Pani Halina ma dwie niepełnoletnie córki z byłym mężem, z którym rozwiodła się w 2023 roku. W wyroku rozwodowym sąd postanowił, że starsza córka zamieszka z ojcem i będzie na jego wyłącznym utrzymaniu, a młodsza córka zamieszka z matką i będzie na wyłącznym utrzymaniu matki. W lutym 2025 roku starsza córka wróciła do matki gdyż ojciec związał się z kobietą i nie chciał aby córka dalej z nim mieszkała. Córka też nie chciała dłużej mieszkać z ojcem. Młodsza córka także nie spotyka się z ojcem. Pani Halina zawarła z byłym mężem ugodę. Postanowiono, że pani Halina zgadza się, aby starsza córka zamieszkała u niej. W ugodzie znalazło się także postanowienie, że pani Halina złoży do sądu wniosek o zmianę wyroku rozwodowego w zakresie miejsca zamieszkania starszej córki. Nic nie ustalono w sprawie alimentów na córki.
Gdy z wyroku rozwodowego wynika, że dziecko ma swoje miejsce zamieszkania przy ojcu, a po pewnym czasie zamieszka z matką – to wszystkie sprawy dotyczące małoletniego należy zmienić formalnie. Wiele instytucji wymagać będzie od rodzica przedstawienia dokumentu, z którego wynikać będzie czy dziecko mieszka z danym rodzicem i czy ma on pełną władzą rodzicielską.
W sytuacji pani Haliny, w pierwszej kolejności należy złożyć w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania dziecka – wniosek o zmianę wyroku rozwodowego w punkcie, w którym uregulowane jest miejsce zamieszkania dziecka. Z racji tego, że sprawa ta będzie toczyła się w trybie nieprocesowym, to od razu w jednym postępowaniu można wnieść również o zmianę wyroku rozwodowego w zakresie władzy rodzicielskiej (jeśli wcześniej była ograniczona) i kontaktów z dzieckiem. W jednym postępowaniu będzie można odwrócić sytuację, która dotychczas miała miejsce i uregulować kontakty z dzieckiem rodzica, który do tej pory z nim mieszkał. Bardzo istotne w takiej sprawie będzie nie tylko złożenie samego wniosku i opisanie stanu faktycznego sprawy, ale również złożenie odpowiednich wniosków dowodowych, z których wynikać będzie zasadność stanowiska rodzica składającego wniosek. Dowody zależne będą od okoliczności danej sprawy, chociażby od stanowiska drugiego rodzica. Sytuacja będzie najbardziej skomplikowana, gdy stanowiska będą rozbieżne, gdyż zadaniem wnioskodawcy będzie przekonanie sądu do tego, że zmiana miejsca zamieszkania dziecka będzie zgodna z jego dobrem. Nie wystarczy samo przesłuchanie uczestników. Często niezbędne będzie przedstawienie odpowiednich dokumentów, powołanie świadków oraz wnioskowanie o przeprowadzenie badań przez biegłych psychologów i psychiatrów. Dodatkowo, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala – sąd może dopuścić dowód z wysłuchania małoletniego i w tym względzie uwzględni rozsądne życzenia dziecka. Wysłuchanie małoletniego odbędzie się poza salą posiedzeń sądowych (art. 576 § 2 k.p.c.). Jednakże, wnioski dowodowe należy „dopasować” do konkretnej sprawy.
W przypadku pani Haliny, gdy stanowiska rodziców nie są rozbieżne, wyrok powinien zostać zmieniony w tym zakresie bez komplikacji.
Z racji tego, że sprawy o alimenty toczą się w trybie procesowym – to pozew o alimenty należy złożyć oddzielnie. Po otrzymaniu prawomocnego orzeczenia zmieniającego miejsce zamieszkania dziecka, należy wszcząć sprawę o alimenty lub o zmianę wyroku rozwodowego w zakresie alimentów.
Sprawy związane z władzą rodzicielską i miejscem zamieszkania małoletniego są niezwykle istotne i prawidłowe formalne uregulowanie powyższych kwestii na wpływ na wiele spraw dotyczących dziecka oraz obowiązki rodziców, stąd nie należy z nimi zwlekać.
Podstawa prawna:
Kodeks cywilny
Kodeks postępowania cywilnego
Autorka: Anna Pieślak-Hamerska
Porady Obywatelskie 