Pani Bożena, za namową wnuka i przy jego pomocy zakupiła w sklepie internetowym kamery. Kamery planowała zainstalować na działce w ogrodzie aby zwiększyć poziom bezpieczeństwa. Paczkę odebrała trzy dni temu. Po jej rozpakowaniu okazało się, że zakupione kamery są przeznaczone jedynie do użytku wewnętrznego a ponadto ich instalacja wymaga wykorzystania sieci Wi-Fi, dostępu do której pani Bożena na działce nie posiada.
Na samym wstępie doradca obywatelski uspokoił Panią Bożenę i wytłumaczył, że jest ona konsumentem a umowa zakupu kamer została zawarta na odległość tj. bez jednoczesnej obecności obu stron czyli poza siedzibą przedsiębiorstwa. Nie upłynął również ustawowy termin 14 dni. W związku z tym pani Bożena będzie mogła odstąpić od umowy kupna. Jeśli odeśle kamery do sprzedawcy, zwróci on jej wpłacone środki. Niezbędne jest jednak aby Pani Bożena w okresie 14 dni od otrzymania towaru wysłała sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy.
W dalszej części doradca dokładnie wytłumaczył, co oznacza pojęcie „poza siedzibą przedsiębiorstwa”. Poza siedzibą oznacza, że do zawarcia umowy nie dochodzi ani w siedzibie przedsiębiorcy, ani w sklepie stacjonarnym ale np. poprzez Internet lub telefon. Wyjaśnienia wymagało również pojęcie konsumenta. Doradca objaśnił, że konsumentem jest osoba fizyczna, która dokonuje czynności prawnej bezpośrednio niezwiązanej z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Doradca wyjaśnił, że nawet gdyby Pani Bożena prowadziła działalność gospodarczą ale tych konkretnych zakupów dokonywałaby na potrzeby prywatne, to w tej umowie osoba taka jest konsumentem. Drugą stroną umowy jest przedsiębiorca, który zorganizował swoją działalność przez
wykorzystanie środków porozumiewania się na odległość.
Doradca wyjaśnił, o jakich sprawach konsument czyli Pani Bożena powinna być poinformowana i to
najpóźniej w chwili złożenia propozycji zawarcia umowy kupna. Należą do nich m.in. nazwa przedsiębiorcy lub jego imię i nazwisko, jego siedziba (tj. adres), istotne właściwości oferowanego przedmiotu, koszty oraz termin i sposób dostawy towaru, miejsce i sposób składania reklamacji. Konsument powinien być także poinformowany o prawie odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy lub od daty otrzymania zamówionego towaru.
Doradca wyjaśnił, że umowa zakupu nie może być formułowana w sposób mniej korzystny niż zakładają to przepisy ustawy, może być natomiast bardziej korzystna (np. termin na odstąpienie może wynosić 365 dni).
Doradca wyjaśnił, że 14 dniowy termin na odstąpienie od zawartej umowy zakupu przez Internet to tzw. prawo do namysłu, umożliwiające kupującemu zapoznanie się z towarem i rozważenie racjonalności zakupu. To uprawnienie nie przysługuje jednak w przypadku zakupów w sklepach tradycyjnych stacjonarnych, chyba, że sprzedawca taką możliwość zastrzegł.
Obowiązki sprzedawcy
Sprzedawca musi niezwłocznie nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia — zwrócić konsumentowi wszystkie dokonane przez niego płatności, w tym koszty dostawy towaru. Pieniądze powinny zostać zwrócone w taki sam sposób, jakiego wcześniej użył kupujący, chyba że wyraził on zgodę na inną formę zwrotu wpłaconych środków (o ile nie łączy się to dla niego z dodatkową odpłatnością). Przedsiębiorca może powstrzymać się ze zwrotem pieniędzy do chwili otrzymania rzeczy lub potwierdzenia jej odesłania. Jest to zasada mająca na celu ochronę przedsiębiorcy przed nieuczciwym konsumentem.
Obowiązki konsumenta
W przypadku odstąpienia od umowy Konsument również niezwłocznie musi odesłać zwracany towar. Ma na to 14 dni od dnia, w którym złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy.
Doradca przestrzegł Panią Bożenę, że jeśli nie odeśle zakupionego przedmiotu sprzedawcy, umowa kupna, od której odstąpiła nadal pozostaje w skutku odstąpienia, to znaczy że jeżeli konsument nie odesłał towaru, to umowa i tak nie obowiązuje między stronami. Jednak wówczas sprzedawca ma roszczenie o zapłatę wobec klienta czyli Pani Bożeny.
Termin zwrotu towaru nie obowiązuje, jeżeli sprzedawca zobowiązał się, że sam go odbierze od konsumenta, należy jednak pamiętać o tym, aby mieć dowód na te deklarację i samemu nie narazić się na skutki niewysłania towar.
Doradca wyjaśnił również, że sklepy internetowe często przy okazji sprzedaży towaru oferują np. jego ubezpieczenie lub przedłużoną gwarancję. W tym przypadku mamy do czynienie z umową powiązaną. Istotne jest to, iż wraz z odstąpieniem od umowy na zakupiony towar przestaje obowiązywać również ta umowa powiązana tj. tak jakby nie została zawarta. To przedsiębiorca ma obowiązek poinformować ten powiązany podmiot o odstąpieniu od umowy głównej. Konsument jednak może dodatkowo zabezpieczyć się i może samemu powiadomić dodatkowo tę powiązaną instytucję o odstąpieniu od umowy głównej.
Doradca zwrócił również uwagę na regulacje zawierania umów na odległość dotyczące dóbr, których nie możemy odesłać, np. usług telekomunikacyjnych, dostaw mediów, gazu, prądu. Zasady obowiązywania są takie same tzn. również możemy odstąpić od takiej umowy w terminie 14 dni, jednak często jesteśmy zainteresowani tym, żeby świadczenie usług np. dostęp do Internetu zaczęło się natychmiast, tj. przed upływem tego 14 dniowego terminu. Jest oczywiście taka możliwość. Jeżeli jednak skorzystamy z 14 dniowego terminu do odstąpienia od umowy, to trzeba będzie zapłacić dostawcy za te dni kiedy korzystaliśmy z usługi.
Odmienna sytuacja z odstąpieniem od umowy jest jeżeli zakupimy treści cyfrowe pobierane bezpośrednio ze strony internetowej, wówczas prawo do odstąpienia od umowy przysługuje konsumentowi pod warunkiem, że nie zaczął z niej korzystać.
Doradca przestrzegł Panią Bożenę, iż ustawodawca wymienił sytuacje, gdy prawo odstąpienia od umowy nie przysługuje konsumentowi, będą to np.:
- umowy o świadczenie usług hotelarskich, przewozu rzeczy, najmu samochodów, gastronomii,
usług związanych z wypoczynkiem, wydarzeniami rozrywkowymi, sportowymi lub kulturalnymi,
jeżeli w umowie oznaczono dzień lub okres świadczenia usługi – np. zakup biletu na koncert. - usługi w zakresie gier hazardowych.
- o świadczenie usług, jeżeli przedsiębiorca wykonał w pełni usługę za wyraźną zgodą konsumenta, który przed rozpoczęciem świadczenia został poinformowany o tym, że po jego spełnieniu utraci prawo do odstąpienia od umowy · np. korepetycje udzielane przez Internet;
- sprzedaż walut, w których cena lub wynagrodzenie zależą od wahań na rynku finansowym, niezależnych od przedsiębiorcy i mogących wystąpić przed upływem terminu na odstąpienie od
umowy – np. sprzedaż walut obcych; - w których przedmiotem świadczenia jest rzecz na indywidualne zamówienie np. obraz
- w których towar szybko ulega zepsuciu lub ma krótki termin przydatności do użycia – np. artykuły spożywcze
- w których przedmiotem świadczenia jest rzecz dostarczana w zapieczętowanym opakowaniu,
której po otwarciu nie można zwrócić ze względu na ochronę zdrowia lub higienę – np. soczewki
kontaktowe; - zawartych w drodze aukcji publicznej – np. zakup rzeźby w domu aukcyjnym;
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta Autor: Krzysztof Gaida
Porady Obywatelskie 