Pani Marta zgłosiła się do punktu NPO wraz z dorosłą córką. Córka planuje zakup mieszkania i w tym celu chce skorzystać z kredytu mieszkaniowego. Pani Marta wraz z mężem, starszym synem oraz dziadkami córki chcą ją wspomóc finansowo pokrywając wymagany przez instytucję finansową wkład własny w wysokości 20 proc. wartości nieruchomości. W tym celu chcieliby przekazać córce pieniądze w formie darowizny na jej konto bankowe. Chcieliby jednocześnie uniknąć wizyt w urzędzie skarbowym, dlatego pani Marta pyta, jakie kwoty darowizny są wolne od opodatkowania oraz czy są to kwoty różniące się wysokością w zależności od pokrewieństwa obdarowanego z darczyńcą?
Od wielu lat kwota wolna od podatku od spadków i darowizn dla I grupy podatkowej wynosiła 9 637 zł. Była to kwota, którą jeden darczyńca mógł przekazać obdarowanemu w ciągu 5 lat i nie wymagało to zgłoszenia do urzędu skarbowego. Odpowiednio kilku darczyńców mogło przekazać jednemu obdarowanemu kwotę do wysokości 19 274 zł bez konieczności zgłaszania tego faktu do urzędu skarbowego. W tej wysokości kwota wolna obowiązywała od 1 stycznia 2003 r. Dopiero w październiku 2022 r. nastąpiła niewielka podwyżka i tym razem kwota wolna dla pierwszej grupy podatkowej wyniosła 10 434 zł. W przypadku darowizny od wielu darczyńców zaliczanych do I grupy podatkowej kwota wolna wzrastała do 20 868 zł łącznie.
Dla córki pani Marty wszystkie osoby, które decydują się przekazać darowiznę zaliczane są do I grupy podatkowej.
Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn, do I grupy podatkowej zalicza się: małżonka, zstępnych (każdy kolejny potomek: dziecko, wnuk, prawnuk, praprawnuk), wstępnych (każdy przodek: rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, prapradziadkowie), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.
II grupa podatkowa obejmuje następujące osoby: zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych.
Natomiast w skład III grupy podatkowej wchodzą pozostali nabywcy, czyli wszystkie osoby niezaliczone do dwóch poprzednich grup, w tym osoby niespokrewnione z obdarowanym.
Należy pamiętać, że poza wymienionymi trzema grupami podatkowymi istnieje jeszcze grupa „0”, która korzysta ze zwolnienia podatkowego. Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn „zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę”. Warunkiem uprawniającym do zwolnienia jest zgłoszenie w ciągu 6 miesięcy otrzymanej darowizny lub spadku do właściwego urzędu skarbowego.
14 kwietnia 2023 roku Sejm znowelizował ustawę o podatku od spadków i darowizn. Zwiększone zostały kwoty wolne w tym podatku. Zmieniła się również treść przepisów dotyczących zwolnienia z tego podatku najbliższej rodziny.
Kwoty wolne od podatku zostają podwyższone i od 1 lipca 2023 r. kwota wolna od podatku od spadków i darowizn będzie następująca:
- dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej, opodatkowaniu nie będzie podlegać nabycie w okresie 5 lat, własności rzeczy i praw majątkowych o wartości do 36 120 zł od jednej osoby lub do 108 360 zł od kilku osób;
- dla nabywców zaliczanych do II grupy podatkowej opodatkowaniu podlegać nie będzie własność rzeczy i praw majątkowych o wartości do 27 090 zł od jednej osoby oraz do 81 270 zł w przypadku kilku darczyńców;
- w przypadku nabywców zaliczanych do III grupy podatkowej limity wynoszą 18 060 zł od jednej osoby oraz 54 180 zł od wielu osób.
Okresy 5-letnie, które brane są pod uwagę, będą liczone od 1 lipca 2023 r.
Podstawa prawna:Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych.
Znowelizowana 14 kwietnia 2023 roku Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Autorka: Monika Lisik
Porady Obywatelskie 