Pani Janina ma 79 lat. Jest osobą samotną mieszkającą w Warszawie. Utrzymuje się z emerytury. Syn chętnie wspiera Panią Janinę finansowo ale mieszka za granicą, ożenił się i nie planuje wrócić do Polski. Pani Janina jest w całkiem dobrej formie psychicznej ale nie może sprawnie się poruszać i dźwigać. Obawia się co będzie z nią w przyszłości. Nie chce trafić do Domu Pomocy Społecznej. Mieszka od kilkudziesięciu lat w tej samej kamienicy, wszystkich tu zna i jest zaprzyjaźniona z wieloma osobami. Pani Janina nie wyobraża sobie, że miałaby opuścić swoje mieszkanie. Pani Janina zwróciła się z pytaniem do doradcy obywatelskiego, gdzie mogłaby otrzymać pomoc gdy zachoruje lub po prostu gorzej się poczuje.
Pani Janina może skorzystać z nowych form pomocy oferowanej przez Ośrodki Pomocy Społecznej dla osób starszych i wymagających wsparcia.
1 listopada 2023 r. weszła w życie Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw.
Do katalogu świadczeń niepieniężnych zdefiniowanych w ustawie, obok usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, weszły tzw. usługi sąsiedzkie. Jeśli stan zdrowia Pani Janiny pogorszy się, OPS oprócz usług opiekuńczych może zapewnić krótkotrwały pobyt w domu pomocy społecznej. Od 1 listopada katalog świadczeń zawiera usługi wsparcia krótkoterminowego. Każdej osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie takich usług.
Zgodnie ze zmianami w ustawie o Pomocy Społecznej, usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania mogą być przyznane w formie usług sąsiedzkich. Usługi sąsiedzkie obejmują pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji, oraz, w miarę potrzeb i możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Organizatorem usług sąsiedzkich jest gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania osoby korzystającej z usług sąsiedzkich lub inny uprawniony podmiot wskazany przez gminę.
Osobą wykonującą usługi sąsiedzkie może być osoba, która:
1) jest pełnoletnia;
2) nie jest członkiem rodziny osoby, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie;
3) nie jest oddzielnie zamieszkującym małżonkiem, wstępnym ani zstępnym osoby, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie;
4) złożyła organizatorowi usług sąsiedzkich oświadczenie o zdolności pod względem psychofizycznym do świadczenia takich usług;
5) zamieszkuje w najbliższej okolicy osoby, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie;
6) ukończyła szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy;
7) została zaakceptowana przez osobę, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie;
8) została zaakceptowana przez organizatora usług sąsiedzkich.
Z kolei usługi wsparcia krótkoterminowego mogą być przyznane osobie, która ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymaga doraźnej pomocy. Formą takiej pomocy może być pobyt całodobowy lub dzienny. Może mieć to miejsce, kiedy osoby na co dzień sprawujące opiekę, mają czasowe ograniczenia w możliwości zapewnienia właściwego wsparcia w miejscu zamieszkania osoby potrzebującej. Usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w formie pobytu całodobowego są adekwatne do zakresu usług realizowanych przez dom pomocy społecznej na rzecz jego mieszkańców, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb osób korzystających z tej formy wsparcia. Usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w formie pobytu całodobowego mogą być przyznane na czas określony nie dłuższy niż 30 dni w roku kalendarzowym, z możliwością przedłużenia pobytu w szczególnie uzasadnionych przypadkach o nie więcej niż kolejne 30 dni w roku kalendarzowym.
Usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w formie dziennej mogą być przyznane w wymiarze nie mniejszym niż 4 godziny dziennie i nie większym niż 12 godzin dziennie, nie większym niż 30 dni w roku kalendarzowym, z możliwością przedłużenia wsparcia w szczególnie uzasadnionych przypadkach o nie więcej niż kolejne 30 dni w roku kalendarzowym. Osoba może korzystać z usług wsparcia krótkoterminowego w danym roku kalendarzowym zarówno w formie pobytu całodobowego, jak i w formie dziennej, jednak łącznie dla obydwu form nie dłużej niż 60 dni w roku kalendarzowym.
Wniosek o przyznanie pomocy w formie usług wsparcia krótkoterminowego składa się w ośrodku pomocy społecznej, lub w centrum usług społecznych właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby wymagającej wsparcia. Do wniosku dołącza się oświadczenie o sytuacji osobistej i dochodowej osoby ubiegającej się o usługi wsparcia krótkoterminowego, a także dokumenty wskazujące na rodzaj i zakres wsparcia, którego wymaga ta osoba.
Odpłatność za świadczenie usług wsparcia krótkoterminowego
W przypadku świadczenia przez dom pomocy społecznej usług wsparcia krótkoterminowego rada gminy lub rada powiatu właściwa dla tego domu pomocy społecznej określa, w drodze uchwały, wysokość opłat za godzinę świadczenia usług, w przypadku usług wsparcia krótkoterminowego świadczonego w formie dziennej, oraz za dzień pobytu w przypadku świadczenia usług wsparcia krótkoterminowego w formie pobytu całodobowego.
Decyzję przyznającą prawo do usług wsparcia krótkoterminowego wydaje kierownik ośrodka pomocy społecznej lub dyrektor centrum usług społecznych, po dokonaniu uzgodnień z konkretnym DPS-em. Decyzja określa także wymiar i zakres usług, odpłatność za usługi, miejsce świadczenia usług oraz okres, na jaki zostały one przyznane.
Osoba korzystająca z usług wsparcia krótkoterminowego nie ponosi opłat, jeżeli jej dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Tzn. kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w wysokości 776 złotych.
Pani Janina może zatem korzystać ze wsparcia krótkoterminowego w formie pobytu dziennego lub całodobowego w domu pomocy społecznej nie rezygnując z samodzielnego życia i mieszkania. Podczas okresów lepszego samopoczucia i większej sprawności fizycznej może nadal mieszkać w swoim domu i korzystać z usług opiekuńczych sąsiedzkich oprócz tradycyjnych usług opiekuńczych, które jej się należą.
1 stycznia 2024 roku zmieni się wysokość zasiłku stałego.
Obecnie kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł, a dla osoby w rodzinie 600 zł – kryteria dochodowe pozostaną na takim samym poziomie, ale od 1.01.2024 roku zasiłek stały wzrośnie: w przypadku osoby samotnie gospodarującej – zasiłek stały będzie stanowił różnicę między kwotą wynoszącą 130 proc kryterium dochodowego a jej dochodem. Maksymalna kwota zasiłku stałego ma wynieść 1 000 zł miesięcznie, minimalna kwota zasiłku 100 zł. W przypadku osoby w rodzinie – zasiłek stały będzie stanowił różnicę między kwotą stanowiącą 130 proc. kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw.
Autorka: Agnieszka Pożarowska
Porady Obywatelskie 