Autor: Beata Klimkiewicz

CAM – Centra Aktywności Międzypokoleniowej w Warszawie

10 listopada 2025

Pani Agata niedługo przechodzi na emeryturę. Mimo 60 lat jest nadal w bardzo dobrej formie i ma dużo energii. Zaczęła obawiać się, co zrobi na emeryturze z taką ilością wolnego czasu, bo nie ma za bardzo pomysłu, czym mogłaby go zapełnić. Dzieci ma odchowane, wnuki studiują a mąż wyjeżdża kilka razy w miesiącu w dłuższe trasy, gdy ona ciągle siedzi sama w domu. Rozważała zapisanie się na Uniwersytet Trzeciego Wieku – udała się do doradcy obywatelskiego, żeby dowiedzieć się, jakie są możliwości studiowania w Warszawie. Okazało się, że może się na nie zapisać dopiero za kilka miesięcy, gdyż nabór na obecny semestr został już zakończony. Natomiast doradca opowiedział jej o działającym od niedawna w pobliżu, przy ul. Ceramicznej w Warszawie, ośrodku CAM – Centrum Aktywności Międzypokoleniowej, które oferuje wiele ciekawych zajęć dla seniorów (lecz nie tylko dla nich), organizując przestrzeń, w której mogą spotykać się ludzie, realizując swoje pasje i zainteresowania, niezależnie od wieku.

Centra Aktywności Międzypokoleniowej (CAM) to wyjątkowe placówki wsparcia mieszkańców Warszawy w wieku senioralnym. Dzięki zaangażowaniu w ich działania wielu pokoleń, pobyt w nich jest idealną okazją do integracji sąsiedzkiej. Działania realizowane przez CAM pomagają przeciwdziałać osamotnieniu i włączają seniorów w życie społeczne różnych dzielnic Warszawy.

Początkowo w Warszawie działało jedno Centrum Aktywności Międzypokoleniowej, zlokalizowane na ul. Nowolipie 25B (tel. 22 838 34 96, e-mail. nowolipie@camnowolipie.pl). 

Następnie, rok po roku zaczęły się w Warszawie otwierać kolejne:

CAM przy ul. Ceramicznej 9 B, tel. 22 370 24 24, kom. 723 454 905

CAM przy ul. Korotyńskiego 13, tel. 22 589 01 00, e-mail: korotynskiego@camnowolipie.pl

CAM Nasza przy ul. Stalowej 29, tel. 723 244 381, e-mail: nowolipie@camnowolipie.pl

CAM przy ul. Armii Ludowej 9, tel. 723 244 387, e-mail: camal9@camnowolipie.pl

CAM Dom Powstańców Warszawskich przy ul. Nowolipie 22, 

W planach jest otwarcie CAM w Wawrze, pomiędzy ul. Patriotów i Mrówczą.

Misją Centrum Aktywności Międzypokoleniowej jest promowanie aktywności seniorów i wzmacnianie idei dialogu międzypokoleniowego. Jest to miejsce integracji sąsiedzkiej o międzypokoleniowym charakterze. Wszystkie zajęcia są bezpłatne dla uczestników a prowadzą je wolontariusze.

Na zajęcia cykliczne trzeba się zapisywać, ale wiele wydarzeń jest organizowanych bez konieczności wcześniejszego zgłaszania się.

W niektórych ośrodkach są stołówki, gdzie można korzystać z bezpłatnych posiłków, przedtem jednak każde zgłoszenie analizowane jest indywidualnie. Ponadto w Centrum działa klubokawiarnia – można tam kupić napoje i ciastka w przystępnej cenie. Kawiarnie są też wykorzystywane jako miejsca spotkań, prelekcji i gier planszowych. To również miejsce wymiany książek oraz innych rzeczy.

W CAM prowadzone są zajęcia edukacyjne takie jak nauka języków, zajęcia artystyczne, nauka obsługi komputera, tabletu czy telefonu komórkowego, konsultacje cyfrowe a także zajęcia fizyczne – gimnastyka dla seniorów, joga, ćwiczenia w plenerze.

W ośrodku praskim CAM Nowa proponowane są następujące aktywności:

– otwarte śniadania sąsiedzkie

– międzypokoleniowe rozmowy o życiu

– wspólne sąsiedzkie śpiewanie

– klub podróżnika

– praskie spacery.

W niektórych placówkach CAM działa chór, w innych proponuje się wycieczki rowerowe, krajoznawcze czy nawet spływy kajakowe. Wszystko dopasowane jest do pory roku. Terapia sztuką, wieczory poetyckie, klub dyskusyjny, uprawa roślin, zajęcia plastyczne, robótki ręczne i rękodzieło, imprezy taneczne, warsztaty pisarskie, spotkania filozoficzne a nawet warsztaty genealogiczne – w takich zajęciach można wziąć udział w CAM. CAM organizuje też koncerty, pogadanki zdrowotne o szczepieniach, depresji i innych problemach zdrowotnych, jak również wykłady o pochówkach ekologicznych. Odbywają się tam również niektóre zajęcia Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Wiele stowarzyszeń i organizacji pozarządowych angażuje się w organizowane tam zajęć dla seniorów.

CAM to przestrzeń otwarta na ludzi, pomysły i relacje. Realizuje się tam szereg inicjatyw z udziałem ludzi w różnym wieku – od seniorów po dzieci, promując aktywność społeczną, wzajemne wsparcie oraz wymianę międzypokoleniową.

Więcej informacji o ich działalności można znaleźć na stronie: cam.waw.pl.

Doradca polecił pani Agacie zapoznanie się z ofertą CAM i skorzystanie z tej formy aktywności.

Autorka: Beata Klimkiewicz

Kiedy można skorzystać z hospicjum domowego?

29 września 2025

Siostra pani Walerii, Sabina od jakiegoś czasu choruje na białaczkę. W szpitalu, w którym przebywa, lekarze zadecydowali, że dalsze leczenie nie przyniesie poprawy i jedyne, co w jej sytuacji można zrobić, to otoczyć ją opiekę paliatywną. Pani Sabina przy wypisie ze szpitala otrzyma skierowanie do hospicjum. Formalnościami zajęła się pani Waleria. Panią Sabinę planują wypisać ze szpitala w tym tygodniu, ale niestety, w hospicjum stacjonarnym nie ma obecnie miejsc. Na przyjęcie do hospicjum czeka się długo, gdyż miejsce zwalnia się dopiero po śmierci któregoś z pacjentów. Ponadto wiele osób czeka na przyjęcie w kolejce przed panią Sabiną. Pani Waleria postanowiła na czas oczekiwania na hospicjum stacjonarne wziąć siostrę do siebie. Jest starszą, schorowaną kobietą i nie wie, jak sobie sama poradzi z opieką nad osobą chorą onkologicznie. Umówiła się na poradę do doradcy obywatelskiego, który zasugerował skorzystanie z hospicjum domowego dla pani Sabiny do czasu uzyskania miejsca w hospicjum stacjonarnym.

Opieką hospicjum obejmuje się chorych, u których zakończono, nie rozpoczęto lub wstrzymano leczenie onkologiczne. 

Z opieki hospicjum domowego mogą korzystać nieuleczalnie chorzy pacjenci ze skierowaniem, wydanym przez lekarza posiadającego umowę z NFZ, z podaniem rozpoznania oraz kodem ICD-10 oraz rozszerzeniem o symbole następujących chorób:

C00-D48 – Nowotwór złośliwy lub nowotwór o niepewnym rozpoznaniu

B20-B24 – Choroba wywołana ludzkim upośledzeniem odporności (HIV)

G09     – Następstwa zapalnych chorób ośrodkowego układu nerwowego

G10-G13  – Układowe zaniki pierwotne zajmujące ośrodkowy układ nerwowy (stwardnienie boczne zanikowe)

G35 – Stwardnienie rozsiane

I42-I43 – Kardiomiopatia

J96 – Niewydolność oddechowa niesklasyfikowana gdzie indziej

L89 – Owrzodzenie odleżynowe (odleżyny III stopnia).

Chorzy, którzy czekają na przyjęcie do hospicjum stacjonarnego, mogą skorzystać z usług hospicjum domowego, ale warunkiem jest wystawienie oddzielnego skierowania z zaznaczeniem „hopsicjum domowe”.

Hospicjum domowe polega na zapewnieniu opieki paliatywnej pacjentom w ich własnym domu przez zespół specjalistów, który obejmuje lekarza, pielęgniarkę, psychologa i fizjoterapeutę. Opieka ta skupia się na łagodzeniu bólu i innych objawów, wsparciu psychologicznym dla pacjenta i rodziny, a także nauce pielęgnacji. 

W ramach hospicjum domowego można korzystać nie tylko z opieki dedykowanego, specjalnie dla tych jednostek, personelu medycznego, ale również z bezpłatnej wypożyczalni sprzętu medycznego i pomocniczego, co jest ogromnym wsparciem przy dostosowaniu warunków domowych do funkcjonowania w nim chorego.

Zapisanie się do hospicjum domowego nie jest skomplikowane, należy tylko skompletować następującą dokumentację:

1/ skierowanie do hospicjum domowego

2/ dokumentację medyczną (potwierdzającą  rozpoznanie choroby kwalifikującej symbolem do korzystania z usług hospicjum), taką jak wypis ze szpitala, badania obrazowe, tomografię, rezonans czy badania histopatologiczne, ostatnie wyniki badań laboratoryjnych, listę przyjmowanych leków, zalecenia lekarskie itp.

3/ dokument potwierdzający ubezpieczenie w ZUS np. legitymację emeryta/rencisty, decyzję przyznania świadczenia, RMUA z zakładu pracy, itp.

Chorzy zapisani do hospicjum domowego mają zapewnione:

  • opiekę lekarską (minimum dwa razy w miesiącu)
  • opiekę pielęgniarską (minimum dwa razy w tygodniu),
  • możliwość nieodpłatnego wypożyczenia sprzętu i aparatury medycznej,
  • pomoc psychologiczną i duchową,
  • rehabilitację zgodnie z zaleceniem lekarza prowadzącego,
  • wsparcie pracownika socjalnego,
  • opiekę wolontariuszy.

Pani Waleria ma jeszcze cztery dni na zorganizowanie w swoim domu pobytu pani Sabinie. Jak się dowiedziała przy zapisie do hospicjum domowego – na pierwszą wizytę lekarza będzie musiała poczekać 7-10 dni, ale już teraz może wypożyczyć specjalne łóżko dla obłożnie chorego, które przywiozą jej pracownicy hospicjum do domu, jak również na wózek inwalidzki i chodzik a także koncentrator tlenu dla pani Sabiny.

Podstawa prawna:
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej.
Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 28 marca 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej.

Autorka: Beata Klimkiewicz

Świadczenie honorowe z ZUS

4 sierpnia 2025

Pan Ludwik za dwa miesiące kończy sto lat. Usłyszał od sąsiada, że z racji takiego wieku od dnia setnych urodzin może otrzymywać z ZUS jakąś dodatkową sumę pieniędzy. Był bardzo ciekawy, jak to wygląda i jakie formalności trzeba załatwić, żeby dostać to dodatkowe świadczenie. Pan Ludwik ma o rok młodszą żonę, która nigdy nie pracowała, gdyż wychowywała dzieci. Żona obecnie otrzymuje zasiłek stały. Pan Ludwik chciałby się dowiedzieć, czy po jego ewentualnej śmierci żona będzie otrzymywać te dodatkowe, przyznane mu po setnych urodzinach pieniądze? W tym celu udał się do doradcy obywatelskiego. 

Świadczenie honorowe, inaczej zwane emeryturą honorową, to dodatkowe świadczenie pieniężne wypłacane przez ZUS osobom, które ukończyły 100 lat. Wuypłacane jest niezależnie od pobieranej emerytury czy renty. 

Od 1 marca 2025 roku wysokość tego świadczenia wynosi 6.590,91 zł brutto miesięcznie. Świadczenie to wypłacane jest z urzędu, więc nie trzeba składać żadnego wniosku, aby je otrzymać. 

Jedyne warunki, które trzeba spełnić, żeby je pobierać to trzeba być polskim obywatelem, ukończyć sto lat oraz mieć przyznaną emeryturę/rentę z ZUS lub KRUS.

Świadczenie honorowe jest waloryzowane co roku w marcu a jego przyznanie jest niezależne od innych dochodów.

Ze świadczenia honorowego pobierana jest zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne.

Jeżeli ktoś nie uzyskał prawa do renty lub emerytury, ale:

  • ma polskie obywatelstwo 
  • ma ukończone sto lat,
  • po ukończeniu szesnastego roku życia jego centrum życiowe znajdowało się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej dziesięciu lat,

może wystąpić z wnioskiem do ZUS o przyznanie świadczenia honorowego.

ZUS będzie wypłacał to świadczenie od miesiąca, w którym został złożony wniosek, ale nie wcześniej niż od miesiąca, w którym wnioskodawca ukończył sto lat.

Formularz wniosku o świadczenie honorowe (ESH) jest dostępny na stronie internetowej http://www.zus.pl i w każdej placówce ZUS.

Pan Ludwik za dwa miesiące, po skończeniu stu lat, otrzyma dodatkowo do swojej emerytury, świadczenie honorowe w wysokości 6.590,91 zł i od tej pory będzie je co miesiąc otrzymywał. W przypadku żony pana Ludwika, po jego śmierci nie będzie ona dostawała emerytury honorowej pana Ludwika. Natomiast po ukończeniu przez nią stu lat, może sama wystąpić do ZUS o przyznanie jej emerytury honorowej, gdyż spełnia ku temu wszelkie warunki. Powinna tylko pamiętać, że w jej przypadku świadczenie to nie zostaje przyznane automatycznie, tak jak w przypadku pana Ludwika, a dopiero po złożeniu wniosku. No i oczywiście po ukończeniu przez nią stu lat.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 18 października 2024 r. o świadczeniu honorowym z tytułu ukończenia 100 lat życia (Dz.U. z 204 r. poz. 1674);
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1631)

Autorka: Beata Klimkiewicz

Co należy wiedzieć przed podjęciem jednoosobowej działalności gospodarczej?

14 kwietnia 2025

Pan Zbigniew od lat zajmuje się remontami mieszkań. Do tej pory zatrudniony był na umowę zlecenie w spółce budowlanej, ale od kiedy założył rodzinę, coraz trudniej było mu się dostosować do godzin pracy, wymaganych przez pracodawcę. Nigdy też nie mógł wziąć urlopu tak, żeby spędzić go razem z rodziną. Zdecydowali z żoną, że pan Zbigniew powinien zmienić formę zatrudnienia i założyć jednoosobową działalność gospodarczą. Pan Zbigniew umówił się na spotkanie z doradcą obywatelskim, żeby dowedzieć się więcej na ten temat.

Jednoosobowa działalność gospodarcza jest najprostszą formą prowadzenia własnego przedsiębiorstwa, przeznaczoną dla osób fizycznych. Samo założenie firmy nie jest trudne – można to zrobić w jeden dzień, nie wychodząc z domu, gdyż jej rejestracja może być dokonana on-line. 

Przedsiębiorca odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania firmy. Nie musi wnosić żadnego początkowego kapitału zakładowego i może prowadzić uproszczoną księgowość. W razie potrzeby ma możliwość zatrudniania pracowników, nawiązywania współpracy z innymi firmami, a także udzielania pełnomocnictwa, np. biuru rachunkowemu.

Z samym założeniem firmy nie wiążą się duże koszty, większość spraw można załatwić bezpłatnie. Natomiast zanim podejmie się ten krok, należy rozważyć, czy dochód w firmie będzie na tyle pewny i wysoki, żeby zapewnić sobie przychody niezbędne do życia. 

Utrzymanie firmy pociąga za sobą pewne stałe wydatki – trzeba je najpierw przeanalizować, opracować biznes plan, jak również powziąć wiedzę o wymaganiach prawnych związanych z prowadzeniem firmy, bez znajomości których można popaść w kłopoty finansowe.

Pierwszym krokiem do założenia działalności gospodarczej jest rejestracja firmy w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) na formularzu CEIDG-1. Można to zrobić przez internet (adres: www.biznes.gov.pl), w banku lub odwiedzając najbliższy urząd gminy lub miasta. Rejestracja jest bezpłatna, a poprzez złożenie tego wniosku występuje się też automatycznie do urzędu skarbowego o wydanie NIP (Numer Identyfikacji Podatkowej) i REGONU do Głównego Urzędu Statystycznego (GUS). Jeżeli w momencie zakładania jednoosobowej działalności gospodarczej, przyszły przedsiębiorca miał nadany wcześniej NIP, nie ulega on zmianie.

NIP jest niezbędny do celów podatkowych a numer REGON to podstawa w kontaktach z urzędem skarbowym czy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Potrzebny jest też do rozliczeń oraz zawierania umów. REGON powinien też się znaleźć na wszystkich pieczęciach firmowych (tak samo jak NIP, adres i pełna nazwa firmy).

Podczas rejestracji firmy dokonuje się wyboru formy opodatkowania (ryczałt ewidencjonowany, podatek liniowy lub podatek na zasadach ogólnych). Jeśli przedsiębiorca zobowiązany jest do płacenia VAT – podatku od towarów i usług, powinien złożyć formularz VAT w urzędzie skarbowym. Niezależnie od wszystkiego, po zarejestrowaniu firmy warto udać się do urzędu skarbowego po informacje, jakie dokładnie zobowiązania podatkowe ciążą na przedsiębiorcy. 

W nazwie firmy powinno się znaleźć imię i nazwisko przedsiębiorcy, można tam też dodać nazwę usługi lub oferowanych towarów. Należy wskazać adres działalności, choć nie zawsze adres firmy jest wymagany (można wskazać brak stałego adresu wykonywania działalności gospodarczej), natomiast we wniosku powinien się obowiązkowo znaleźć adres do doręczeń.

Nowi przedsiębiorcy muszą obecnie obowiązkowo posiadać skrzynkę do e-Doręczeń i założenie jej będzie kolejnym krokiem w procesie rejestracji działalności gospodarczej. Firmy zarejestrowane w CEIDG przed 2025 rokiem będą miały obowiązek stosowania e-Doręczeń od 1 października 2026 roku.

Przy rejestracji trzeba też wybrać przeważający kod PKD (można wskazać więcej niż jeden) – kod ten określa zakres usług i branżę, w której specjalizuje się przedsiębiorca.

Rejestrując firmę przez internet – adres: www.ceidg.gov.pl, należy jako loginu użyć profilu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego. Konieczne jest przy tym otrzymanie urzędowego poświadczenia odbioru, gdyż jego brak może oznaczać, że tylko złożyliśmy wniosek, a rejestracja firmy się nie dokonała.

Zgłoszenie działalności gospodarczej na druku CEIDG-1 jest jednocześnie wnioskiem o rejestrację przedsiębiorcy jako płatnika składek do ZUS. Przedsiębiorca ma 7 dni od daty rejestracji firmy na zgłoszenie do ubezpieczeń ZUS, gdyż opłacanie ubezpieczenia zdrowotnego i społecznego jest obowiązkowe. Do tego celu służy druk ZUS ZUA (ubezpieczenie społeczne i zdrowotne) lub ZUS ZZA (tylko składka zdrowotna).  Obecnie początkujący przedsiębiorcy mogą skorzystać z pewnych ulg – pierwszą z nich jest tak zwana „ulga na start”. Przez pierwsze 6 miesięcy, liczone od dnia rozpoczęcia jednoosobowej działalności gospodarczej, przedsiębiorca płaci wyłącznie składkę zdrowotną. Po tym okresie nowy przedsiębiorca może skorzystać z drugiej ulgi – przez kolejne 24 miesięcy płaci ubezpieczenie zdrowotne i społeczne, płacąc niższe składki na preferencyjnych zasadach. 

Powyższe ulgi nie przysługują przedsiębiorcom, którzy w okresie 60 miesięcy przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej prowadzili już inną działalność gospodarczą.

Po pierwszym roku działalności przedsiębiorcy, którzy osiągają niewielkie przychody mogą skorzystać z tzw. „Małego ZUS-u”. Z tej ulgi mogą skorzystać przedsiębiorcy, których roczny przychód nie przekroczy 120.000 zł.

Mimo, że konto firmowe jest obowiązkowe tylko dla płatników VAT lub gdy przedsiębiorca świadczy usługi dla innych firm, przy kwotach przekraczających 15000,00 zł brutto, warto otworzyć w banku konto firmowe. 

Przedsiębiorca powinien dobrze orientować się, co do bardzo wielu przepisów prawnych i podatkowych, wśród których osoba nie mająca dotychczas z nimi do czynienia może się łatwo pogubić. Warto więc przewidzieć wśród miesięcznych wydatków na prowadzenie działalności gospodarczej również pewną sumę na zatrudnienie osoby lub firmy, która zajęłaby się obsługą rachunkowo-prawną powstałej firmy. 

Podstawa prawna:
Ustawa Prawo przedsiębiorców 
Kodeks cywilny

Autorka: Beata Klimkiewicz

Nierejestrowana działalność

17 lutego 2025

Pani Aldona jest szczęśliwą mężatką i matką dwójki nastoletnich dzieci. Przez wiele lat przebywała w domu, zajmując się wychowaniem dzieci a mąż zarabiał na utrzymanie ich rodziny. Kiedy dzieci stały się starsze, pani Aldona mogła wreszcie rozejrzeć za jakąś pracą. Zaczęła przyjmować zlecenia z firmy sprzątającej i od czasu do czasu sprzątała pomieszczenia, w których odbywały się szkolenia lub konferencje. W zeszłym miesiącu szefowa oznajmiła jej, że rozwiązuje spółkę i nie będzie mogła jej dłużej zatrudniać. Pani Aldona domówiła się z biurem szkoleniowym, że mogłaby nadal sprzątać te same pomieszczenia, kiedy będą odbywały się tam szkolenia, ale postawili jej warunek, że powinna teraz samo się zatrudnić czyli wystawiać rachunki w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Pani Aldona obawia się dodatkowych wydatków, formalności i obowiązków prawnych, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Szkolenia i konferencje, po których miałaby sprzątać, odbywają się nieregularnie, zarobek z nich nie jest wysoki i mogłoby nie wystarczyć dochodu na pokrycie  zobowiązań finansowych, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgłosiła się więc do doradcy obywatelskiego z pytaniem, w jaki najprostszy sposób mogłaby prowadzić taką działalność na własną rękę bez konieczności ponoszenia dodatkowych wydatków?

Najprostszą formą samozatrudnienia, bardzo atrakcyjną dla osób chcących dorobić do pensji, emerytury lub chcących otworzyć działalność biznesową „na próbę”, poprowadzić małe usługi czy sprzedaż, jest tzw. działalność nierejestrowana. Nie w każdym przypadku można zdecydować się na taką działalność, gdyż jej podjęcie związane jest ze spełnieniem kilku warunków, omówionych poniżej. 

Działalność nierejestrowana to taka, która wykonywana jest przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Działalność ta powinna być prowadzona indywidualnie – w żadnym przypadku nie może być prowadzona w ramach spółki cywilnej.

Trzeba też wiedzieć, że działalność ta nie może obejmować branż, wymagających specjalnych uprawnień. Wyłączona jest każda działalność, która wymaga koncesji, licencji czy zezwolenia.

Limit przychodów dla działalności nierejestrowanej wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia brutto, obowiązującego w danym okresie. Od 1 stycznia 2025 roku limit przychodów dla działalności nierejestrowanej wynosi 3.499,50 zł miesięcznie (w 2025 roku minimalne wynagrodzenie to 4.666 zł brutto).

Działalność nierejestrowana nie wymaga rejestracji firmy, nie trzeba zgłaszać jej działalności w CEIDG, urzędzie skarbowym czy GUS.

Natomiast jeżeli przychód należny z działalności nierejestrowanej przekroczyłby w danym miesiącu kwotę powyższego limitu, działalność ta staje się działalnością gospodarczą, począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie limitu. Wówczas w ciągu 7 dni należy złożyć w CEIDG wniosek rejestracyjny.

Z tytułu prowadzenia działalności nierejestrowanej nie ma obowiązku odprowadzania jakichkolwiek składek społecznych czy zdrowotnych. Osoba prowadząca tego typu działalność nie dokonuje rejestracji i nie składa żadnych deklaracji ZUS.

Działalność nierejestrowana wiąże się jednak również z pewnymi obowiązkami. Należą do nich:

  1. Prowadzenie ewidencji sprzedaży — decydując się na ten rodzaj działalności, należy prowadzić uproszczoną ewidencję, w której zapisywane są wszystkie przychody. Może to być forma papierowa lub elektroniczna.
  2. Rozliczanie podatku dochodowego — przychody z działalności nierejestrowanej są opodatkowane według skali podatkowej i rozliczane w rocznym zeznaniu PIT-36. W związku z tym, że działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą, nie ma obowiązku odprowadzania okresowych (miesięcznych czy kwartalnych) zaliczek na podatek dochodowy. Natomiast dochód z tej działalności należy ująć w zeznaniu rocznym.
  3. Przestrzeganie praw konsumenta — należy zapewnić klientom możliwość reklamacji, zwrotu towaru oraz przestrzegać innych przepisów konsumenckich.
  4. Wystawianie rachunków lub faktur — na żądanie klienta, osoba prowadząca działalność nierejestrowaną ma obowiązek wystawić rachunek lub fakturę.

Uwaga! Prowadzenie działalności nierejestrowanej może wiązać się z utratą statusu osoby bezrobotnej. Jeśli przychód przekroczy połowę minimalnego wynagrodzenia (w 2025 roku połowa minimalnego wynagrodzenia to 2333,00 zł) należy ten fakt zgłosić do Urzędu Pracy. Takie zgłoszenie spowoduje utratę statusu osoby bezrobotnej.

Pani Aldona może w dowolnej chwili rozpocząć działalność nierejestrowaną, pilnując tylko, aby w żadnym miesiącu jej przychód nie przekroczył kwoty 3.499,50 zł. Powinna prowadzić przy tym uproszczoną ewidencję sprzedaży, w której zapisywać będzie wszystkie przychody – będzie to pomocnym narzędziem przy ustalaniu jej miesięcznego limitu przychodów. Może wystawiać faktury firmie, dla której sprząta. I najważniejsze – w zeznaniu rocznym pani Aldona ma obowiązek wykazać osiągnięty przychód z działalności nierejestrowanej i odprowadzić do Urzędu Skarbowego należny podatek.

Podstawa prawna:
Ustawa Prawo przedsiębiorców 
Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę


Autorka: Beata Klimkiewicz

Zmiany w prawie spadkowym. Część druga – niegodność dziedziczenia.

22 lipca 2024

Pani Barbara przez 9 lat zajmowała się ponad 90-letnią matką, która przez swoje ostatnie 4 lata życia nie wychodziła z łóżka. Matka zachorowała na chorobę Alzheimera i nie była nawet świadoma, że opiekuje się nią córka, gdyż nikogo już nie rozpoznawała i nie wiedziała, kto jest kim. Pani Barbara zmuszona była zrezygnować z życia zawodowego i przeszła na wcześniejszą emeryturę. Matka pani Barbary była wdową, ale miała oprócz niej jeszcze jedno dziecko – 55-letniego syna, Eryka. Syn nie interesował się losem matki, nie chciał pomagać siostrze w opiece nad nią ani fizycznie ani finansowo. Od 5 lat w ogóle się nie odzywał i nie interesowało go, czy siostra daje sobie radę z opieką nad matką. W ostatniej rozmowie z siostrą stwierdził, że jeśli ta opieka ją przerasta, może oddać matkę do domu pomocy społecznej, tylko niech weźmie pod uwagę, że on się do tego nie będzie dokładał. Eryk pojawił się na pogrzebie matki, który odbył się miesiąc temu. Zapytał wtedy siostrę, czy będą sprzedawać dom matki, czy ona woli go spłacić – jemu to obojętne, ale pieniądze musi mieć nie później niż za 3 miesiące. Oburzyło to panią Barbarę, gdyż uważała, że swoim zachowaniem brat nie zasłużył na to, aby cokolwiek dziedziczyć po matce. Udała się zatem do doradcy obywatelskiego, żeby zapytać, jak ta sprawa wygląda w świetle prawa?

Do 15 listopada 2023 roku, Kodeks cywilny zawierał następujący zapis o niegodności dziedziczenia:

„Art.  928.  [Niegodność dziedziczenia]

§  1. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;

2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;

3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.”

Nowelizacja art. 928 Kodeksu cywilnego, która weszła w życie 15 listopada 2023 roku, przyniosła kilka istotnych przesłanek, pozwalających na uznanie spadkobiercy niegodnym dziedziczenia, czyli na pozbawienie spadkobiercy zarówno prawa do dziedziczenia, jak i prawa do zachowku.

Art. 928 Kodeksu cywilnego został rozszerzony o następujące punkty:

„4)  uporczywie uchylał się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową;

5)    uporczywie uchylał się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka.”

Rozszerzenie przepisów prawnych o te dwie przesłanki ma na celu umożliwienie osobie, mającej w tym interes prawny (np. pozostałym spadkobiercom), przeciwstawienie się możliwości uzyskania korzyści ze spadku przez osobę nie wykonującą obowiązków wynikających z prawa rodzinnego i zasad współżycia społecznego w stosunku do spadkodawcy, mimo realnej możliwości ich spełnienia.

Przesłanki wskazane w punktach 4 i 5 obowiązują w sprawach spadkowych, dotyczących spadku otwartego po dniu 15 listopada 2023 r. Na te dwie nowe przesłanki pozostali spadkobiercy nie będą mogli się powołać, jeśli spadkodawca zmarł przed 15 listopada ub. r.

Dzięki wprowadzeniu tych przesłanek do przepisów prawnych, pani Barbara wnioskując do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po matce, może wnioskować o wyłączenie brata z kręgu spadkobierców jako osoby niegodnej dziedziczenia ze względu na uporczywe uchylanie się przez niego od obowiązku pieczy nad matką i wspierania jej jako swojego rodzica w chwilach, kiedy matka tego wsparcia wymagała.

Jednocześnie pani Barbara powinna pilnować terminów w sprawie wyłączenia brata z dziedziczenia, biorąc pod uwagę następujący artykuł Kodeksu cywilnego:

„Art.  929.  [Legitymacja czynna w procesie o niegodność dziedziczenia]

Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku.”

Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. W przypadku zatem pozytywnego rozpatrzenia przez sąd wniosku pani Barbary o uznanie brata za niegodnego dziedziczenia, pani Barbara będzie jedynym spadkobiercą swojej matki i to ona odziedziczy w całości jej dom.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1615);
Kodeks cywilny;
Kodeks postępowania cywilnego.

Autorka: Beata Klimkiewicz

Zmiany w prawie spadkowym w 2023 roku. Część I – odrzucenie spadku w imieniu dziecka

22 kwietnia 2024

Pan Henryk zmarł 2 miesiące temu. W chwili śmierci nie miał żadnego majątku a był zadłużony na ponad 500.000 zł, gdyż zaciągnął kredyty na rozwój firmy, która upadła w czasie epidemii Covid-19. Pan Henryk był wdowcem, miał tylko jednego syna – Ryszarda i 6-letniego wnuka – Teofila. Ryszard od 5 lat mieszka z rodziną w Wielkiej Brytanii. Chciałby jak najszybciej odrzucić spadek po ojcu. Martwi go jednak, że formalności mogą przedłużyć się ze względu na konieczność wystąpienia do sądu rodzinnego o zgodę na odrzucenie spadku w imieniu syna, co zajmuje dodatkowy czas. Pan Ryszard zgłosił się po poradę do doradcy obywatelskiego w celu ustalenia sposobu załatwienia tej sprawy?

W 2023 roku do Kodeksu cywilnego i kilku innych ustaw wprowadzono szereg zmian, mających na celu przyspieszenie i ułatwienie procedur spadkowych.

Jedną z tych zmian, które weszły w życie 15 listopada 2023 roku, jest uproszczenie procedury odrzucenia spadku przez rodziców w imieniu ich małoletnich dzieci. Dotychczasowa procedura wymagała uzyskania zgody sądu opiekuńczego przed złożeniem oświadczenia o odrzuceniu spadku, co wymagało dużo czasu i dodatkowych formalności. Obecnie, po wprowadzeniu nowych przepisów, wystarczy, że rodzic posiadający władzę rodzicielską złoży oświadczenie o odrzuceniu spadku przez dziecko  przed notariuszem lub sądem, bez potrzeby uzyskiwania wcześniejszej zgody sądu opiekuńczego. 

Warunek ten dotyczy sytuacji, gdy drugi rodzic również mający władzę rodzicielską zgadza się na odrzucenie spadku, a dziecko zostało powołane do spadku, w związku z tym, że jego rodzic wcześniej odrzucił ten spadek. 

Zgoda sądu będzie jednak wymagana w braku porozumienia rodziców lub jeżeli inny zstępny rodziców tego dziecka przyjmuje spadek. 

Ustawa w art. 1015 § 12 Kodeksu cywilnego przesądza o obowiązku złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego dziedziczenia. W wyniku zmian wprowadzonych w przepisach w 2023 roku, obecnie do zachowania ustawowego terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wystarczające będzie złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie tego oświadczenia. Jeśli złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku będzie wymagało zezwolenia sądu, bieg terminu na złożenie oświadczenia ulegnie zawieszeniu na czas trwania postępowania w tym przedmiocie. 

Doradca obywatelski poinformował pana Ryszarda, że jeśli on sam odrzuca spadek a matka Teofila jest zgodna co do tego, żeby odrzucić spadek w imieniu syna, wszystkie formalności związane z odrzuceniem spadku po ojcu w imieniu swoim i syna mogą załatwić jednego dnia u notariusza, po wcześniejszym umówieniu wizyty.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1615);
Kodeks rodzinny i opiekuńczy;
Kodeks cywilny; 
Kodeks postępowania cywilnego.

Autorka: Beata Klimkiewicz

Opieka wytchnieniowa w Warszawie w 2024 roku

19 lutego 2024

Pani Milena, od śmierci matki, zajmuje się chorym na Alzheimera ojcem, który jest niesamodzielny i wymaga całodobowego nadzoru. Ojciec ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie można go nawet na chwilę zostawiać samego, bo może być zagrożeniem zarówno dla siebie jak i dla innych. Jego zachowania są nieprzewidywalne, nie potrafi sam odnaleźć się w rzeczywistości, co pogłębia jego frustrację i zdarza się, że bywa agresywny. Od 4 lat mieszkają razem i cała opieka nad nim spoczywa na pani Milenie, gdyż nie mają krewnych a nie stać ich na wynajęcie kogoś do pomocy. Pani Milena pracuje zdalnie i bardzo rzadko wychodzi z domu, jest już bardzo zmęczona tą sytuacją. Sama ma już prawie 60 lat i liczne dolegliwości zdrowotne, ale nie może zająć się sobą i swoimi sprawami, gdyż bycie opiekunem angażuje cały jej czas i wszystkie siły. Pani Milena zwróciła się do doradcy obywatelskiego z pytaniem, czy istnieje jakaś forma nieodpłatnej pomocy dla osób w jej położeniu?

W Warszawie opiekun niepełnosprawnego dziecka lub osoby z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności ma prawo ubiegania się o opiekę wytchnieniową.

Opieka wytchnieniowa to coroczny program, który pozwala opiekunom osób z niepełnosprawnością odpocząć od codziennych obowiązków, związanych z opieką nad osobą niepełnosprawną.

Obecnie można już korzystać z tej usługi w Ośrodku Opieki Wytchnieniowej w Międzylesiu: 

Centrum Wsparcia Społecznego „Na Przedwiośniu”

ul. Przedwiośnie 1

04-748 Warszawa – Międzylesie

Tel: 22-815-20-50 oraz 22-815-20-59

Usługa jest bezpłatna.

Oferta skierowana jest do członków rodzin lub opiekunów, którzy wymagają wsparcia w postaci doraźnej, czasowej przerwy w sprawowaniu bezpośredniej opieki nad dziećmi z orzeczeniem o niepełnosprawności, a także nad osobami posiadającymi orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Centrum nie świadczy usług w domu pacjenta. Natomiast dostępne są dwie inne formy pomocy:

  1. Opieka dzienna w Ośrodku Opieki Wytchnieniowej w Międzylesiu

W wymiarze 240 godzin w roku 

7 dni w tygodniu w godz. 7.00 – 19.00

Na miejscu zapewniona jest opieka i wyżywienie oraz proste zajęcia takie jak spacer, czytanie książek, zajęcia ruchowe itp.

Opiekun osoby niepełnosprawnej jest odpowiedzialny za dowiezienie pacjenta do ośrodka w Międzylesiu i jego odbiór.

2. Opieka całodobowa w Ośrodku Opieki Wytchnieniowej w Międzylesiu.

W wymiarze 2 tygodni w roku (w uzasadnionych przypadkach można przedłużyć pobyt do 3 tygodni). Można to podzielić na kilka pobytów po 1 tygodniu.

Ośrodek nie zapewnia terapii specjalistycznej. 

Warunkiem przyjęcia jest zamieszkanie w Warszawie i dostarczenie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności lub adekwatnego.

Należy jak najszybciej wypełnić wniosek, gdyż liczba miejsc w każdym roku jest limitowana.

W 2024 roku w ramach programu resortowego Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej „Opieka wytchnieniowa” dla jednostek samorządu terytorialnego – edycja 2024, będą realizowane, po rozstrzygnięciu konkursu, również inne formy opieki wytchnieniowej takie jak opieka wytchnieniowa w domu pacjenta. 

Podstawa prawna:
ustawa z dnia 23 października 2018 roku o Funduszu Solidarnościowym

Autorka: Beata Klimkiewicz

Do czego służy aplikacja mObywatel i jak z niej korzystać?

9 października 2023

Pani Antonina jest bardzo roztargnioną osobą, wiecznie coś gubi, wiecznie czegoś szuka. Najwięcej kłopotu ma z dokumentami, które zazwyczaj nosi przy sobie, gdyż przydają się w urzędzie, u lekarza, w banku i przy załatwianiu wielu innych formalności. Pani Antonina posiada też samochód i prawo jazdy, którym często się legitymuje, gdy podzieje gdzieś dowód osobisty. Niestety, w związku z tendencją pani Antoniny do gubienia dokumentów, często musi je na nowo wyrabiać w urzędzie. Pani Antonina usłyszała w radio, że mając aktywowany profil zaufany, może przy pomocy smartfona potwierdzać swoją tożsamość. W związku z tym udała się do doradcy obywatelskiego zapytać, czy rzeczywiście jest taka możliwość i jak w praktyce może z niej korzystać?

Doradca poinformował panią Antoninę, że w myśl Ustawy z maja 2023 roku o aplikacji mObywatel, można obecnie w Polsce potwierdzać swoją tożsamość aplikacją mObywatel.

mObywatel to darmowa aplikacja, dzięki której można uzyskać dostęp do takich swoich dokumentów jak dowód osobisty (m-Dowód), prawo jazdy, legitymacja studencka czy też legitymacja emeryta-rencisty. Do aplikacji można tez dodać Kartę Dużej Rodziny.

Jeśli uruchomi się tę aplikację na swoim telefonie, wszystkie wymienione dokumenty można zostawić w domu i posługiwać się aplikacją w celu weryfikacji swojej tożsamości czy uprawnień. 

Za pomocą aplikacji mObywatel można potwierdzać swoją tożsamość np. w banku, u lekarza, podczas kontroli w pociągu, w urzędzie, u notariusza lub na poczcie, a także przy wypożyczaniu sprzętu czy samochodu oraz w wielu innych sytuacjach.

Uwaga: Aplikacją mObywatel nie można posługiwać się przy przekraczaniu granicy i przy wyrabianiu nowego dowodu osobistego.

Informacje, które są dostępne w aplikacji pochodzą z rejestrów państwowych. 

mObywatel pobiera takie dane jak:

  • imiona, nazwiska, daty urodzenia, numer PESEL – z Rejestru PESEL
  • zdjęcie, datę ważności, numeru dowodu i informacje, kto wydał dokument – z Rejestru Dowodów Osobistych.

Wszystkie dane w aplikacji są bezpieczne, podpisane certyfikatem i zaszyfrowane.

Aplikacja ma również szereg innych zastosowań i wciąż są plany na poszerzenie jej funkcji.

Kierowcy i właściciele pojazdów uzyskują przy pomocy aplikacji dostęp do wielu ważnych dla nich informacji. Mogą tam korzystać z cyfrowego prawa jazdy (mPrawo jazdy), cyfrowego dowodu rejestracyjnego (mPojazd) oraz z licznika punktów karnych. 

Cyfrowe prawo jazdy jest odpowiednikiem jego fizycznej formy i zawiera te same informacje (z Centralnej Ewidencji Kierowców) i zdjęcie (takie, jak w dowodzie osobistym). Mogą tam też sprawdzić, czy samochód ma aktualne badania techniczne i ważne ubezpieczenie jak również nazwę ubezpieczenia, serię i numer polisy, okres ubezpieczenia OC i jego wariant. 

W przypadku kolizji można nim potwierdzić swoje ubezpieczenie i uprawnienia innemu kierowcy. Honorowane jest również podczas kontroli drogowej. 

W aplikacji mObywatel znajduje się też Unijny Certyfikat COVID, w którym można odnaleźć informacje o swoich szczepieniach przeciw tej chorobie. Certyfikat wydają i akceptują wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej. Certyfikat ten można okazać przy odprawie na lotnisku lub na granicy danego kraju.

Pozostałe dostępne obecnie funkcje aplikacji to niezbędnik „Polak za granicą”. Po wybraniu kraju z listy można sprawdzić tam najważniejsze informacje o kraju, do którego planuje się wyjazd.

Bilcom – W aplikacji mObywatel można zobaczyć swoje bilety kolejowe, ale będą tam tylko te, które kupione zostały w systemie PKP Informatyka przez stronę bilkom.pl i bilet.wielkopolskiebilety.pl.

E-Recepta – w aplikacji mObywatel można również znaleźć wystawione elektronicznie wszystkie swoje niezrealizowane recepty.

Bezpieczny autobus – poprzez wpisanie numeru rejestracyjnego autobusu, można sprawdzić, czy autobus, z którego się korzysta ma OC i ważne badania techniczne.

Naruszenie środowiskowe – poprzez aplikację można zgłosić do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska zaobserwowane wykroczenia związane z zanieczyszczaniem środowiska śmieciami czy ściekami.

Ostatnio funkcje aplikacji zwiększyły się o dwie dodatkowe:

Wybory – można tu znaleźć swoje dane z Centralnego Rejestru Wyborców, informacje o swoich prawach wyborczych, informacje o najbliższych wyborach, numery swoich okręgów wyborczych i swoje miejsce do głosowania. Poprzez tę aplikację można też zmienić miejsce głosowania (najpóźniej trzeciego dnia przed przed wyborami).

Jakość powietrza – można dzięki niemu sprawdzić najbliższy punkt pomiarowy i sprawdzić stan powietrza w poszczególnych punktach.

Aby mieć dostępne wszystkie powyższe funkcje w telefonie, należy pobrać aplikację mObywatel na smartfon. W tym celu należy wykonać następujące czynności:

  1. Należy założyć profil zaufany
  2. W sklepie z aplikacjami Google Play albo App Store trzeba wyszukać a następnie zainstalować aplikację mObywatel.
  3. Następnie należy uruchomić aplikację i zaakceptować regulamin.
  4. Ustalić i wpisać trudne do złamania hasło.

Aplikacja mObywatel skutecznie rozwiązuje problem pani Antoniny, gdyż od dziś dokumenty może trzymać w mieszkaniu, a mając przy sobie telefon będzie mogła weryfikować swoją tożsamość poza domem.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 maja 2023 roku o aplikacji mObywatel

Autorka: Beata Klimkiewicz

Renta czy zasiłek? Skąd wziąć środki do życia w przypadku utraty zdolności do pracy?

7 sierpnia 2023

Pan Edmund w dwa dni po ukończeniu 52 roku życia miał wypadek samochodowy, w wyniku którego doznał urazu kręgosłupa. Od tego czasu porusza się tylko na wózku inwalidzkim. Z dnia na dzień z osoby aktywnej zawodowo stał się osobą niepełnosprawną. Do emerytury zostało mu 13 lat a jest osobą samotną i nie może liczyć na pomoc bliskich. Ostatnie 3 lata pracował na budowie. Był tam zatrudniony nielegalnie, gdyż tak mu się „bardziej opłacało”. Nie wie, skąd ma teraz brać środki do życia. Chciałby starać się o rentę, gdyż ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Odwiedził doradcę obywatelskiego w celu ustalenia, jak i do kogo powinien się zwrócić o pomoc.

Doradca poinformował pana Edmunda, że o rentę z tytułu niezdolności do pracy trzeba wystąpić do ZUS. 

Pierwszym warunkiem, który należy spełnić przy staraniu się o rentę z tytułu niezdolności do pracy jest orzeczenie o niezdolności do pracy z określeniem jej stopnia oraz ustalenia, czy jest trwała czy też ma charakter czasowy. Niezdolność do pracy jest orzekana na okres nie dłuższy niż 5 lat, chyba że nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy po upływie tego okresu.

Oceny niezdolności do pracy i jej stopnia dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Osoba, wobec której zostało wydane orzeczenie, może wnieść sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika do komisji lekarskiej w ciągu 14 dni od dnia jego otrzymania. 

Ważne: Komisja lekarska nie rozpatruje sprzeciwu wniesionego po terminie.

Niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu. 

W ramach orzecznictwa ZUS w orzeczeniach wskazywane są następujące stopnie niepełnosprawności:

– częściowa niezdolność do pracy 

– całkowita niezdolność do pracy 

– całkowita niezdolność do pracy i całkowita niezdolność do samodzielnej egzystencji.

  • Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła w znacznym stopniu zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
  • Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.
  • Całkowita niezdolność do pracy i do samodzielnej egzystencji zostaje orzeczona w przypadkach, kiedy sprawność organizmu osoby została naruszona w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

Orzeczenia powyższe oceniają zdolność do pracy i są podstawą do wypłaty renty z tytułu niezdolności do pracy.

Przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, jako drugi warunek niezbędny do jej otrzymania z ZUS, jest również staż ubezpieczenia (okres składkowy i nieskładkowy) wnioskującego o rentę.

Gdy wnioskujący jest niezdolny do pracy powinien wykazać się następującym stażem ubezpieczenia (okres składkowy i nieskładkowy):

  • 1 rok – jeżeli stał się niezdolny do pracy zanim ukończył 20 lat,
  • 2 lata – jeżeli stał się niezdolny do pracy między 20 a 22 rokiem życia,
  • 3 lata – jeżeli stał się niezdolny do pracy między 22 a 25 rokiem życia,
  • 4 lata – jeżeli stał się niezdolny do pracy między 25 a 30 rokiem życia,
  • 5 lat – jeżeli stał się niezdolny do pracy po ukończeniu 30 lat

Okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 5 lat dla osoby, której niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.

Ważne: W przypadku orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy (stopień stwierdzony przez ZUS), warunek powstania niezdolności do pracy w wymaganym okresie uważa się za spełniony, bez względu na datę powstania niezdolności do pracy, jeżeli ubezpieczony udowodnił posiadanie okresów składkowych i nieskładkowych wynoszących co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny.

Jeśli osoba niezdolna do pracy nie spełnia warunków do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy, może się ubiegać w ośrodku pomocy społecznej o zasiłek stały.

Zasiłek stały jest świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez pomoc społeczną, mającym na celu pomoc osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności. 

Niezdolność do pracy z powodu wieku dotyczy osób, które ukończyły 60 lat w przypadku kobiet oraz 65 lat w przypadku mężczyzn.

Całkowita niezdolność do pracy odnosi się do osób pełnoletnich:

  • całkowicie niezdolnych do pracy lub całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji, co musi być potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS,
  • posiadających i legitymujących się grupą inwalidzką I bądź II,
  • z orzeczonym znacznym bądź umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

Poza powyższym kryterium, osoba występująca o zasiłek stały powinna spełniać kryteria dochodowe, które nie powinno przekraczać dla osoby samotnie gospodarującej 776 zł, a dla osoby w rodzinie 600 zł.

W przypadku osoby samotnie gospodarującej kwotę zasiłku stałego ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym (776 zł) a dochodem tej osoby, przy czym nie może to być więcej niż 719 zł. Gdy o zasiłek stały ubiega się osoba mająca rodzinę, kwota zasiłku stanowi różnicę między kryterium dochodowym (600 zł) a dochodem na jednego jej członka. Z kolei minimalna wysokość zasiłku – czy dotyczy to osoby samotnej, czy też osoby żyjącej w rodzinie – nie może być niższa niż 30 zł.

W roku 2024 planowane jest podwyższenie kwoty zasiłku stałego.

Pan Edmund spełnia pierwszy warunek do otrzymania renty – jest całkowicie niezdolny do pracy. Natomiast po przejrzeniu jego historii zatrudnienia, doradca stwierdził, że nie ma on wymaganego stażu ubezpieczeniowego, gdyż w związku z tym, że od 12 lat pracuje bez umowy, nie ma niezbędnego 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego w ciągu ostatnich 10 lat przed wypadkiem. Pan Edmund może udowodnić, że w ciągu całego swojego życia odprowadzał składki na ubezpieczenie zdrowotne i emerytalne tylko przez 9 lat, nie spełnia więc też warunku 25 lat stażu ubezpieczeniowego.

W takiej sytuacji panu Edmundowi pozostaje tylko wystąpić do OPS o zasiłek stały.

Podstawa prawna: 
Ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej.

Autorka: Beata Klimkiewicz