Syn pani Ewy, pan Tomasz, został zatrzymany i doprowadzony do zakładu karnego, aby odbyć karę 1 roku pozbawienia wolności. Syn chce starać się o zamianę kary na dozór elektroniczny, Pani Ewa nie ma możliwości go przyjąć do swojego mieszkania. Syn wynajmował samodzielnie lokal na rynku prywatnym. Chciałby się dowiedzieć czy musi uzyskać zgodę właściciela na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego w wynajmowanym mieszkaniu i jakie warunki musi spełnić, żeby sąd przychylił się do jego wniosku.
System dozoru elektronicznego polega umożliwieniu skazanemu na odbywanie kary w warunkach domowych. Można go orzec wobec skazanego na karę nie przekraczającą w sumie 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności lub których suma jest niższa niż 3 lata i któremu do odbycia kary w zakładzie karnym pozostała część kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy, a żadna z kar nie została orzeczona w warunkach recydywy.
W tym przypadku syn pani Ewy spełnia warunek formalny do starania się o tzw. „obrączkę”. Niemniej sąd musi uznać, że względy bezpieczeństwa nie przemawiają za osadzeniem go w zakładzie karnym, a także, że nie istnieją żadne inne szczególne okoliczności przemawiające za potrzebą osadzenia go w zakładzie karnym. W praktyce oznacza to, że kluczową rolę odgrywa ogólna ocena zachowania skazanego tak przed popełnieniem przestępstwa, jak i po osadzeniu go w zakładzie karnym.
Zgodnie z art. 43la § 1 pkt 3 kodeksu karnego wykonawczego, sąd może orzec wykonywanie kary w systemie dozoru elektronicznego, jeśli skazany posiada stałe miejsce pobytu. Definicja tegoż sformułowania znajduje się w art. 25 § 1 kodeksu cywilnego, który stanowi iż pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Niewątpliwie będzie to, jak w przypadku pana Tomasza, również lokal wynajmowany na rynku prywatnym. Na marginesie podkreślić należy, że nie jest konieczne, aby skazany posiadał tytuł prawny do lokalu, choć stabilna perspektywa zamieszkiwania skazanego będzie miała istotny wpływ na prawidłowe wykonywanie dozoru.
Inną wątpliwością pana Tomasza było to czy właściciel lokalu może sprzeciwić się odbywaniu kary w systemie dozoru elektronicznego. Otóż ustawa stanowi, iż do odbywania tego rodzaju kary wymagana jest zgoda osób pełnoletnich zamieszkujących wspólnie ze skazanym. Ewentualny brak zgody właściciela lokalu nie jest więc przeszkodą, ponieważ przepis wyraźnie odnosi się do osób pełnoletnich, które zamieszkują wspólnie ze skazanym. Z uwagi, iż pan Tomasz mieszka sam, nie będzie musiał spełniać powyższego warunku.
Ponadto art. 43la Kodeksu karnego wykonawczego zawiera jedną przesłankę techniczną, która może uniemożliwiać pozytywne wniosku przez sąd. Przesłanka ta sprowadza się do tego, że odbywaniu kary pobawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie warunki techniczno-organizacyjne związane z wykonywaniem dozoru i warunki mieszkaniowe skazanego. W praktyce specjalny zespół techników musi mieć możliwość dostania się do mieszkania
i sprawdzenia czy system elektroniczny będzie poprawnie działał.
Możliwość odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego jest korzystna tak dla skazanego, jak i dla systemu więziennictwa. Zmniejsza koszty i pozwala skazanemu na normalne funkcjonowanie w życiu zawodowym i rodzinnym. Pamiętać należy, że sąd penitencjarny ustala również w jakich godzinach skazany może opuszczać lokal w celu np. pójścia do pracy. W sytuacji pana Tomasza istnieją duże szanse na pozytywne rozpoznanie jego wniosku. Nie potrzebuje on zgody właściciela, zaś w przypadku pozytywnej prognozy kryminologicznej, szanse na dozór elektroniczny znacznie wzrosną.
Podstawa prawna:
Art. 431a Kodeksu Karnego Wykonawczego
Art. 25 Kodeksu Cywilnego
Autor: Adam Królak
Porady Obywatelskie 