Finanse osobiste. Jak zarządzać budżetem domowym?

Do doradcy obywatelskiego zgłosiła się pani Ola, lat 23, mama rocznego dziecka. Pani Ola mieszka z pracującym mężem i dzieckiem w lokalu komunalnym. Pani Ola nie pracuje, zajmuje się dzieckiem. Nie chce posłać dziecka do żłobka w związku z częstymi kłopotami zdrowotnymi dziecka. Przed ślubem i urodzeniem dziecka pani Ola skorzystała z atrakcyjnej propozycji banku i zawarła umowę kredytową w wysokości 10 000 zł z przeznaczeniem na podniesienie umiejętności zawodowych. Mąż pani Oli pracuje w oparciu o umowę o pracę i otrzymuje wynagrodzenie na poziomie ok. 6 000 zł netto. Nie ma długów. Pani Ola twierdzi, ze nie może spłacać swojego długu, bo, jak twierdzi, „pieniądze jej się rozchodzą”, a niepokoją ją telefony z banku. Pani Ola zglosiła się do doradcy w celu uzyskania porady w zakresie ewentualnego ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Doradca obywatelski poinformował panią Olę o procedurze upadłościowej i o konsekwencjach ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Doradca zwrócił uwagę na relatywnie niski poziom zadłużenia pani Oli. Doradca zaproponował Pani Oli przeprowadzenie analizy sytuacji finansowej jej gospodarstwa domowego w celu zidentyfikowania wolnych środków i ustalenia wiarygodnego planu spłaty zadłużenia.
Działania zaproponowane Pani Oli przez doradcę to świadome zarządzanie finansami osobistymi, z ang.: Personal Cash Management, polegające na świadomym zarządzaniu wszystkimi aspektami gospodarstwa domowego w obszarach przychodów: wynagrodzenia za pracę, świadczenia, zasiłki, ew. darowizny oraz w obaszarze wydatków. Zarządzanie ma na celu zaspokojenie bieżących potrzeb egzystencjalnych przy jednoczesnym sporządzeniu planu spłaty długu, zaspokojeniu pozostałych potrzeb gospodarstwa domowego i jego członków oraz planowania finansowego na przyszłość uwzględniającego niespodziewane wydatki.
Jak dotąd, pani Ola nie planowała żadnych wydatków, stąd doradca zaproponował sporządzenie budżetu domowego w oparciu o dochody i wydatki gospodarstwa domowego wynikające z uzasadnionych potrzeb wszystkich domowników. Budżet domowy musi być powiązany z kalendarzem, opierać się na dochodach i wydatkach w czasie, w cyklach np. miesięcznych. Pomocne w tworzeniu i realizacji budżetu domowego są dedykowane nieodpłatne aplikacje (np. „pan paragon” ; „4grosze”). Działania te powinny pomóc pani Oli w kontrolowaniu i ograniczaniu wydatków gospodarstwa domowego, umożliwić spłatę zadłużenia i stworzyć rezerwy na nieprzewidziane wydatki w postaci tzw. poduszki finansowej (rezerwy finansowe o min. równowartości 3-6 miesięcznych dochodów).
Budżet domowy składa się z dwóch fundamentalnych kategorii: przychodów i wydatków. W sytuacji pani Oli miesięcznymi przychodami jej gospodarstwa domowego są zarobki męża oraz świadczenie wychowawcze tzw. 800+. Dodatek mieszkaniowy nie jest dochodem gotówkowym, ale w znaczny sposób zmniejsza obciążenie budżetu domowego i trzeba go uwzględnić w budżecie. Po stronie wydatków należy uwzględnić i zaplanować miesięczne wydatki na żywność, środki czystości, obciążenia związane z mieszkaniem (ew. skorygowane o dodatek mieszkaniowy), koszty odzieży i obuwia, koszty transportu (bilet miesięczny, koszt samochodu), koszty leków i leczenia, abonamenty za telefon, Internet i TV. Gotowe wzory budżetu domowego można znaleźć w Internecie w formacie Excel.
Z jednej strony uważna analizy budżetu i jego planowanie pozwala znaleźć nieuzasadnione wydatki, z których można zrezygnować, czyli znaleźć „dziury”, przez które „rozchodzą się” pieniądze i wygospodarować środki na spłatę zadłużenia, a warto pamiętać o oszczędnościach na tzw. „czarną godzinę”, czyli na stworzenie poduszki finansowej.
Swoje umiejętności, w tak z pozoru banalnej, wydawało by się, dziedzinie jak finanse osobiste, można podnieść biorąc udział w projekcie „Otwórz się na rozwój” realizowanym przez fundację „Innowacja i wiedza” ( http://www.fiiw.pl ).

Autor: Radosław Sobiecki