Pan Marek od 20 lat zmaga się z postępowaniem egzekucyjnym na kwotę kilkunastu tysięcy złotych. Przez ten czas egzekucja była kilkakrotnie umarzana, wznawiana i przekazywana kolejnym komornikom. Dług wynika z zaciągniętej przez pana Marka dawno temu pożyczki. Czy w takim przypadku dług może ulec przedawnieniu i czy istnieje sposób, by zakończyć ciągnące się postępowanie?
Czy dług w egzekucji może się przedawnić?
W polskim prawie obowiązuje zasada, że wyrok sądowy lub inny tytuł wykonawczy stwierdzający istnienie długu przedawnia się z upływem 6 lat – tak wynika z art. 125 §1 Kodeksu cywilnego. Jednak gdy sąd nada wyrokowi klauzulę wykonalności i zostaje wszczęte postępowanie egzekucyjne, samo przedawnienie długu nie następuje automatycznie. Wierzyciel, mimo umorzenia postępowania egzekucyjnego, wciąż może próbować dochodzić należności, a sąd musi formalnie stwierdzić, że dług się przedawnił. Dopóki dłużnik nie powoła się na ten fakt, komornik może podejmować próby egzekucji.
Co istotne, umorzenie postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że długu już nie ma. Wierzyciel w dalszym ciągu może zażądać ponownego wszczęcia egzekucji, jeśli sytuacja finansowa dłużnika się poprawi. Poza tym, niektóre długi (np. skarbowe czy alimentacyjne), mogą być egzekwowane nawet po bardzo długim czasie, niezależnie od wcześniejszych umorzeń.
Każda czynność egzekucyjna przerywa bieg przedawnienia (art. 123 §1 pkt 1 Kodeksu cywilnego). Oznacza to, że jeśli komornik skutecznie podejmuje działania, np. zajmuje konto bankowe lub wysyła zawiadomienia do dłużnika, bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo. Jednak jeśli egzekucja jest umarzana i przez wiele lat nic się nie dzieje, może pojawić się argument, że wierzyciel nie podjął działań i roszczenie wygasło.
Gdy dług zostaje przedawniony, wierzyciel traci możliwość prawnego dochodzenia jego spłaty. Może jednak w dalszym ciągu podejmować pozaprocesowe czynności mające wywrzeć na dłużnika presję do uregulowania zobowiązania. Jednym z takich narzędzi jest wpisanie go do rejestru dłużników, co skutkuje problemami np. przy staraniu się o kredyt lub pożyczkę. Mimo że dług uległ przedawnieniu, wpis w rejestrze może znacząco wpłynąć na codzienne życie osoby zadłużonej.
Co może zrobić pan Marek?
Pan Marek powinien w pierwszej kolejności zbadać przebieg egzekucji. Może to zrobić poprzez chociażby złożenie wniosku o dostęp do akt komorniczych (nawet z poprzednich postępowań) i przeanalizować, kiedy ostatni raz podejmowano skuteczne czynności egzekucyjne. W dalszej kolejności, może złożyć skargę na przewlekłość – jeśli komornik prowadzi postępowanie przez lata bez efektu, można złożyć skargę do sądu na bezczynność organu egzekucyjnego (art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego).
Natomiast, jeżeli od ostatniej skutecznej czynności egzekucyjnej upłynęło ponad 6 lat, pan Marek może złożyć wniosek do sądu o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie roszczenia. Ewentualnie może wystąpić o umorzenie egzekucji z innych przyczyn – np. na podstawie art. 824 §1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe.
Podsumowanie
Choć co do zasady postępowanie egzekucyjne przerywa bieg przedawnienia, pan Marek nie jest bez szans. Jeśli przez dłuższy czas nie podejmowano skutecznych czynności, możliwe jest powołanie się na przedawnienie lub doprowadzenie do umorzenia postępowania. Kluczowe będzie uzyskanie i dokładna analiza dokumentacji komorniczej.
Podstawa prawna:
Kodeks cywilny: art. 125 §1 i art. 123 §1 pkt 1 – regulujące przedawnienie roszczeń i jego przerwanie.
Kodeks postępowania cywilnego: art. 824 §1 pkt 3 – dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Ustawa o komornikach sądowych – określająca obowiązki komornika i możliwe formy skargi.
Autor: Adam Królak
Porady Obywatelskie 