Jak odwołać testament sporządzony notarialnie?

Pan Henryk sporządził dwa lata temu testament notarialny. Do całości spadku powołał córkę Julię, mimo, że ma jeszcze dwóch synów. Starszego syna pominął w testamencie, młodszego syna wydziedziczył. Minęły dwa lata, pan Henryk źle się poczuł fizycznie i psychicznie. Nie daje mu spokoju fakt, iż starszy syn ma do niego pretensję o zapis w testamencie a drugi zerwał z ojcem wszelkie kontakty z powodu wydziedziczenia. Pan Henryk nie chce umierać potraktowawszy niesprawiedliwie swoje dzieci. Pan Henryk przemyślał sprawę i zdecydował, że nie zostawi żadnego testamentu. Pyta, w jaki sposób może odwołać sporządzony notarialnie testament?

Doradca obywatelski wyjaśnił panu Henrykowi, iż z uwagi na treść art. 946 kodeksu cywilnego, uznać należy, że testament można odwołać tylko w sposób określony w ustawie. A więc odwołanie testamentu – czy to sporządzonego własnoręcznie, czy u notariusza możliwe jest poprzez:

sporządzenie nowego testamentu,
zniszczenie starego testamentu w zamiarze odwołania,
pozbawienie testamentu cech, od których uzależniona jest jego ważność,
dokonanie w istniejącym testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.

Pan Henryk może odwołać testament sporządzając na przykład nowy testament i zawierając w nim jedynie oświadczenie o odwołaniu ‘starego’ testamentu’. Skutkiem takiego postępowania spadkodawcy będzie to, że spadkobiercy nie będą dziedziczyć według dziedziczenia testamentowego, a według dziedziczenia ustawowego. Spadkobierca w celu odwołania dotychczasowego testamentu może również sporządzić zupełnie nowy testament. W takiej sytuacji, nastąpi odwołanie starego testamentu w zakresie postanowień, których treści nie da się pogodzić z postanowieniami nowego testamentu. Pan Henryk może także zniszczyć sporządzony przez siebie testament w zamiarze jego odwołania lub pozbawić testament cech, od których uzależniona jest jego ważność. Do czynności takich można zaliczyć np. spalenie lub przedarcie testamentu. Należy jednak pamiętać, że czynności te mogą być podjęte przez spadkodawcę osobiście lub przez wskazaną przez niego osobę. Przy czym, należy zaznaczyć, że osoba taka musi działać zgodnie z wolą spadkodawcy i na jego wyraźne polecenie.

Zgodnie z art. 943, spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia. Co ważne, spadkodawca nie może skutecznie zrzec się prawa do odwołania swojego testamentu. Nawet w sytuacji, gdy na przykład w pierwszym testamencie spadkodawca zapisał, że jest to wola ostateczna i nieodwołalna – to zapisy te pozbawione są jakichkolwiek skutków prawnych. Oświadczenie woli o odwołaniu testamentu pan Henryk może skutecznie złożyć w każdym czasie.

Przy odwołaniu testamentu nie jest konieczne zachowanie takiej samej formy, jak poprzedni testament (np. testament notarialny może zostać odwołany testamentem ustnym). Nie trzeba także zamieszczać w nowym testamencie formuły o odwołaniu poprzedniego testamentu. Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.

Testament odwołujący poprzedni może zawierać tylko tę jedną dyspozycję o odwołaniu poprzedniego testamentu. Wówczas testament wcześniejszy zostaje odwołany, a dziedziczenie następuje zgodnie z porządkiem ustawowym.

Zgodnie z powyższym pan Henryk może po prostu odwołać testament bez zachowania formy notarialnej poprzez przedarcie testamentu i umieszczenie na nim adnotacji: odwołuję wraz ze złożeniem swojego podpisu.