Porady Obywatelskie

Do doradcy NPO zgłosiła się pani Janina. Pani Janina nosi nazwisko, które jest ośmieszające i rodzi złe skojarzenia. Pani Janina wiele wycierpiała z tego powodu zarówno w dzieciństwie, jak i w dorosłym życiu. Pani Janina pyta, czy małżeństwo jest jedynym wyjściem, dzięki czemu mogłaby zmienić nazwisko. Pani Janina zastanawia się, co będzie jeśli nie znajdzie odpowiedniego kandydata na męża, czy już do końca życia będzie musiała mierzyć się z wyzwaniem, jakim jest jej nazwisko. 

Doradca wyjaśnił pani Janinie, że zmiana nazwiska jest możliwa i nie wymaga wielu formalności, ale w kilku przypadkach Urząd Stanu Cywilnego może odmówić takiej procedury. 

Ustawa o zmianie imienia i nazwiska reguluje sytuacje, w których można nadać sobie nowe nazwisko. Istotne jest podanie ważnego powodu, który motywuje do złożenia takiego wniosku. Za ważny powód uznaje się m. in.:

• nazwisko ośmieszające albo nielicujące z godnością człowieka;
• nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;
• nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.

Jakie dokumenty trzeba złożyć, aby zmienić nazwisko?

Wystarczy złożyć wniosek wraz z uzasadnieniem do kierownika wybranego Urzędu Stanu Cywilnego. Do wniosku należy dołączyć:

• dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość osoby wnioskującej;
• odpis aktu urodzenia – szczególnie istotny w przypadku osób, które zmieniają nazwisko z przyczyn osobistych;
• odpis aktu małżeństwa – jeśli osoba wnioskująca jest w związku małżeńskim;
• dokumenty uzasadniające zmianę, jeśli wynika ona z wyjątkowych okoliczności – na przykład orzeczenia sądowe, gdy chodzi o ochronę przed prześladowaniem.

Poprawnie wypełnione i skompletowane dokumenty zwiększają prawdopodobieństwo szybkiego i pozytywnego rozpatrzenia wniosku.

Kiedy Urząd Stanu Cywilnego może odmówić zmiany nazwiska?

Urząd Stanu Cywilnego zastrzega sobie kilka przypadków, w których może odrzucić wniosek. Należą do nich:

• wybór nazwiska historycznego na swoje nowe nazwisko – choć kuszące jest nadanie sobie nazwiska Kościuszko czy Batory, takie wnioski są z reguły odrzucane, jeśli wnioskodawca nie jest spokrewniony z rodziną o takim nazwisku;
• wybór nazwiska wsławionego w dziedzinie kultury;
• wybór nazwiska wsławionego w dziedzinie nauki, działalności politycznej oraz społecznej;
• wybór nazwiska wsławionego w dziedzinie wojskowej;
• niewystarczająco jasny albo uzasadniony powód zmiany;
• próba ukrycia się przed odpowiedzialnością prawną.

Pani Janina nie musi szukać męża aby zmienić nazwisko. Wystarczy, że złoży wniosek z odpowiednim uzasadnieniem do Urzędu Stanu Cywilnego. Jeśli nie wybierze nazwiska historycznego ani kojarzącego się ze znanym artystą czy działaczem, jest duża szansa, że kierownik USC rozpatrzy wniosek pozytywnie.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

Autor: Anna Pieślak-Hamerska