Pan Piotr trzy lata temu wraz ze swoją starszą siostrą Jolą na podstawie postanowienia sądu o nabyciu spadku po zmarłej mamie wdowie w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Mama nie pozostawiła innego majątku. Siostra Jola pracuje i jest jedynym rodzeństwem pana Piotra. W mieszkaniu odziedziczonym po mamie od urodzenia mieszka siostra Jola. Pan Piotr wyprowadził się od mamy 10 lat temu i założył własną rodzinę. Mama, za swojego życia regularnie wnosiła wszystkie opłaty za mieszkanie. Od kiedy mama nie żyje siostra Jola nie płaci czynszu, a jedynie opłaca energię elektryczną i gaz w obawie przed wyłączeniem. Pan Piotr próbował wytłumaczyć siostrze Joli konieczność opłacania mieszkania, które zajmuje. Bezskutecznie. Pan Piotr pół roku temu uregulował zobowiązania za mieszkanie wobec spółdzielni w obawie przed utratą mieszkania. Pan Piotr nie wie co dalej robić i przyszedł do doradcy obywatelskiego z pytaniem o możliwość rozwiązanie tego problemu i rozwianie obaw.
Doradca wyjaśnił panu Piotrowi, że w momencie śmierci spadkodawcy spadkobiercy przejmują prawa i obowiązki zmarłego. W sytuacji pana Piotra i jego siostry Joli oznacza to odpowiedzialność m.in. za wnoszenie opłat do spółdzielni mieszkaniowej proporcjonalnie do udziału w spadku.
Nabycie spadku nie jest tożsame z działem spadku, którego mogą dokonać spadkobiercy po nabyciu spadku. Do momentu działu spadku pan Piotr wraz z siostrą są współwłaścicielami odziedziczonego po mamie mieszkania.
W świetle art.1037 par.1 ustawy Kodeks Cywilny dział spadku może nastąpić w oparciu o dobrowolną umowę między spadkobiercami lub na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek spadkobiercy. Ważne jest, aby dział spadku dotyczący nieruchomości zawarty był w formie aktu notarialnego ( art.1037 par.2 ustawy Kodeks Cywilny ).
Pan Piotr próbował porozumieć się ze swoją siostrą i był gotów uznać zajmowanie przez nią mieszkania w zamian za regulowanie w całości bieżących zobowiązań. Siostra Jola odrzuciła tę propozycję i nadal notorycznie nie wnosi opłat do spółdzielni za mieszkanie. Pan Piotr próbował rozwiązać problem w drodze mediacji w ramach Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego. Złożył odpowiedni wniosek, ale i ta propozycja została przez siostrę Jolę odrzucona.
W tej sytuacji pan Piotrowi pozostaje złożyć w sądzie właściwym ze względu ostatniego miejsca pobytu mamy-spadkodawczyni ( art.628 ustawy Kodeks Postępowanie Cywilnego) wniosek o dział spadku i zniesienie współwłasności. Pan Piotr, proponując siostrze nieodpłatną mediację w ramach Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego spełnił wymóg podjęcia działań przedsądowych.
We wniosku o dział spadku i zniesienie współwłasności należy wymienić enumeratywnie wszystkie składniki majątku spadkowego wraz z propozycją podziału tych składników. Propozycją może być:
– podział składników majątku spadkowego zgodnie z udziałem spadkowym
– przyznanie majątku spadkowego w całości wybranym spadkobiercom z nałożeniem na nich obowiązku odpowiedniego spłacenie pozostałych spadkobierców
– nakazanie przez Sąd sprzedaży majątku spadkowego, a uzyskane tą drogą środki pieniężne podzielenie proporcjonalnie każdemu spadkobiercy zgodnie z jego udziałem spadkowym
Pan Piotr wybrał ostatnią możliwość. Należy jednak pamiętać, że ta droga postępowania jest najbardziej kosztowna dla spadkobierców. Majątek spadkowy sprzedawany jest na licytacji i najczęściej sprzedawany jest poniżej wartości rynkowej tego majątku.
Do wniosku należy załączyć :
– postanowienie o stwierdzeniu nabyciu spadku lub notarialny akt potwierdzenia dziedziczenia
– odpisy wniosku w ilości odpowiadającej ilości uczestników postępowania
– dokumenty potwierdzające tytuły własności poszczególnych składników majątku spadkowego
– w przypadku nieruchomości ew. aktualne odpisy z Ksiąg Wieczystych ( jeśli istnieją)
– potwierdzenie dokonania opłaty sądowej
Opłata za dział spadku ze zniesieniem współwłasności wynosi 1000 zł od wniosku, a jeżeli zawiera ona zgodny projekt działu spadku wynosi 600 zł ( art.51 par.2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Często trudno ustalić, co konkretnie wchodzi w skład masy spadkowej, jakie nieruchomości. W tej sytuacji sąd nakazuje przeprowadzić tzw. spis inwentarza, którego dokonuje komornik. Opłata za spis inwentarza wykonany przez komornika wynosi 400 zł.
Podstawa prawna: Kodeks cywilny Kodeks postępowania cywilnego Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Autor: Radosław Sobiecki
Porady Obywatelskie 