązuje termin miesiąca na rozwiązanie umowy w tej formie (to miesiąc od naruszenia czyli braku zapłaty za wykonywaną pracę) – ten termin jest terminem nieprzywracalnym i po jego upływie tego typu wypowiedzenie będzie bezskuteczne.  

Rozwiązanie umowy o pracę przez oświadczenie pracownika bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika, nie pozbawia pracownika prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Najczęstszą przyczyną takiej formy rozwiązywania przez pracowników umów  jest właśnie naruszanie przez pracodawców obowiązków związanych z wypłatą wynagrodzenia. Jeżeli pracownik chce wypowiedzieć w tym trybie umowę o pracę, to powinien złożyć pracodawcy pisemne oświadczenie, w którym wskaże przyczynę rozwiązania umowy, w tym przypadku brak wypłaty wynagrodzenia.

Należy jednak pamiętać, że jeżeli pracownik rozwiązał umowę w tym trybie a przyczyna nie istniała, to pracodawca może się od niego domagać odszkodowania w kwocie wynagrodzenia pracownika za okres wypowiedzenia (więc może nawet wynosić równowartość 3-miesięcznego wynagrodzenia).

Z ostrożności doradca przybliżył panu Janowi przesłanki tzw. „zwolnienia dyscyplinarnego” czyli rozwiązania umowy bez wypowiedzenia przez pracodawcę. Obecnie nie ma katalogu takich naruszeń, które uprawniałyby pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę, jednak kodeks pracy w katalogu obowiązków w art. 100 (choć nie używa określenia, że są to obowiązki podstawowe) daje nam wskazówki co do tych obowiązków, jak następuje:

a. przestrzeganie czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy,

b. przestrzeganie regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku,

c. przestrzeganie zasad BHP i przepisów przeciwpożarowych,

d. dbanie o dobro zakładu pracy, chronienie jego mienia oraz zachowywanie W tajemnicy informacji, które mogłyby narazić pracodawcę na szkodę,

e. przestrzeganie tajemnicy określonej w odrębnych przepisach

f. przestrzeganie zasad współżycia społecznego.

Zarówno pracownik, jak i pracodawca jest ograniczony terminem do złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy – jeden miesiąc od powzięcia wiedzy o zaistniałym naruszeniu. Po upływie miesiąca takie wypowiedzenie będzie bezskuteczne a pracownik będzie mógł domagać się odszkodowania (również w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia). Również oświadczenie pracodawcy powinno być na piśmie i wskazywać przyczynę rozwiązania umowy o pracę.

Należy pamiętać, że do zwolnienia dyscyplinarnego może dojść nawet w czasie trwania okresów ochronnych, np. w czasie trwania zwolnienia lekarskiego czy urlopu.

W przypadku zwolnienia dyscyplinarnego bezrobotny nabywa prawo do zasiłku dopiero po upływie 180 dni od dnia rejestracji. Co ważne, takiej osobie o 180 dni zostanie także skrócony okres wypłaty zasiłku dla bezrobotnych.

Do rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę bez wypowiedzenia może dojść również bez winy pracownika. W przypadku długotrwałej, usprawiedliwionej nieobecności pracownika najczęściej jest to związane z chorobą pracownika:

a. jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy – a jego choroba trwa dłużej niż 3 miesiące,

b. jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy – gdy choroba trwa dłużej niż łączy okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące.

Zgodnie z kodeksem pracy, pracownik, który kwestionuje zasadność lub legalność wypowiedzenia umowy o pracę, może złożyć odwołanie od tego wypowiedzenia do sądu pracy w terminie 21 dni od dnia otrzymania oświadczenia o wypowiedzeniu.

W dalszej części doradca przybliżył Panu Janowi zasady rozwiązania umowy za porozumieniem stron. Rozwiązanie umowy w tym trybie świadczy o porozumieniu między stronami, czyli o tym, że obie strony, tj. zarówno pracownik jak i pracodawca zgadzają się żeby umowę o pracę zakończyć. Takie rozwiązanie powoduje, iż umowa kończy się z datą, jaką ustalą między sobą strony i na takich warunkach jakie zostały ustalone. Można w ten sposób zakończyć każdą umowę, w każdym czasie, nawet w czasie trwania okresów ochronnych takich jak przebywanie pracownika na zwolnieniu lekarskim. Jest to niewątpliwie bardzo wygodny sposób rozwiązania umowy, gdyż strony mogą dalej realizować swoje cele i rozstają się w przyjaznych warunkach. Należy jednak pamiętać, iż w przypadku takiego trybu rozwiązania umowy o pracę pojawiają się następstwa dla pracownika w postaci braku możliwości otrzymania zasiłku dla bezrobotnych bezpośrednio po zakończeniu umowy.

Jeżeli powstaje sytuacja gdy to pracownik wypowiada umowę lub gdy podpisuje porozumienie stron co do jej zakończenia, to wypłata świadczenia (zasiłku dla bezrobotnych) rozpocznie się dopiero po 90 dniach od daty rejestracji w urzędzie i o te 90 dni będzie skrócony okres zasiłkowy.

Porozumienie stron jest więc korzystne dla pracownika właściwie tylko wtedy, gdy ma on już przyrzeczoną kolejną pracę, gdyż w przeciwnym wypadku może zostać bez ochrony w postaci wypłaty zasiłku dla bezrobotnych przez długi 3 miesięczny okres.

Jeżeli do porozumienia stron doszło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na nastąpiło na mocy porozumienia stron z powodu zmiany miejsca zamieszkania,  to pracownik zachowuje prawo do pełnego zasiłku dla bezrobotnych od daty rejestracji w urzędzie pracy.

Ostatnią formą rozwiązania umowy o pracę jest wypowiedzenia stosunku pracy. Wypowiedzenie oznacza poinformowanie poprzez złożenie oświadczenia stronie o zamiarze zakończenia stosunku pracy. Umowę może wypowiedzieć zarówno pracodawca jak i pracownik. „Okres wypowiedzenia” to okres w czasie którego druga strona jest już powiadomiona o wypowiedzeniu i może się przygotować do zakończenia stosunku pracy. Pracownik może rozpocząć szukanie nowej pracy a pracodawca może rozpocząć szukanie nowego pracownika na wakat.

Długość okresu wypowiedzenia:

dwa tygodnie – jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy,

miesiąc przy zatrudnieniu trwającym dłużej niż 6 miesięcy ale krócej niż 3 lata,

trzy miesiące – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej trzy lata.

Jeżeli strony wiąże umowa na okres próbny:

3 dni robocze – gdy umowa była krótsza niż 2 tygodnie,

tydzień gdy umowa była dłuższa niż 2 tygodnie ale krótsza niż 3 miesiące,

dwa tygodnie – gdy umowa była zawarta na 3 miesiące.

Należy pamiętać, że okres wypowiedzenia który przewiduje tydzień, miesiąc lub ich wielokrotność kończy się odpowiednio w sobotę ( dla tygodnia i wielokrotności) lub w ostatnim dniu miesiąca ( dla miesiąca lub wielokrotności).

Wypowiedzenie powinno mieć formę pisemną w której wskazane jest kto i komu wypowiada umowę. Dodatkowo w przypadku wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony w wypowiedzeniu powinna być wskazana przyczyna wypowiedzenia oraz sposób odwołania się do sądu pracy. Przyczyna wypowiedzenia powinna być prawdziwa i istniejąca.

Wypowiedzenie to oświadczenie o zamiarze rozwiązania umowy, więc sama umowa rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia, czyli na sam jego koniec.

Przez okres wypowiedzenia pracownik jest nadal pracownikiem danego pracodawcy i musi wykonywać wszystkie swoje obowiązki oraz zachowuje prawo do wszystkich świadczeń w tym wynagrodzenia. W okresie tym pracownik świadczy jeszcze pracę, choć pracodawca może go zwolnić z obowiązku świadczenia pracy (w tym okresie pracownik też zachowuje prawo do wynagrodzenia). W czasie trwania wypowiedzenia pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego (zaległego i bieżącego).

Wypowiedzieć w tym trybie i z zachowaniem okresów wypowiedzenia może również pracownik, musi jednak pamiętać, że prawo do zasiłku dla bezrobotnych nie przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed dokonaniem rejestracji w urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub służbowy za wypowiedzeniem umowy. Chodzi przy tym o przypadek, gdy pracownik rozwiązał umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277 tj.

Autor: Krzysztof Gaida

Budowa garażu na zgłoszenie

12 Maj 2025

Do punktu NPO zgłosił się Pan Wiesław, który zamierza wybudować na swojej działce budowlanej przy domu mieszalnym garaż o powierzchni 30 m2. Pan Wiesław chciałby wiedzieć, czy na tego rodzaju prace musi mieć pozwolenie na budowę. 

Doradca NPO wyjaśnił, że w tym przypadku nie będzie wymagane pozwolenie na budowę, konieczne jest jednak wystąpienie do urzędu ze zgłoszeniem budowy. W zgłoszeniu tym należy wskazać jaki obiekt i o jakiej powierzchni zglaszający zamierza wybudować na swojej działce. Doradca poinformował pana Wiesława, że jeśli jego działka jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, to przed wysłaniem zgłoszenia należy się z tym planem zapoznać. Miejscowy plan  jest dostępny na stronie Biuletynu Informacji Publicznej miasta lub gminy gdzie zlokalizowana jest nieruchomość. Miejscowy plan może nakładać na właścicieli nieruchomości różnego rodzaju ograniczenia dotyczące np.:

  • koloru elewacji i dachu,
  • materiału z jakiego zostanie wykonana nieruchomość,
  • powierzchni biologicznie czynnej jaką właściciel działki jest zobowiązany pozostawić nie zabudowaną,
  • intensywności zabudowy 

Ważne jest również aby określić w zgłoszeniu sposób wykonania robót. 

Zgłoszenie budowy garażu musi być zgodne z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, 834, 1222), z której wynika, że na zgłoszenie możliwe jest wybudowanie wolno-stojącego  garażu o powierzchni do 35 m2.  Planowany garaż nie może więc mieć wspólnych ścian z innymi budynkami. Ustawa stanowi również, iż łączna liczba garaży na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500m2 powierzchni działki.

Samo wystąpienie ze zgłoszeniem do urzędu nie oznacza, że Pan Wiesław  będzie mógł rozpocząć budowę. Urząd ma możliwość wnieść sprzeciw w ciagu 21 dni od zgłoszenia. Jeśli urząd nie ma podstaw do wniesienia sprzeciwu, jeszcze przed upływem 21 dni może wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Ono  uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych.

Pamiętać jednak trzeba, że termin 21-dniowy liczony jest od złożenia kompletnego zgłoszenia. Jeśli zgłoszenie było uzupełniane, to termin liczy się od daty tego uzupełnienia lub od upływu terminu wskazanego w postanowieniu o uzupełnieniu zgłoszenia. Upływ terminu 21 dni nie oznacza, że w tym czasie urząd doręczy decyzję o sprzeciwie. Wystarczy, że urząd nada decyzję na poczcie albo wprowadzi ją do systemu informatycznego, za pomocą którego wyśle decyzję elektronicznie, żeby uznać sprzeciw za wniesiony. Doradca poradził panu Wiesławowi, aby, po upływie terminu, zadzwonił do urzędu i dowiedział się, czy urząd przyjął zgłoszenie.

Zgłoszenie budowy garażu należy wnieść w zależności od położenia nieruchomości do:

– starostwa powiatowego

– urzędu dzielnicowego m.st. Warszawy

– urzędu miasta na prawach powiatu

Do zgłoszenia warto jest załączyć:

  • szkic usytuowania garażu, z oznaczeniem drogi dojazdowej oraz odległości od granic działki,
  • jeśli nieruchomości objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, to w zgłoszeniu należy wskazać elementy, o których jest w nim mowa np. kolor elewacji i dachu.

Jeśli zgłoszenie będzie miało braki, urząd wyśle postanowienie wzywające do ich usunięcia. Urząd poda w nim termin, w którym należy to zrobić. Gdy klient nie usunie braków w terminie, otrzyma decyzję o sprzeciwie wobec robót budowlanych wymienionych w zgłoszeniu. 

W przypadku sprzeciwu możliwe jest odwołanie, które należy złożyć za pośrednictwem urzędu, który wydał decyzję. Zgłaszający ma na to 14 dni, licząc od dnia otrzymania decyzji. W przypadku zgłoszenia budowy garażu odwołaniem zajmie się urząd wojewódzki.

Podstawa prawna:
Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, 834, 1222)

Autor: Krzysztof Gaida

Warunkowe przedterminowe zwolnienie

24 marca 2025

Do punktu NPO zgłosiła się Pani Grażyna. Jej syn odbywa karę 3 lat pozbawienia wolności z uwagi na nie wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego na małoletniego syna. W czasie odbywania kary w zakładzie karnym syn Pani Grażyny ukończył kurs spawacza dzięki czemu podjął pracę odpłatną, co pozwala mu spłacać ciążące na nim zobowiązania. Korzysta również z przepustek, w czasie których nawiązał kontakt z pracodawcą, który zobowiązał się go zatrudnić gdy zostanie już zwolniony z zakładu karnego. Obecnie zbliża się termin nabycia przez syna Pani Grażyny uprawnień do warunkowego przedterminowego zwolnienia. Pani Grazyna zwraca się z pytaniem jak wygląda procedura. Nie stać ją na opłacenie adwokata, który sporządziłby wniosek o warunkowe zwolnienie i reprezentował syna podczas posiedzenia sądu.

Doradca uspokoił Panią Grażynę i wytłumaczył, że postępowanie o warunkowe zwolnienie jest dość proste i nie ma potrzeby angażować do niego profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego. 

Przy udzieleniu warunkowego zwolnienia sąd będzie brał przede wszystkim pod uwagę 

  1. postawę osadzonego, 
  2. właściwości i warunki osobiste,
  3. okoliczności popełnienia przestępstwa,
  4. zachowanie osadzonego po popełnieniu przestępstwa, 
  5. zachowanie osadzonego w czasie odbywania kary. 

Doradca zwrócił uwagę Pani Grażynie, że syn powinien wystrzegać się w czasie odbywania kary negatywnych zachowań i nie powinien przynależeć do podkultury przestępczej funkcjonującej w zakładach karnych. Sąd bowiem przed wydaniem postanowienia o udzieleniu warunkowego zwolnienia będzie ustalał prognozę kryminologiczną (elementy prognozy wymieniono powyżej). Istotne jest to, że jeśli prognoza okaże się pozytywna, to warunkowe zwolnienie skazanego staje się obowiązkiem sądu. Ważne jest więc aby syn Pani Grażyny dostarczył dla sądu jak najwięcej pozytywnych elementów takich jak np.

  • właściwe zachowanie,
  • nie przynależenie do podkultury przestępczej,
  • podjęcie pracy w czasie odbywania kary i właściwe wywiązywanie się z obowiązków,
  • spłata zobowiązań alimentacyjnych,
  • dostarczenie promesy zatrudnienia od przyszłego pracodawcy,
  • właściwa realizacja przepustek,
  • posiadanie potwierdzalnego miejsca zamieszkania,
  • w przypadku zdiagnozowania u osadzonego jakiejś formy uzależnienia konieczne jest ukończenie terapii odwykowej, 
  • ukończenie w czasie odbywania karty szkoleń i kursów pozwalających zdobyć nowy zawód i umiejętności również może pomóc w warunkowym zwolnieniu.

Doradca przybliżył również ogólne informacje związane z warunkowym przedterminowym zwolnieniem. Może ono zostać zastosowane wobec skazanego jedynie na karę pozbawienia wolności. Wobec tego wykluczone jest zastosowanie warunkowego przedterminowego zwolnienia do skazanych na karę ograniczenia wolności lub grzywny samoistnej, które zostały zamienione na zastępczą karę pozbawienia wolności.  

Skazanego można warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary pozbawienia wolności po odbyciu co najmniej jej połowy. Recydywistę sąd może warunkowo zwolnić po odbyciu dwóch trzecich kary. Natomiast recydywistę wielokrotnego, sprawcę, który z popełnienia przestępstw uczynił sobie stałe źródło dochodu lub popełnił przestępstwo działając w zorganizowanej grupie przestępczej albo w związku mającym na celu popełnienie przestępstw i wobec sprawcy przestępstwa o charakterze terrorystycznym, sąd może warunkowo zwolnić po odbyciu trzech czwartych kary. Skazanego na karę 25 lat pozbawienia wolności sąd może zwolnić po odbyciu 15 lat kary, a sprawcę skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności – po odbyciu 25 lat kary.

Wyjątkiem od wyżej wymienionych terminów nabycia uprawnień do warunkowego zwolnienia jest art. 155 § 1 KKW. Przewiduje on przesłanki, których spełnienie łączne umożliwia zastosowanie warunkowego przedterminowego zwolnienia:

  1. skazany powinien skorzystać przynajmniej z rocznej przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności;
  2. skazany musi odbyć co najmniej 6 miesięcy kary;
  3. kara lub suma kar pozbawienia wolności nie może przekraczać 3 lat;
  4. konieczna jest pozytywna prognoza kryminologiczna.

Prawo do złożenia wniosku o udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia przysługuje: 

  1. prokuratorowi;
  2. skazanemu i jego obrońcy; 
  3. dyrektorowi zakładu karnego;
  4. sądowemu kuratorowi zawodowemu.

Właściwym sądem w sprawach orzekania o warunkowym przedterminowym zwolnieniu jest sąd penitencjarny, w okręgu którego przebywa skazany

Doradca wspomniał również o istotnym elemencie, który nastąpi już po warunkowym zwolnieniu. Jest to okresy próby. W razie warunkowego przedterminowego zwolnienia czas pozostały do odbycia reszty kary stanowi właśnie okres próby. Nie może on być krótszy niż 2 lata ani dłuższy niż 5 lat. Regulacja ta oznacza, że w przypadku, gdy reszta kary jest mniejsza niż 2 lata, to okres próby będzie w każdym przypadku wynosił 2 lata. Natomiast, jeśli reszta kary będzie wyższa niż 2 lata, to okres próby upłynie wraz z zakończeniem wymierzonej kary. Jeśli zaś pozostała kara pozbawienia wolności wynosi więcej niż 5 lat, to okres próby będzie wynosił zawsze 5 lat. 

W przypadku, gdy skazanego warunkowo zwolnionego sąd nie oddał pod dozór, a nałożył obowiązki związane z poddaniem próbie, jest on zobowiązany do:

1) bezzwłocznego, a najpóźniej w ciągu 7 dni od zwolnienia z zakładu karnego do zgłoszenia się do sądowego kuratora zawodowego sądu rejonowego, w którego okręgu będzie miał miejsce stałego pobytu;

2) zgłaszania się do sądowego kuratora zawodowego w określonych terminach i udzielania wyjaśnień co do okresu próby;

3) niezmieniania bez zgody sądu miejsca stałego pobytu;

4) wykonywania nałożonych obowiązków,

Jeśli postanowienie sądu o warunkowe zwolnienie byłoby niekorzystne, to przysługuje na nie  zażalenie do sądu apelacyjnego. Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od daty ogłoszenia postanowienia, do sądu apelacyjnego za pośrednictwem sądu penitencjarnego, który wydał zaskarżone postanowienie.

Jeżeli warunkowo zwolniony w okresie próby:

1) popełnił przestępstwo umyślne, za które prawomocnie orzeczono karę pozbawienia wolności;

2) uchyla się od wykonania obowiązków;

3) uchyla się od dozoru albo orzeczonych środków karnych;

4) rażąco naruszył porządek prawny,

sąd penitencjarny odwołuje warunkowe zwolnienie

Jeżeli natomiast w okresie próby i w ciągu dalszych 6 miesięcy nie odwołano warunkowego przedterminowego zwolnienia, karę uważa się za odbytą z chwilą warunkowego zwolnienia. 

Podstawa prawna:
Kodeks karny
Kodeks karny wykonawczy

Autor: Krzysztof Gaida

Ulga rehabilitacyjna

24 lutego 2025

Do punktu NPO zgłosiła się Pani Monika zatrudniona na umowę o pracę, samotnie wychowuje niepełnosprawną córkę (15 lat). W rozmowie z koleżanką w przychodni usłyszała, że niektóre poniesione koszty na rehabilitację córki będzie mogła odliczyć od dochodu w deklaracji podatkowej za rok ubiegły. 

Doradca wyjaśnił, że faktycznie podczas składania deklaracji podatkowej za rok ubiegły jedną z możliwych ulg podatkowych jest ulga rehabilitacyjna. 

Wydatki jakie można odliczyć w ramach ulgi dzielą się na dwie grupy:

  1. nielimitowane – wówczas podatnik będzie mógł odliczyć całą kwotę takiego wydatku,
  2. limitowane – możliwe jest odliczenie kwoty, która uwzględnia „górny” lub „dolny” limit kwotowy.

Przed przybliżeniem czym są wydatki nielimitowane i limitowane doradca zaznaczył, że jest to katalog zamknięty, nie ma więc możliwości zaliczenia do ulgi podatkowej wydatków innych niż te wymienione poniżej. 

Wydatki nielimitowane to:

  1. adaptacja i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb, które wynikają z niepełnosprawności;
  2. przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb, które wynikają z niepełnosprawności;
  3. zakup, naprawa lub najem wyrobów medycznych, które są wymienione w wykazie wyrobów medycznych określonym w przepisach wydanych na podstawie 38 ust. 4 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz wyposażenia, które umożliwia ich używanie zgodnie z przewidzianym zastosowaniem 
  4. zakup, naprawa lub najem indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności oraz wyposażenia umożliwiającego ich używanie zgodnie z przewidzianym zastosowaniem, niewymienionych w wykazie wyrobów medycznych określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 38 ust. 4 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego;
  5. zakup wydawnictw i materiałów (pomocy) szkoleniowych, stosownie do potrzeb, które wynikają z niepełnosprawności;
  6. odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym;
  7. odpłatność za pobyt w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym;
  8. odpłatność za pobyt opiekuna osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I grupy inwalidztwa lub dzieci niepełnosprawnych do lat 16, który przebywa z osobą niepełnosprawną na turnusie rehabilitacyjnym, w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego lub zakładzie rehabilitacji leczniczej;
  9. odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne lub leczniczo-rehabilitacyjne;
  10. opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa;
  11. opłacenie tłumacza języka migowego;
  12. kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25. roku życia;
  13. odpłatny przewóz osoby niepełnosprawnej – karetką transportu sanitarnego  osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16 – również innymi środkami transportu niż karetka transportu sanitarnego;
  14. odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem: na turnusie rehabilitacyjnym, w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego, zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, na koloniach i obozach dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25. roku życia, opiekuna osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I grupy inwalidztwa lub dzieci niepełnosprawnych do lat 16, który przebywa z osobą niepełnosprawną na turnusie rehabilitacyjnym lub w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, lub zakładzie rehabilitacji leczniczej.

Wydatki limitowane to:

  1. zakup leków, o których mowa w ustawie Prawo farmaceutyczne, jeżeli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować stale lub czasowo te leki. W tym przypadku odliczeniu podlegają wydatki w wysokości różnicy pomiędzy wydatkami faktycznie poniesionymi w danym miesiącu, a kwotą 100 zł;
  2. zakup pieluchomajtek, pieluch anatomicznych, chłonnych majtek, podkładów, wkładów anatomicznych – maksymalna kwota odliczenia wynosi 2 280 zł;
  3. opłacenie przewodników osób niewidomych zaliczonych do I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa – maksymalna kwota odliczenia wynosi 2 280 zł;
  4. utrzymanie psa asystującego, o którym mowa w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tj. odpowiednio wyszkolonego i specjalnie oznaczonego psa, który ułatwia osobie niepełnosprawnej aktywne uczestnictwo w życiu społecznym – maksymalna kwota odliczenia w roku podatkowym wynosi 2 280 zł;
  5. używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność (współwłasność) osoby niepełnosprawnej lub podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną albo dziecko niepełnosprawne, które nie ukończyło 16. roku życia – maksymalna kwota odliczenia w roku podatkowym wynosi 2 280 zł.

Doradca wytłumaczył, że w przypadku 

  • wydatków nielimitowanych – podatnik może odliczyć kwotę wydatku, którą faktycznie poniósł
  • wydatki limitowane ograniczone są kwotami wskazanymi powyżej.

Ważne jest to, że w przypadku wydatków częściowo sfinansowanych (dofinansowanych) odliczyć można jedynie różnicę pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą, którą osoba z niepełnosprawnością otrzymała w ramach dofinansowania lub która była zwrócona w jakiejkolwiek formie. Np. zakup ortezy wyniósł 600 zł, z czego udało się uzyskać dofinansowanie w wysokości 400 zł. W takim przypadku możliwe będzie odliczenie 200 zł.

Doradca wyjaśnił, że wysokość wydatków nielimitowanych, które podlegają odliczeniu w ramach ulgi, ustala się na podstawie dokumentów, które potwierdzają ich poniesienie. Mogą to być np. faktura, rachunek, dowód wpłaty na poczcie lub potwierdzenie przelewu bankowego, o ile wynika z nich kto, kiedy, komu, ile oraz za co zapłacił. Istotne jest to aby nie wyrzucać w/w dokumentów. Urząd Skarbowy może bowiem skontrolować podatnika. Ważne jest również to, aby faktura potwierdzająca poniesione wydatki była wystawiona na dziecko niepełnosprawne lub na rodzica, który utrzymuje dziecko niepełnosprawne. 

Wydatków limitowanych teoretycznie nie trzeba udowadniać. Jednak bezpieczniej jest również w tym zakresie mieć potwierdzenie ich poniesienia bowiem Urząd Skarbowy może wezwać podatnika na kontrolę.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa PIT) 

Autor: Krzysztof Gaida 

Renta wdowia a emerytura mundurowa

3 lutego 2025

Do Punktu NPO zgłosiła się Pani Renata, która ma 60 lat. W minionym roku zmarł jej mąż, emerytowany policjant. Pni Renata posiada prawo do emerytury z ZUS jednak z uwagi, iż emerytura jej zmarłego męża była wyższa, obecnie pobiera rentę rodzinną wypłacaną z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA. W rozmowie ze znajomą uzyskała informację, iż od 01 stycznia 2025 r. możliwe będzie aby otrzymywała również część swojej emerytury. 

Doradca NPO poinformował panią Renatę, iż od 01 stycznia 2025 r. możliwe jest złożenie wniosku do ZUS o wypłatę renty rodzinnej z innym świadczeniem, np. z emeryturą. Wypłata połączonych świadczeń możliwa będzie jednak dopiero od 1 lipca 2025 r. Doradca wyjaśnił, iż są dwa warianty wypłaty połączonych świadczeń. 

Pani Renata może otrzymać 100% renty rodzinnej (czyli tej, którą otrzymuje obecnie po mężu) oraz 15% własnej emerytury z ZUS

albo 

100% własnej emerytury z ZUS plus 15% renty rodzinnej (czyli tej, którą otrzymuje obecnie po mężu)

Doradca wyjaśnił, że klientka sama może wybrać, który wariant będzie dla niej bardziej korzystny.

Istotne jest również to, że jeśli Pani Renata ma prawo do emerytury z ZUS oraz z innej instytucji emerytalnej (w jej przypadku Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA który wypłaca tzw. emerytury mundurowe) to po stronie ZUS będzie spoczywał obowiązek potwierdzenia prawa do łącznej wypłaty świadczeń, a potem każda z tych instytucji będzie odrębnie wypłacała świadczenie, za które odpowiada. 

Doradca zaznaczył jednak, iż suma połączonych świadczeń nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Do tego limitu wliczamy także świadczenia, które wypłacają instytucje zagraniczne. Doliczone tu zostaną również inne niż jednorazowe świadczenia i dodatki, jeśli klientka otrzymuje je na podstawie ustawy emerytalnej lub odrębnych przepisów. Jeśli suma wypłacanych świadczeń będzie wyższa niż trzykrotność najniższej emerytury, świadczenie zostanie pomniejszone o kwotę przekroczenia. Obowiązuje zasada „złotówka za złotówkę”, znana z 14. emerytury.

Ważne jest również, że prawo do wypłaty świadczeń łącznie z rentą rodzinną ustaje w przypadku zawarcia przez Panią Renatę związku małżeńskiego. 

Doradca przybliżył również ogólne zasady przyznania renty wdowiej, uprawnieni do niej są:

  1.  wdowy lub wdowcy posiadający prawo do renty rodzinnej oraz własnego świadczenia, czyli: emerytury, emerytury rolniczej, emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej (oraz pozostałych służb mundurowych), zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej, 
  2.  osoba ubiegająca się o rentę wdowią musi mieć co najmniej 60 lat (jeśli jest kobietą) i 65 lat (jeśli jest mężczyzną),
  3.  do dnia śmierci małżonka (lub małżonki) należało pozostawać z nim we wspólności małżeńskiej,
  4.  osoba ubiegająca się o rentę wdowią musiała nabyć prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż w dniu, w którym ukończyła 55 lat, jeśli jest kobietą lub 60 lat, jeśli jest mężczyzną,
  5.  osoba ubiegająca się o rentę wdowią nie może być obecnie w innym związku małżeńskim.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1631)
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1243)

Autor: Krzysztof Gaida

Rękojmia i gwarancja

27 stycznia 2025

Do punku NPO zgłosił się Pan Jan, który w sklepie ze sprzętem RTV kupił telewizor. Po użytkowaniu przez kilka miesięcy telewizor nie funkcjonuje prawidłowo, sam się wyłącza a przekazywany obraz jest nie dość ostry. Pan Jan udał się więc do sklepu aby złożyć reklamację, sprzedawca jednak odesłał klienta na stronę internetową producenta telewizora gdzie za pomocą dedykowanej aplikacji powinien zgłosić wadę produktu i zamówić kuriera, który odbierze telewizor. Pan Jan jest osobą starszą, nie korzysta z Internetu i nie potrafi zgłosić wady telewizora na stronie producenta. Zwraca się więc z pytaniem czy sprzedawca w sklepie ma prawo odmówić mu przyjęcia reklamacji i odbioru wadliwego telewizora celem jego bezpłatnej naprawy. 

Doradca obywatelski uspokoił Pana Jana i wyjaśnił, że sprzedawca w sklepie ma obowiązek odebrać od niego wadliwy telewizor. Zgodnie z przepisami Kodeksu Cywilnego stanowiącymi o rękojmi, Pan Jan ma prawo wystąpić do sprzedawcy o jedną z następujących czynności:

1. bezpłatnej naprawy telewizora – jeżeli jest to możliwe

2. wymiany telewizora na nowy,

3. obniżenia ceny,

4. zwrotu zapłaconej ceny, przy czym jest to ostateczność, która występuje tylko wtedy gdy nie ma możliwości naprawy rzeczy lub jej wymiany na nową.

Doradca wyjaśnił, że sprzedawca odpowiada za sprzedaną rzecz przez okres dwóch lat od daty zakupu. 

Uszczegółowieniu natomiast wymaga kwestia, że jeżeli kupiony towar był przeceniony, np. z powodu jego niekompletności czy uszkodzeń to konsument nie może się oczywiście powołać na rękojmię dotycząca wad o których wiedział, gdy dany towar kupował. Jeżeli towar ma inną wadę, podlega ona rękojmi.

Doradca wyjaśnił, że odrębnym uprawnieniem jakie przysługuje kupującemu jest gwarancja. Jest to dobrowolny, czyli nieobowiązkowy dokument wydawany przez producenta towaru, w którym zapewnia on o jakości swojego produktu i informuje, że jeżeli w określonym czasie zaistnieje w nim wada (w okresie gwarancji) to on tę wadę usunie lub wymieni towar na inny, wolny od wad.

Ważne są również warunki, w jakich spełni się prawo gwarancji, oraz jakie wady towaru nie są w niej uwzględnione. W związku z faktem, iż jest to dokument dobrowolny, producent może sam dowolnie ustalić okres i warunki gwarancji.

Podsumowując doradca wyjaśnił różnice między rękojmią i gwarancją:

– rękojmia jest obowiązkową odpowiedzialnością sprzedawcy czyli sklepu, a gwarancja dobrowolnym dokumentem producenta,

– dochodzenie roszczeń z tytułu rękojmi to 2 lata a z tytułu gwarancji – to okres jaki producent określił w dokumencie gwarancji,

– jeżeli kupujący skorzystał z rękojmi i sprzedawca wymienił rzecz na nową to okres rękojmi nie ulega przedłużeniu, a jeżeli z gwarancji producent wymienił rzecz na nową – to gwarancja biegnie od nowa.

Jednak wymiana przedmiotu np. telewizora przez producenta (przy skorzystaniu z gwarancji) na nowy nie zwalnia sprzedawcy z obowiązku rękojmi w przypadku wad, które mogą wystąpić w przyszłości w wymienionej rzeczy, ale tylko do upływu okresu rękojmi.

Kupujący mają prawo skorzystać z rękojmi bez względu na uprawnienia z tytułu gwarancji.

Warto również wiedzieć o tym, że przy zgłoszeniu roszczeń z tytułu rękojmi sprzedawca ma 14 dni na rozpatrzenie reklamacji i poinformowanie o sposobie jej rozwiązania. Jeżeli nie udzieli odpowiedzi w tym terminie, reklamację uznaje się za przyjętą w całości. Doradca więc przygotował wspólnie z klientem projekt pisma stanowiący o chęci skorzystania z rękojmi i wytłumaczył Panu Janowi aby wysłał pismo do sklepu  listem poleconym lub dostarczył je za potwierdzeniem odbioru. W sytuacji bowiem gdy sprzedawca nie odniesie się do pisma w przeciągu 14 dni, reklamację uznaje się za przyjętą w całości.

Podstawa prawna:
Kodeks cywilny

Autor: Krzysztof Gaida

Zakupy w Internecie – prawa konsumenta

20 stycznia 2025

Pani Bożena, za namową wnuka i przy jego pomocy zakupiła w sklepie internetowym kamery. Kamery planowała zainstalować na działce w ogrodzie aby zwiększyć poziom bezpieczeństwa. Paczkę odebrała trzy dni temu. Po jej rozpakowaniu okazało się, że zakupione kamery są przeznaczone jedynie do użytku wewnętrznego a ponadto ich instalacja wymaga wykorzystania sieci Wi-Fi, dostępu do której pani Bożena na działce nie posiada.

Na samym wstępie doradca obywatelski uspokoił Panią Bożenę i wytłumaczył, że jest ona konsumentem a umowa zakupu kamer została zawarta na odległość tj. bez jednoczesnej obecności obu stron czyli poza siedzibą przedsiębiorstwa. Nie upłynął również ustawowy termin 14 dni. W związku z tym pani Bożena będzie mogła odstąpić od umowy kupna. Jeśli odeśle kamery do sprzedawcy, zwróci on jej wpłacone środki. Niezbędne jest jednak aby Pani Bożena w okresie 14 dni od otrzymania towaru wysłała sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy.
W dalszej części doradca dokładnie wytłumaczył, co oznacza pojęcie „poza siedzibą przedsiębiorstwa”. Poza siedzibą oznacza, że do zawarcia umowy nie dochodzi ani w siedzibie przedsiębiorcy, ani w sklepie stacjonarnym ale np. poprzez Internet lub telefon. Wyjaśnienia wymagało również pojęcie konsumenta. Doradca objaśnił, że konsumentem jest osoba fizyczna, która dokonuje czynności prawnej bezpośrednio niezwiązanej z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Doradca wyjaśnił, że nawet gdyby Pani Bożena prowadziła działalność gospodarczą ale tych konkretnych zakupów dokonywałaby na potrzeby prywatne, to w tej umowie osoba taka jest konsumentem. Drugą stroną umowy jest przedsiębiorca, który zorganizował swoją działalność przez
wykorzystanie środków porozumiewania się na odległość.
Doradca wyjaśnił, o jakich sprawach konsument czyli Pani Bożena powinna być poinformowana i to
najpóźniej w chwili złożenia propozycji zawarcia umowy kupna. Należą do nich m.in. nazwa przedsiębiorcy lub jego imię i nazwisko, jego siedziba (tj. adres), istotne właściwości oferowanego przedmiotu, koszty oraz termin i sposób dostawy towaru, miejsce i sposób składania reklamacji. Konsument powinien być także poinformowany o prawie odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy lub od daty otrzymania zamówionego towaru.
Doradca wyjaśnił, że umowa zakupu nie może być formułowana w sposób mniej korzystny niż zakładają to przepisy ustawy, może być natomiast bardziej korzystna (np. termin na odstąpienie może wynosić 365 dni).
Doradca wyjaśnił, że 14 dniowy termin na odstąpienie od zawartej umowy zakupu przez Internet to tzw. prawo do namysłu, umożliwiające kupującemu zapoznanie się z towarem i rozważenie racjonalności zakupu. To uprawnienie nie przysługuje jednak w przypadku zakupów w sklepach tradycyjnych stacjonarnych, chyba, że sprzedawca taką możliwość zastrzegł.

Obowiązki sprzedawcy

Sprzedawca musi niezwłocznie nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia — zwrócić konsumentowi wszystkie dokonane przez niego płatności, w tym koszty dostawy towaru. Pieniądze powinny zostać zwrócone w taki sam sposób, jakiego wcześniej użył kupujący, chyba że wyraził on zgodę na inną formę zwrotu wpłaconych środków (o ile nie łączy się to dla niego z dodatkową odpłatnością). Przedsiębiorca może powstrzymać się ze zwrotem pieniędzy do chwili otrzymania rzeczy lub potwierdzenia jej odesłania. Jest to zasada mająca na celu ochronę przedsiębiorcy przed nieuczciwym konsumentem.


Obowiązki konsumenta

W przypadku odstąpienia od umowy Konsument również niezwłocznie musi odesłać zwracany towar. Ma na to 14 dni od dnia, w którym złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy.
Doradca przestrzegł Panią Bożenę, że jeśli nie odeśle zakupionego przedmiotu sprzedawcy, umowa kupna, od której odstąpiła nadal pozostaje w skutku odstąpienia, to znaczy że jeżeli konsument nie odesłał towaru, to umowa i tak nie obowiązuje między stronami. Jednak wówczas sprzedawca ma roszczenie o zapłatę wobec klienta czyli Pani Bożeny.

Termin zwrotu towaru nie obowiązuje, jeżeli sprzedawca zobowiązał się, że sam go odbierze od konsumenta, należy jednak pamiętać o tym, aby mieć dowód na te deklarację i samemu nie narazić się na skutki niewysłania towar.

Doradca wyjaśnił również, że sklepy internetowe często przy okazji sprzedaży towaru oferują np. jego ubezpieczenie lub przedłużoną gwarancję. W tym przypadku mamy do czynienie z umową powiązaną. Istotne jest to, iż wraz z odstąpieniem od umowy na zakupiony towar przestaje obowiązywać również ta umowa powiązana tj. tak jakby nie została zawarta. To przedsiębiorca ma obowiązek poinformować ten powiązany podmiot o odstąpieniu od umowy głównej. Konsument jednak może dodatkowo zabezpieczyć się i może samemu powiadomić dodatkowo tę powiązaną instytucję o odstąpieniu od umowy głównej.

Doradca zwrócił również uwagę na regulacje zawierania umów na odległość dotyczące dóbr, których nie możemy odesłać, np. usług telekomunikacyjnych, dostaw mediów, gazu, prądu. Zasady obowiązywania są takie same tzn. również możemy odstąpić od takiej umowy w terminie 14 dni, jednak często jesteśmy zainteresowani tym, żeby świadczenie usług np. dostęp do Internetu zaczęło się natychmiast, tj. przed upływem tego 14 dniowego terminu. Jest oczywiście taka możliwość. Jeżeli jednak skorzystamy z 14 dniowego terminu do odstąpienia od umowy, to trzeba będzie zapłacić dostawcy za te dni kiedy korzystaliśmy z usługi.
Odmienna sytuacja z odstąpieniem od umowy jest jeżeli zakupimy treści cyfrowe pobierane bezpośrednio ze strony internetowej, wówczas prawo do odstąpienia od umowy przysługuje konsumentowi pod warunkiem, że nie zaczął z niej korzystać.

Doradca przestrzegł Panią Bożenę, iż ustawodawca wymienił sytuacje, gdy prawo odstąpienia od umowy nie przysługuje konsumentowi, będą to np.:

  • umowy o świadczenie usług hotelarskich, przewozu rzeczy, najmu samochodów, gastronomii,
    usług związanych z wypoczynkiem, wydarzeniami rozrywkowymi, sportowymi lub kulturalnymi,
    jeżeli w umowie oznaczono dzień lub okres świadczenia usługi – np. zakup biletu na koncert.
  • usługi w zakresie gier hazardowych.
  • o świadczenie usług, jeżeli przedsiębiorca wykonał w pełni usługę za wyraźną zgodą konsumenta, który przed rozpoczęciem świadczenia został poinformowany o tym, że po jego spełnieniu utraci prawo do odstąpienia od umowy · np. korepetycje udzielane przez Internet;
  • sprzedaż walut, w których cena lub wynagrodzenie zależą od wahań na rynku finansowym, niezależnych od przedsiębiorcy i mogących wystąpić przed upływem terminu na odstąpienie od
    umowy – np. sprzedaż walut obcych;
  • w których przedmiotem świadczenia jest rzecz na indywidualne zamówienie np. obraz
  • w których towar szybko ulega zepsuciu lub ma krótki termin przydatności do użycia – np. artykuły spożywcze
  • w których przedmiotem świadczenia jest rzecz dostarczana w zapieczętowanym opakowaniu,
    której po otwarciu nie można zwrócić ze względu na ochronę zdrowia lub higienę – np. soczewki
    kontaktowe;
  • zawartych w drodze aukcji publicznej – np. zakup rzeźby w domu aukcyjnym;
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta


Autor: Krzysztof Gaida